تدوین راهبرد مناسب برای ورود به بازارهای منطقه
پرویز تویه، علی بیادی نويسنده:
یکی از دلایلی که توجه به بازارهای خارجی را برای شرکتها به خصوص شرکت صنام الکترونیک با اهمیت می‌سازد رسیدن به توسعة اقتصادی و جلوگیری از کاهش احتمالی میزان سهم بازار در آینده و کاستن از چالشهای رقابت با رقبای خارجی شرکتها به هنگام عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی است.
در این پژوهش با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای در ارتباط با تجارت بین‌المللی، اصول بازاریابی، مدیریت راهبردی، روشهای تصمیم‌گیری با معیارهای چندگانه، نرم‌افزار تحلیل سلسله مراتبی فرایندها (A.H.P)، تحقیقات میدانی در بازار هدف و شرکت صنام و تکنیکهای تعیین راهبرد، بهترین بازار هدف و مناسبترین راهبرد ورود جهت شرکت صنام (مورد تلویزیون) ارائه می‌شود. همچنین ساختار رقابت در بازار هدف با استفاده از الگوی مایکل پورتر و عوامل مؤثر در تعیین قیمت محصول (تلویزیون) در بازار هدف به کمک زنجیرة ارزش مایکل پورتر مورد شناسایی قرار گرفته و با انجام تحقیقات میدانی در بازار هدف و اطلاعات به دست آمده از طریق اینترنت رقبای بالقوه و بالفعل و موانع ورود به بازار هدف نیز مشخص شده است.

کلید واژه‌ها: بازارهای منطقه، بازار هدف، آمیخته بازاریابی، راهبرد، بازاریابی و تحلیل سلسله مراتبی فرایندها
چكيده:

بیان مسئله

یکی از اهداف راهبردی مدیران ارشد شرکتها دستیابی به توسعة اقتصادی شرکت مطبوع  خود است و یکی از راههای دستیابی به این هدف ورود به بازارهای خارجی است. در این صورت شرکتها از مزایای زیر بهره‌مند خواهند شد.

1- گسترش دامنة کسب و کار به خارج از مرزها که توسعة بازار را به دنبال دارد و به بقای شرکت کمک خواهد کرد.

2- دستیابی به فناوریهای جدید

3- افزایش درآمد از طریق دسترسی به منابع مالی خارجی

4- کسب اعتبار بین‌المللی

برای کسب موفقیت در تجارت بین‌المللی، شرکتها باید بازارهای هدف را به خوبی شناسایی و راهبرد مناسبی برای ورود اتخاذ کنند.

علی‌رغم وجود اختلاف نظر بین مسئولان، اقتصاددانان، استادان و دیگر اقشار جامعه، به‌نظر می‌رسد که دیر یا زود پیوستن کشورمان به سازمان تجارت جهانی اجتناب‌ناپذیر است. در این صورت شرکتهای خارجی به سهولت می‌توانند وارد بازارهای ایران شوند و محصولات خود را با قیمت ارزان و کیفیت خوب و تنوع زیاد عرضه کنند. بروز چنین پدیده‌ای برای شرکتهای ایرانی یک تهدید جدی است به طوری که اگر نتوانند رقابت کنند محکوم به شکست خواهند بود. از طرف دیگر شرکتهای ایرانی از این واقعه می‌توانند سود ببرند و فرصتی پیدا کنند تا به بازارهای خارجی دست یابند. اما لازم است که از قوانین تجارت اطلاع کافی داشته و به اصطلاح با قوانین بازی آشنا باشند تا بتوانند وارد صحنة تجارت بین‌الملل شوند، ضمن اینکه مقابله با رقبا را می‌آموزند موفق به حفظ بقای خود نیز بشوند.

در آن صورت (پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی)، شرکت صنام هم مانند شرکتهای همتای خود در بازارهای داخلی تحت فشار رقبای خارجی قرار خواهد گرفت و احتمالاً تغییراتی در میزان سهم آن در بازار داخلی به وجود خواهد آمد. قطعاً مدیران شایستة شرکت برای مقابله با این پدیده تدابیری اندیشیده‌اند که به محض تغییر محیط آن را به کار خواهند بست. اما فرصت نفوذ به بازارهای خارجی را هم به عنوان یک راهکار احتیاطی برای رشد نرخ فروش از طریق توسعة بازار باید مغتنم شمرد. در واقع توسعة بازار خارج از مرزها عامل مهمی است که اگر حساب شده انجام شود بقای شرکت را تضمین می‌کند.

این مسائل موجب شد تا پژوهش زیر «تدوین راهبرد ورود به بازارهای منطقه (مورد، تلویزیون صنام)» برای شرکت صنام که یکی از تولیدکنندگان موفق لوازم صوتی و تصویری، بخصوص تلویزیونهای رنگی کشور است، انجام شود.

 اهداف تحقیق

 هدف اصلی تحقیق تدوین راهبرد مناسب جهت ورود به بازارهای منطقه (مورد، تلویزیون صنام) و همچنین پاسخ به سؤالهای فرعی زیر است.

1- شناسایی بازارهای هدف مناسب جهت ورود

2- انتخاب بهترین بازار

3- شناسایی موانع ورود

4- دسترسی به ساختار رقابت در بازار هدف

5- شناسایی عوام مؤثر در تعیین قیمت

6- انتخاب مناسبترین اندازة محصول برای عرضه در بازار

7- شناسایی رقبای بالفعل و بالقوه

8- ارائه سیاستهای مناسب جهت تبلیغات و ترویج

 روش‌شناسی تحقیق

به منظور انجام این تحقیق، ضمن مطالعة مطالب مرتبط با تجارت بین‌المللی، ایران و مسئلة حضور در بازارهای جهانی، مدیریت راهبردی و اصول بازاریابی بین‌المللی، از روشهای زیر نیز استفاده شده است.

1- تصمیم‌گیری با معیارهای چندگانه (روش آنتروپی)

2- استفاده از نرم‌افزار تحلیل سلسله مراتبی فرایندها (AHP)[1]

3- تکمیل پرسشنامة حاصل از تحقیقات میدانی در بازار هدف و شرکت صنام

4- اینترنت و نشریات خارجی از جمله نشریة سالیانة شاخصهای توسعة جهانی، بانک جهانی و روند سرمایه‌گذاری جهانی

5- تکنیکهای تعیین راهبرد

 یافته‌های تحقیق

1- شناسایی کشور/هدف. برای آشنایی با چگونگی انتخاب بازار هدف، از منابع مختلفی استفاده شده است، از جمله چند کتاب معروف به نامهای داد و ستد بین‌المللی تألیف جان.دی.دانیلز و لی.اچ.رادبو[2]، بازاریابی بین‌المللی تألیف جانی. ک. جانسون، صادرات و بازاریابی تألیف جان. آر. جاگو.[3] نویسندگان این کتابها ابتدا شاخصهای ارزیابی کشورها را معرفی و سپس طی چند مرحله عمل غربال را انجام داده و پس از رتبه‌بندی، کشورها را اولویت‌بندی کرده‌اند. برای تعیین بازار هدف برای شرکت صنام نیز با الگو گرفتن از روشهای مندرج در این کتابها ابتدا 22 کشور منطقه، با توجه به فاصلة جغرافیایی، برای ورود در نظر گرفته شد. در غربال اولیه دو شاخص GDP سرانه و جمعیت هر کشور به عنوان عوامل اصلی اندازة بازار برای مقایسه و ارزیابی لحاظ شد و بر این اساس رتبه‌بندی صورت گرفت. در این مرحله 9 کشور اول که رتبة بالایی کسب کردند وارد مرحلة بعد شدند. برای انجام غربال ثانویه از شاخصهای GDP سرانه، جمعیت، میزان صادرات، نسبت  واردات به GDP کل و شاخص مطلوبیت مجموعة ریسکها (ریسک سیاسی، ریسک اقتصادی و ریسک مالی) بهره گرفته‌ شد. با استفاده از تکنیکهای تصمیم‌گیری با معیارهای چندگانه بخصوص روش آنتروپی، شاخصها وزن دهی و تأثیر آنها در مقادیر مربوط به کشورها به کمک تکنیک AHP رتبه‌بندی شد.     

از میان نه کشور منتخب، پاکستان، ترکیه و عربستان به ترتیب رتبه‌های اول تا سوم را کسب کردند. از آنجا که شرکت صنام در حال حاضر قصد حضور همزمان در چند بازار بین‌المللی را ندارد، کشور پاکستان که بالاترین اولویت را دارد به عنوان بازار هدف در نظر گرفته شد.

2- تعیین راهبرد  ورود.  پس از تعیین بازار هدف، مرحلة بعد مشخص ساختن راهبرد مناسب برای ورود به بازار هدف است(نمودار 1). بدین منظور ابتدا راهبردهایی که به صورت متداول توسط اکثر شرکتها در جهان تجربه شده است شناسایی و مشخص شد که شرکتهای بزرگ‌آسیایی از جمله ژاپن، چین، سنگاپور، تایلند، هندوستان، کره و ترکیه که مورد مطالعه قرار گرفته بودند  اکثراً  حضور در  بازارهای بین‌المللی را با صادرات آغاز و سپس به تدریج از دیگر راهبردها همچون سرمایه‌گذاری مستقیم برای توسعة حضور استفاده کرده‌اند.

در این پژوهش نیز از تجربیات این کشورها بهره گرفته شد و برای شرکت صنام هم به دلیل اولین تجربة ورود، راهبرد صادرات به بازار هدف توصیه شد. اما عامل فوق برای تعیین راهبرد کافی نبود و  برای اطمینان  بیشتراقدامات زیر نیز در نظر گرفته شد.

الف) نظر خواهی از مدیر عامل، کارشناسان، مدیران میانی شرکت صنام

ب) تعیین معیارهایی برای ورود به بازارهای بین‌المللی و محاسبة وزن آنها به کمک مدیر عامل شرکت صنام و استفاده از تکنیک AHP برای رتبه‌بندی راهبردها در مقابل معیارها (جدول 1).    نتیجة هر دو روش بالا نیز نشان داد که برای شرکت صنام، صادرات مناسبترین راهبرد برای ورود به پاکستان است.


 
  
 
3- شناسایی موانع ورود به کشور پاکستان. یکی دیگر از عوامل تأثیرگذار در تصمیم‌گیری برای ورود به بازار هدف موانع ورود است. ممکن است موانع آنقدر بلند باشند که علی‌رغم تعیین بازار هدف و راهبرد ورود، نفوذ به بازار منطقی نباشد و شرکتها را منصرف کند. به همین دلیل از طریق جمع‌‌آوری اطلاعات اتاقهای بازرگانی پاکستان، اینترنت، سازمان بهره‌وری آسیا و تجربیات شرکتهای خارجی، موانع تجاری بر سر راه واردکنندگان کالا به پاکستان شناسایی شد. از میان آنها مهمترین مانعی که در مقابل شرکت صنام قرار دارد، تعرفة 35 درصدی است که برای ورود کالاهای خارجی (لوازم خانگی، صوتی و تصویری) وضع کرده‌اند. البته میزان تعرفة گمرکی
 

برای کشورهایی که عضو سازمان تجارت جهانی هستند به مراتب کمتر است.

4-  شناسایی رقبا در بازار هدف. با انجام تحقیقات میدانی در بازار هدف و اطلاعات گرفته شده از اینترنت، شرکتهای واردکنندة تلویزیون به کشور پاکستان به عنوان رقبای بالفعل و بالقوه شناسایی و وضعیت حضور آنها در بازار و مشخصات محصولات آنها بررسی شد و بر همین اساس پارامترهای قابل رقابت از جمله میزان فروش، قیمت، اندازه و غيره مشخص شد که در نتایج تحقیق بدانها اشاره می‌شود.

5-  تبلیغات، ترویج و توزیع. تجزیه و تحلیل آمار حاصل از پرسشنامة تکمیلی توسط کارکنان شرکت و مردم پاکستان نشان می‌دهد که رسانة تلویزیون، تابلوهای آگهی خیابانی، رادیو، روزنامه و مجلات به ترتیب اولویت برای تبلیغات مناسب هستند. همچنین نتایج آمار، ضمن الزامی دانستن ایجاد مرکز خدمات فروش در آن کشور، نمایندگان محلی را برای توزیع معرفی می‌کند.


نتایج تحقیق

پس از انجام تجزیه و تحلیل اطلاعات به دست آمده از فرایند تحقیق، نتایج حاصل به شرح زیر بیان می‌شود.

1- بهترین بازار هدف: کشور پاکستان

2- مناسب‌ترین راهبرد ورود: صادرات مستقیم

3- مهمترین مانع ورود: تعرفة 35 درصدی است که بخشی از آن ناشی از عدم عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی است.

4- ساختار رقابت در بازار هدف براساس  الگوی نیروهای رقابتی مایکل پورتر:

 الف) تهدیدی از جانب کالای جایگزین وجود ندارد.

ب) تأمین کنندگان لامپ تصویر تلویزیون برای پاکستان با قیمت نازل 74 دلار یک تهدید به شمار می‌روند.

ج) شرکتهای چینی و ترکیه که بازار پاکستان را هدف قرار داده‌اند به عنوان تازه واردان خطر آفرین هستند.

د) ضعف قدرت خرید قشر کم درآمد که بیشترین جمعیت پاکستان را تشکیل می‌دهد نیز یک نیروی رقابتی تحت عنوان خریداران را ایجاد می‌کند.

هـ) نیروی وارد شده از جانب مهمترین رقبا نیز همچون سونی، ال- جی، پاناسونیک، سامسونگ و ناسیونال تهدید جدی به حساب می‌آیند.

5- تعیین عوامل مؤثر بر قیمت: برای این کار از مدل زنجیرة ارزش مایکل پورتر بهره گرفته شده که در کتاب مشهور او به نام مزیت رقابتی مطرح شده است.

در اینجا شرح مختصری از عوامل مؤثر مندرج در مدل پورتر (نمودار 2) ارائه می‌شود

نمودار 2. مدل زنجیرة ارزش مایکل پورتر

 

·      در بخش تدارکات ورودی صنام الکترونیک باید با اتخاذ روش به هنگام و خرید مواد اولیة با کیفیت مناسب و استاندارد، هزینه را کاهش دهد.

·      ارتقای فناوری طراحی، ساخت تولید در جهت افزایش بهره‌وری و بهبود ساختار هزینه مؤثر است.

·      در بخش تدارکات خروجی با امتناع از نگهداری محصولات تولیدی در انبار و عرضة به هنگام محصول به مشتریان هزینه‌ها را کاهش دهد.

·      در بخش بازاریابی و فروش با انتصاب نمایندگان واجد شرایط محلی در کشور پاکستان عملیات بازاریابی و فروش را می‌توان تسهیل کرد که منجر به کاهش هزینه می‌شود.

·      با ایجاد سیستم خدمات پس از فروش قابل دسترس مشتریان و عرضة به هنگام قطعات یدکی، میزان فروش افزایش و حاشیة سود نیز فزونی می‌یابد.

 

6-  آمیخته بازاریابی

·محصول مورد نظر: تلویزیونهای 21 اینچ با تقویت خدمات پس از فروش

·قیمت قابل عرضه 185 دلار در نظر گرفته شد که براساس اطلاعات به دست آمده تلویزیونهای 21 اینچ صنام در مقایسه با انواع مشابه خارجی آن همچون ال – جی و سونی پایین‌تر است و در صورتی که نمایندگی محلی برای توزیع در اختیار گرفته شود و با رعایت اصول زنجیرة ارزش، 5% دیگر قیمت خود را کاهش دهد، قادر خواهد بود که وارد صحنة رقابت شود و سهم قابل قبولی در میان اقشار کم درآمد پاکستان به دست آورد.

·بازار فروش: کلیة شهرهای پاکستان

·توزیع: استفاده از نمایندگان و توزیع کنندگان محلی

جمع بندی

روش‌شناختی ورود به بازارهای بین‌المللی که در این پژوهش برای شرکت صنام به دست آمد برای اکثر شرکتهای ایرانی قابل استفاده خواهد بود تا بتوانند در چالشهای تجارت جهانی با موفقیت کسب و کار خود را ادامه دهند. در صورتی که شرکت صنام از نتایج پژوهش فوق بهره‌برداری کند، تصمیم‌گیری برای مدیر عامل شرکت جهت ورود به بازار پاکستان و بازارهای مشابه سهلتر است و خطای ورود کاهش خواهد یافت.

فهرست منابع 

الف) منابع فارسي

1- دكتر عليرضا اميركبيري، مديريت استراتژيك انتشارات ملك، چاپ اول 1377

2- فرد آر.ديويد، مديريت استراتژيك، ترجمه دكتر علي پارسائيان – دكتر سيدمحمد اعرابي، دفتر پژوهشهاي فرهنگي چاپ اول 1379

3- پيرس و رابينسون، برنامه‌ريزي و مديريت استراتژيك، ترجمه دكتر سهراب خليلي شوريني، انتشارات يادواره كتاب چاپ اول 1377

4-تامپسون و استريكلند، مديريت استراتژيك، ترجمه داود مسگريان (جزوه درسي برنامه‌ريزي استراتژيك) سازمان مديريت صنعتي 1379

5- گوهريان، محمد ابراهيم، مديريت نوين صادرات، انتشارات اسرار دانش چاپ اول 1379

6- اخوي، احمد، تجارت بين‌الملل، استراتژي بازرگاني و توسعه اقتصادي، انتشارات مؤسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني چاپ اول 1373

7- جان دي. دانيلز – لي اچ. رابو، داد و ستد بين‌المللي (محيط‌ها و عمليات)، ترجمه محمد هادي نژادحسينيان  انتشارات  مؤسسه خدمات

فرهنگي، جلد اول چاپ اول 1375

8- جان دي. دانيلز- لي اچ. رابو، داد و ستد بين‌المللي (محيط‌ها و عمليات)، ترجمه محمدهادي نژادحسينيان انتشارات مؤسسه خدمات فرهنگي، جلد دوم چاپ اول 1377

9- مالكو واترز، جهاني شدن ترجمه اسماعيل مرداني گيوي، سياوش مرندي، انتشارات سازمان مديريت صنعتي چاپ اول 1379

10- صانعي‌پور محمود، استراتژي جهاني شدن شركتها و مؤسسات، مؤسسه فرهنگي هنري بشير علم و ادب، چاپ اول زمستان 1379

11-كاتلر فيليپ / آرمسترانگ گري، اصول بازاريابي ترجمه بهمن فروزنده نشر آتروپات چاپ سوم 1379

12- كيگان وارن جي، مدير بازاريابي جهاني، ترجمه و تلخيص دكتر عبدالحميد ابراهيمي نشر دفتر پژوهشهاي فرهنگي چاپ اول 1380

13- صادقي‌نيا معصومه، بازاريابي جزوه درسي سازمان مديريت صنعتي 1379

14- فرهنگ، منوچهر، مسائل بازاريابي بين‌المللي و صادرات (جزوه درسي) سازمان مديريت صنعتي

15- اطلاعات داخلي شركت صنام

16- قدسي‌پور  سيدحسين،  فرايند  تحليل  سلسله‌

مراتبي (AHP) دانشگاه صنعتي اميركبير چاپ دوم 1379

17- داداش‌زاده محمد MIS (جزوه درسي سازمان مديريت صنعتي)

18-  بختياري پرويز، حسابداري و مديريت مالي براي مديران، سازمان مديريت صنعتي، چاپ پنجم 1381

19- تقوي مهدي، تجارت بين‌الملل، انتشارات پيشبرد چاپ اول 1366

20- عادلي سيدمحمدحسين، اقتصاد بين‌الملل و بازرگاني خارجي ايران، مركز جهاد دانشگاهي چاپ اول 1365

21-جاسبي عبدالله، اصول و مباني مديريت، واحد انتشارات دانشگاه آزاد اسلامي چاپ دوم 1368

22- شركت صنام الكترونيك، تحول در حوزه مديريت بازار و مشتري، مرداد 1380

23-  اصغرپور محمدجواد، تصميم‌گيري با معيارهاي چندگانه. انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چاپ اول آبانماه 1377

24-سعدي‌نژاد سهيل، تصميم‌گيري با معيارهاي چندگانه، مديريت صنعتي (جزوه درسي) 1380

25-فكري ارشاد منوچهر، روند سرمايه‌گذاري خارجي 2001،  سازمان  گسترش  و نوسازي

صنايع ايران 1380 (world investment promoting linkage report 2001:)

26-  انجمن مديران صنايع، استراتژي توسعه صادرات، پائيز 1379 جلد دوم

27- آذر عادل - مؤمني منصور، آمار و كاربرد آن در مديريت، سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاهها (سمت) تهران 1375 جلد اول

28-  گزارش صنام

 ب) منابع لاتين

29-  William D. perreault, phD./E. Jerome mecarthy, ph.o. Essentials of marketing global - managerial approach, McGrawhill, 2000

30-  Guide to the WORLD TRADING SYSTEM – Internet

31-  World Trade organization WTO publication 2000 – Internet

32-  Johny.K.Johonson, Global Marketing, a) times mirror Higher Education Group, Inc, 1997

     b) www.Bay trade.com

     c)John R.Jagoe’s export sales, marketing- E-mail:Info@export usa.com, www.export usa.com

d) Farok J.contractor, IEBM compony, Internet

e) Alan.E.Branch, printed by corn wall, britian-1990

33-  Google world fact book (Internet)

34-  Multiple Attribute decision making method and application

35-  Google country Risk (Internet)

36-  International Bank 2000 world development- Internet

37-  www.Lge.com/company profile/annual Report - Internet

38-  www.Tradeport.org.ts.planning/index. html(google)

39-  Michael E-porter, the competitive advantage: creating and sustaining supporter performance (New York: the free press 1998)

40-  www.L.ge.com(vision)

41-   a) www. trade port . org / country / Pakistan / Domography

b) Export orientation for small and medium enterprises, Asian productivity organization, Report of the APO project symposium held in Surabaya, Indonesia, 22 FEB, 2000

42-  Pakistan Electrical & Electronics Merchants, Association (peered), 3/10, Arkoy square, Shahrah-e-Liaquat, Karachi-E-mail:muhh@Cyber.Net.Pk

43-  www.LG Electronics.com / Home > About us > News > press room (Chinese Electronic news article / January 12, 2000/


 

متن مقاله:
.