| انقلاب آرام در صنعت خودرو |
| از: مهرداد غفاري |
|
50 ميليون نفر در صنعت خودرو در جهان مشغول به كار هستند و حجم پول در گردش آن 600 ميليارد دلار است. خودروسازان براي بقا مجبورند خود را با شرايط جديد منطبق سازند و آنهايي از اين بحران نجات خواهند يافت كه داراي فكر برتر، مديريت قويتر و قدرت مالي بيشتري باشند. كاهش مصرف سوخت با استفاده از تكنولوژيهاي جديد درحال انجام است. مازاد توليد نشان ميدهد كه رقابت براي بقا در بين خودروسازان حياتي است. يكي از راههاي جلب رضايت مشتري، سادهسازي محصول از طريق رعايت مسائل تعمير و نگهداري است. اگر سازماني نتواند نيازهاي جديد مشتريان خود را سريع انجام دهد قطعاً دچار مشكل خواهدشد. در صنعت خودرو در سال 1998، 600 ادغام ميان خودروسازان انجام گرفته است. يكي از بهترين راههاي تامين نقدينگي در صنعت خودرو ادغام با رقيب است. خودروسازان براي بقا در دنياي امروز تلاش وسيعي را شروع كردهاند كه ميتوان آن را به يك انقلاب آرام تشبيه كرد. صنعت خودرو يكي از بزرگترين صنايع دنيا است. حجم پول در گردش بازار اوليه اين صنعت حدود 600 ميليارد دلار است و حدود 50 ميليون نفر در آن اشتغال دارند. كل تجارت جهاني در سال حدود 15 برابر اين رقم است. خودرو پس از مسكن باارزشترين دارايي هر فردي است و هر چند سال يكبار تعويض ميشود. اين صنعت عظيم كه چون يك درخت از كارخانههاي مواد اوليه فلزي و پلاستيكي شروع شده و به كارخانههاي مونتاژ نهايي ختم ميشود، يك مشكل بسيار بزرگ دارد: «ظرفيت اضافي». در سال 1998 درمجموع 58 ميليون خودرو در دنيا توليد شده ولي ظرفيت توليد حدود 70 ميليون دستگاه بوده و اين مهم نياز به تغيير را نويد ميدهد. خودروسازان براي بقا مجبور به تغييرند. به يقين همه از اين بحران، سالم و زنده بيرون نخواهندآمد و آنهايي كه ميمانند داراي فكر برتر، مديريت قويتر، كاركناني دلسوزتر و قدرت مالي بيشتري هستند. در اين مقاله انقلاب آرام در صنعت خودرو از 3 ديدگاه مختلف بررسي شده است. البته ميتوان مسئله را از ديدگاههاي ديگري مثل ديدگاه رفتاري يا پيادهسازي نيز بررسي كرد ولي در اين مقاله فقط به سه مورد اكتفا شده است. 1 - ديدگاه كاربر 1-1 - كاهش قيمت فروش؛ 1-2 - كاهش هزينه جاري خودرو؛ 1-3 - افزايش موارد استفاده خودرو؛ 1-4 - افزايش قابليت كاركرد در شرايط سخت؛ 1-5 - كاهش آلودگي خودرو. 2 - ديدگاه ساختاري 2-1 - سادهسازي محصول؛ 2-2 - سادهسازي تجهيزات؛ 2-3 - سادهسازي سازمان. 3 - ديدگاه محيط 3-1 - شراكت با رقبا؛ 3-2 - جهانيشدن؛ 3-3 - افزايش نقش پيمانكاران. 1 - ديدگاه كاربر در اين ديدگاه كليه نيازها و خواستهاي كاربر نهايي موردبررسي قرار ميگيرد. اين ديدگاه مهمترين ديدگاه است و در اصل تمام تلاشها در راستاي اهداف اين ديدگاه سازماندهي ميشود. درصورتي كه بتوان به خوبي از ديدگاه كاربر، مسئله را بررسي كرد قطعاً راهحلهاي خوبي بهدست خواهدآمد. راهحلهاي ارائه شده در ديگر ديدگاهها در انتها روي يك يا چند مورد از ديدگاه كاربر اثر ميگذارد. بايد توجه داشت كه در سالهاي اخير به دليل بحران حفظ بقا نگرش از ديدگاه كاربر بسيار مهم شده است و مشتريگرايي براي زندهماندن سرلوحه فعاليتهاي خيلي شركتها شده است. 1-1 - كاهش قيمت فروش درصورتي كه بتوان قيمت خودرو را كاهش داد، ميتوان بازارهاي جديدي را يافت. اكثر فعاليت خودروسازان در اين راستا است. امروز در دنيا حدود 250 ميليون نفر از خودرو استفاده ميكنند و تنها راه فروش بيشتر، افزايش اين جمعيت است. حدود 80% اين جمعيت در كشورهاي توسعهيافته دنيا زندگي ميكنند و 20% ديگر در كشورهاي درحال توسعه زندگي ميكنند. گسترش بازار فروش در كشورهاي توسعهيافته تقريباً غيرعملي است چرا كه خودرو در اين كشورها به حد اشباع وجود دارد. ولي حدود 80% جمعيت دنيا در كشورهاي درحال توسعه زندگي ميكنند و تنها 20% خودرو توليدي دنيا را ميخرند. پس اگر بتوان خودرويي با قيمت حدود چهاربرابر يك موتورسيكلت كوچك ساخت، بازار بزرگي را ميتوان انتظار داشت. فروش در سال 1998 مازاد توليد پس طي سالهاي 1997 و 1998 حدود 14 ميليون خودرو اضافي در دنيا توليد شده است. اين واقعيت تلخ نشان ميدهد رقابت براي بقا در بين خودروسازان تاچه حد حياتي و جدي است. شركتGM درنظر دارد يك خودرو با قيمت كمتر از 10000 دلار را براي بازار چين طراحي و توليد كند. طبق مطالعات انجام شده اين خودرو فروش خوبي در چين خواهد داشت. در سالهاي قبل شركت فيات ايتاليا با كمك دولت اين كشور طرحي را اجرا كرد تا مردم براي خريد خودرو وام دريافت كنند. در اين طرح خودروهاي قديمي از چرخه مصرف خارج شده و با وام دولتي، خودرو جديد تحويل صاحبان آنها شد. اين حركت باعث رونق نسبي صنعت خودرو در ايتاليا شد. آيا اين راهحلها پايدار است؟ 1-2 - كاهش هزينه جاري خودروها - كاهش مصرف سوخت با استفاده از تكنولوژيهاي جديد درحال انجام است. استفاده از فنآوريهاي تزريق مستقيم سوخت داخل محفظه احتراق، سوپاپ برقي، بازيافت انرژي ترمز همگي درجهت كاهش مصرف سوخت است. اين روشها گاهي گرانقيمت هستند ولي كارشناسان روي روشهاي ارزان كاهش مصرف سوخت نيز كار ميكنند. سوخت در اكثر كشورهاي درحال توسعه گران است و اگر مصرف آن در خودرو كاهش يابد تاثير زيادي در توان خريد مردم دارد. - استفاده از موتورهاي ديزيل با توان بيشتر، وزن كمتر و مصرف پايين سرلوحه كار خيلي از خودروسازان قرار گرفته است. استفاده از تكنولوژي تزريق مستقيمDIRECT ) INJECTION) در موتورهاي ديزل، راه را براي گسترش اين موتورها باز كرده است. قيمت مناسب سوخت گازوئيل نسبت به بنزين در بسياري از كشورها، تمايل به استفاده از موتورهاي ديزل را بيشتر كرده است. شركت بنز موتور حدود 200 اسب ديزل را روي آخرين مدل 230E نصب كرده است تا هزينه جاري خودروي خود را كاهش دهد. - با افزايش كيفيت خودروها، نياز به تعميرات بعدي بسيار كاهش يافته است. استانداردهاي جديد در صنعت خودرو آزمونهاي عمر را سختگيرانهتر درنظر گرفته است. امروزه برخي شركتها براي محصولات خود ضمانت بيش از 10 سال ارائه ميكنند. - كاهش هزينههاي تعمير و نگهداري نيز بسيار مهم است. در كشورهاي درحال توسعه مردم اكثراً خودشان خودرو را تعمير ميكنند. تعميركاران هم براي كاهش هزينه معمولاً قطعات معيوب را تعويض نميكنند، بلكه آنها را تعمير ميكنند. بنابراين خودرويي كه هزينه نگهداري كمي داشته باشد مشتري بيشتري دارد. - كاهش زمان صرف شده براي تعميرات بسيار مهم است. نيروي انساني گران است و اين مهم باعث كاهش هزينه جاري خودرو ميشود. كاهش زمان تعمير از ابتدا بايد موردتوجه طراحان قرار گيرد تا بتوان از آن استفاده كرد. يكي ديگر از مزاياي كاهش زمان تعمير، صرفهجويي در وقت تلف شده صاحب خودرو است. 1-3 - افزايش موارد استفاده خودرو در كشورهاي غني بهدليل توان مالي مناسب، اشخاص از خودروهاي مختلف براي كارهاي مختلف استفاده ميكنند مثل خودرو مسافرت، شهري، باري و... . در كشورهاي درحال توسعه اگر بتوان خودرو چند منظوره ساخت ميتوان نيازهاي يك خانواده را تامين كرد. در كشورهاي درحال توسعه در طي روز خودرو براي كار استفاده ميشود مثل حملونقل بار، در عصرها و شب خودرو بهصورت خانوادگي براي گردش استفاده ميشود و در تعطيلات براي مسافرت، پس جوابگويي به همه نيازها بسيار مهم است، چون توان خريد چند خودرو وجود ندارد. - اثر ديگري كه افزايش موارد استفاده خودرو دارد، افزايش شمارگان توليد يك نوع خودرو است كه باعث ميشود قيمت تمام شده كاهش يابد. 1-4 - افزايش قابليت كاركرد در شرايط سخت - شرايط نامساعد جوي مثل دماي زياد هوا، رطوبت زياد و بادهاي شديد در اكثر كشورهاي درحال توسعه وجود دارد. خودرويي كه براي اين كشورها طراحي و ساخته ميشود بايد بتواند اين شرايط را تحمل كند. - در اكثر كشورهاي درحال توسعه جادهها نامناسب است و پستي و بلندي زيادي دارد. در خيلي از مناطق ارتفاع آب و گل نيز در جادهها زياد است. يك خودرو مناسب نبايد در چنين محيطي مشكلساز باشد. - كيفيت روغن و سوخت نيز در كشورهاي درحال توسعه نامناسب و غيريكنواخت است و خودرويي كه به موادمصرفي حساس باشد صاحب آن را دچار مشكل ميكند. 1-5 - كاهش آلودگي خودرو - كاهش آلودگي ايجادشده توسط خودرو امروز بسيار حائزاهميت است. اكثر دولتهاي دنيا قوانيني براي محدوديت آلودگي ايجادشده توسط خودروها وضع كردهاند. در كشورهاي درحال توسعه تعداد زيادي از مردم در شهرهايي با بيش از دو ميليون نفر زندگي ميكنند. اين شهرها بهدليل تراكم بسيار زياد و استفاده از خودروهاي قديمي معمولاً هواي آلوده دارند. پس يك خودرو خوب بايد آلودگي زيادي ايجاد نكند. - فنآوري جديد براي كاهش آلودگي، مزاياي بسياري دارد. استفاده از سيستم تزريق سوخت هوشمند، كاتاليست و... راههايي براي كاهش آلودگي هستند. استفاده از موتورهاي دوزيست و خودروهاي برقي راههايي براي كاهش آلودگي است. - امروزه قابليت بازيافت مواداوليه در خودرو و همچنين كاهش استفاده از مواد و قطعات مصرفي نيز بسيار موردتوجه قرارگرفته و در برخي كشورها خودروساز مجبور به رعايت استانداردهاي آن است. - كاهش آلودگي صوتي نيز يكي از اهداف خودروسازان است. استانداردهاي تدوين شده براي اين مهم نيز كاملاً سختگيرانه است. 2 - ديدگاه ساختاري در اين ديدگاه به اجزا مسئله بهصورت كاملاً ايستا نگاه ميشود. در اين ديدگاه ساختار كليه اشيايي كه در مسئله شركت دارند تحليل ميشوند. در بررسي خوب و اصولي از اين ديدگاه، ميتوان هزينهها را كاهش داد و امروزه خودروسازان براي بقا مجبور به كاهش هزينهها هستند. روزگاري هزينه خودروسازان خيلي مهم نبود ولي امروز، راز زندهماندن آنها است. در ديد ساختاري ميتوان محصول خودرو را نيز بررسي كرد. در ديدگاه ساختاري تجهيزات و اجزا سازماني نيز موردتوجه قرار ميگيرند. 2-1 - سادهسازي محصول در اين بخش سعي ميشود تمام جوانب در تغيير محصول موردتوجه قرار گيرد. - گسترش پيمانههاي وظيفهاي محصول (MODULES) باعث ميشود قيمت تمام شده طراحي و توليد اين پيمانهها كاهش يابد. بهطور مثال شركت دايملر-كرايسلر قصد دارد درمجموع 33 نوع خودرو توليد كند كه فقط 9 نوع مختلف موتور،X نوع صندلي وY نوع گيربكس دارند، طراحي استانداردهاي پيمانههاي وظيفهاي، خصوصاً در نقاط مرزي بسيار كار مشكلي است و نياز به دقتنظر طراحان دارد. مثلاً نقاط درگيري موتور و اتاق خودرو بايد كاملاً در استاندارد تعريف شود. - گسترش پيمانههاي مونتاژي محصول باعث ميشود تا تعداد پيمانكاران كاهشيافته و مسئوليت پيمانكاران افزايش يابد. درضمن باعث كاهش سرمايهگذاري خودروساز نيز ميشود. مثل كل جلو خودرو(FRONT END) شامل شاسي، اتصال طرف چپ و راست خودرو، سپر جلو، رادياتور، مبدل انتقال حرارت كولر خودرو، موتورفنهاي الكتريكي، چراغهاي چپ و راست، رلهها و دسته سيمهاي مربوطه، است. در پيمانه مونتاژي، جلو داشبورد اجزايي مثل كليدها، كيلومترشمار، دريچههاي هوا، راديو ضبط، مجموعه كامل تهويه(HVAC) و دسته سيمهاي ارتباطي ملاحظه ميشوند. يا در پيمانه مونتاژي درب خودرو ميتوان قطعات فلزي، دررنگ شده، ميلههاي استحكام، لوازم قفل، شيشه، شيشهبالابر برقي يا دستي، مدارات قفل مركزي، قطعات قفل مركزي، بلندگو، كليدهاي ضروري، آينه كامل و تزئينات داخل اتاق را مشاهده كرد. درنهايت گسترش پيمانههاي مونتاژي باعث كاهش مشكلات خط مونتاژ، هزينههاي مستقيم و سربار توليد و در نهايت كاهش قيمت محصول ميشود. - يكي از راههاي جلب رضايت مشتريان، سادهسازي محصول از طريق درنظر گرفتن مسائل تعمير ونگهداري است. اگر طراح از روز اول مسائل تعمير و نگهداري را مدنظر داشته باشد و بر حداقل شدن هزينهها اصرار داشته باشد، قطعاً بازارهاي بزرگتري به روي اين خودرو گشوده ميشود. سادگي در طراحي بهطور قطع يكي از راههاي كاهش هزينههاي تعمير و نگهداري است. بهطور مثال طراحي سيستم ترمز با مصرف كمتر ديسك، استهلاك كمتر صفحه كلاچ و عمر بيشتر شمع را ميتوان درنظر گرفت. - سادگي طراحي محصول و پيمانهبندي صحيح آن باعث سرعت عمل در تبديل طرح به نمونه و نمونههاي تاييد شده به توليد انبوه ميشود. اين سرعت عمل در دنياي امروز بسيار مهم است. در دهه 70 ميلادي زمان شروع طرح تا شروع توليد انبوه حدود 5 سال بود، در دهه 80 حدود 4 سال در دهه 90 حدود 3 سال و اميدواريم در دهه بعدي حدود 2 سال اين زمان طول بكشد. شركتDELPHI ادعا ميكند طي 141 دقيقه ميتواند يك پيمانه جديد كه اجزا آن قبلاً موجود است را مطابق نياز مشتري طراحي و ارائه كند و اين كار بزرگي است. - افزايش قابليت توليد محصول امروزه از ابتداي طراحي درنظر گرفته ميشود. سادگي طراحي محصول باعث ميشود كه تعداد اعداد نقشه هر قطعه كاهش يابد و قطعات طراحي شده با يك روش توليد بهدست آيند. مثلاً اگر قطعهاي با روش ورق كاري(SHEET METAL) توليد ميشود، احتياجي به ماشينكاري نداشته باشد. و اين نوع سادهسازي قطعات باعث ميشود تا توليدكنندگان متخصص، رشد يابند و شركتهاي مجموعهساز بهراحتي كوچك شوند. مثلاً در يك شركت توليد موتور بهراحتي ميتوان قطعات ورق كاري را به يك توليدكننده متخصص ورقكاري سفارش داد و شركت توليد موتور به طراحي و خطوط مونتاژ اكتفا كند. 2-2 - سادهسازي تجهيزات - استفاده از تجهيزات غيرمخصوص و عمومي باعث ميشود سرمايهگذاري اوليه كاهشيافته، سرعت عمل راهاندازي بالا رود، انعطافپذيري افزايش يابد و تعداد حداقل توليد براي سوددهي كاهش يابد. استفاده از خطوط تمام اتوماتيك باعث بحران بسيار شديد در شركتGM آمريكا در اواخر دهه 80 شد و اين شركت را تا مرز ورشكستگي پيش برد. در آن سالها كل نقدينگي شركت صرف خطوط توليد تمام اتوماتيك شد و عملاً واحدهاي بزرگ شركت را متوقف ساخت. مديران شركت پس از بحران، يكي از علل اصلي را استفاده از اتوماسيون بيش از حد عنوان كردند. در خطوط توليدي كه انسان وظايف بيشتري دارد بهبود مستمر نيز عمليتر و راحتتر است. به هرحال تصميمگيري درمورد انتخاب مرز اتوماسيون بسيار كار مشكلي است و كاملاً به شرايط محيطي مثل فرهنگ نيروي انساني، پيشرفت صنعتي كشور و... بستگي دارد. - تبديل كارخانههاي بزرگ ساخت به كارخانه كوچك و ساده مونتاژ نهايي كه بهراحتي قابل كنترل است يكي از اهداف اين سادهسازي است. كارخانههاي كوچك كه به جاي توان توليد بالا، توان فني و طراحي بسيار بالايي دارند امروزه مفيدترند. توليد قطعات ساده مورد نياز اين كارخانهها به شركتهاي متخصص توليد اين نوع قطعات واگذار ميشود. 2-3 - سادهسازي سازمان - انجام سريعتر بهبود يكي از هدفهايي است كه در سازمانهاي ساده و روان دنبال ميشود. بهبود در دنياي امروز يك اصل بقا است. اگر سازماني نتواند نيازهاي جديد مشتريان خود را سريع انجام دهد قطعاً دچار مشكل خواهدشد. سيستمهاي پيشنهاد كاركنان سازمان و نظرسنجي مداوم از مشتري روشهايي است كه براي ايجاد بهبود استفاده ميشود. - يكي ديگر از راههاي ايجاد بهبود در سازمان، تبديل سازمان ايستا به يك سازمان يادگيرنده است. سازمانهاي يادگيرنده از تجارب خود و انجام تغييرات لازم استفاده كرده و سعي ميكنند مسيرهاي جديد را تجربه كنند. ايجاد سازمانهاي يادگيرنده نياز به مديراني توانا، آيندهنگر و هوشمند دارد. - نيروي انساني مهمترين سرمايه شركتها است. در ايدههاي قديمي نيروي انساني سرمايه شركت نبود. امروز به نيروي انساني ماهر، توانا و انعطافپذير بسيار اهميت داده ميشود. سازمانهاي جديد نياز به نيروي انساني با تواناييهاي جديد دارند كه اين مهم با آموزش مستمر بهدست ميآيد. آموزش نيروي انساني جهت به روزآوري اطلاعات و تواناييها، امري كاملاً ضروري است. - نمودارهاي سازماني شركتها به سمت سادگي، وظيفهاي شدن و افقيتر شدن پيش ميرود. روابط سازماني سادهتر شده، دقيقتر تعريف شده و كاملاً واضح شده است. تغييرات سازماني در شركت جديد دايملر-كرايسلر را به وضوح ميتوان ديد. 3 - ديدگاه محيط در ديدگاه محيط به كل مسئله ازنظر محيط اطراف نگاه ميشود. كليه ارتباطهاي يك سازمان با محيط اطراف خود كه بسيار مهم است در اين ديدگاه بررسي ميشود. با يك نگرش عميق و اصولي به محيط ميتوان مشكلات را پيشبيني كرد و از كنار آنها با اطمينان بيشتري عبور كرد. امروز خودروسازان با كمك سياستمداران سعي ميكنند محيط اطراف خود را خوب ببينند و رابطه منطقي با آن برقرار كنند تا در بحرانها زنده بمانند و در آينده حضور داشته باشند. 3-1 شراكت با رقبا به دلايل مختلفي شركتها با هم شراكت ميكنند. هر شراكتي دلايل خاص خود را دارد و از جنبههاي مختلف قابل بررسي است ولي شراكتهاي اخير صنعت خودرو بسيار زياد شده و برخي دلايل مشترك نيز براي اين شراكتها وجود دارد. قابل توجه است كه در صنعت خودرو در سال 1998 حدود 600 ادغام با حجم حدود 80 ميليارد دلار انجام شده است. - ادغام باعث افزايش نقدينگي مجموعه ميشود. در دنياي امروز بقا در صنعت احتياج به نقدينگي كافي دارد. در خيلي از كشورها، بانكها وظيفه دارند اين نقدينگي را تامين كنند ولي در شرايط فعلي بانكها تمايل چنداني به اين عمل ندارند چرا كه وضعيت صنعت خودرو را در آينده روشن نميبينند. پس يكي از بهترين راههاي تامين اين نقدينگي شراكت با رقيب است تا هر دو از امكانات يكديگر براي پيشرفت استفاده كنند. در ادغام بايد تواناييهاي هر كدام از طرفين، ضعفهاي طرف ديگر را پوشش دهد تا ادغام معني پيدا كند. اين نكته باعث ميشود تا شركت رنو به جاي ادغام با هموطن خود پژو، با شركت نيسان شراكت كند و شركت بزرگ دايملر بنز با كرايسلر آمريكا يكي شود. - كاهش هزينه بازاريابي، تبليغات و فروش باعث ميشود تا سوددهي شركتهاي خودروساز افزايش يابد. كل هزينههاي فروش در شركتهاي خودروساز بين 15 تا 25 درصد قيمت فروش خودرو است. ادغام شركتها باعث ميشود تا تعداد نمايندگيهاي فروش در يك شهر كاهش يابد و بازدهي هر نمايندگي فروش افزايش يابد. تبليغات مشترك نيز باعث ميشود تا در مجموع كل هزينه تبليغات كاهش يابد. در مجموع شركتهاي ادغام شده اميدوارند هزينه فروش آنها حدود 60 تا 80 درصد مجموع هزينههاي فروش قبلي باشد. - كاهش هزينههاي طراحي يكي از اهداف ادغام شركتهاست. هزينه طراحي بين 6 تا 14 درصد كل فروش كارخانههاي خودروساز است. اين هزينهها شامل سرمايهگذاري براي تجهيزات آزمايشگاهي، جادههاي آزمون، تجهيزات رايانهاي و مراكز بزرگ تحقيق و توسعه است. هزينههاي جاري طراحي شامل پروژههاي گرانقيمت دانشگاهي، استفاده از مهندسان مجرب، ساخت نمونه، ساخت تجهيزات توليد و انجام آزمايشهاست. - تبديل يك رقيب به همكار در يك بازار محدود، آرامش شركتهاي خودروساز را افزايش ميدهد. اين آرامش در شرايط بحراني فعلي بسيار مفيد است. اين آرامش باعث ميشود تا تحمل روزهاي سخت سادهتر شده و بتوان از شرايط بحراني فعلي با امنيت بيشتري عبور كرد. 3-2 جهانيشدن - توليد منطقهاي يكي از سياستهاي خودروسازان است. صنعت خودرو درهر كشور شامل خط مونتاژ نهايي خودرو و پيمانكاراني است كه در زمينه خاص مهارت دارند. بهطور مثال شركت دوو كرهجنوبي در كشورهاي آسيايي قصد دارد اين شبكه را ايجاد كند. در اين شبكه چندين كشور خط مونتاژ نهايي خودرو و سازندگاني براي اجزا مختلف دارند. با اين ايده ديگر يك خودرو براي سالهاي طولاني در كشورهاي درحال توسعه توليد نميشود بلكه مطابق صنعت روز دنيا خودرو مونتاژ ميشود. درضمن حجم سرمايهگذاري در هر كشور كم است ولي شمارگان توليد قطعه زياد است چون براي تمام كشورهاي منطقه قطعه توليد ميشود. خودروسازان اميدوارند با اين روش بازار خود را گسترش داده و از توليد و خودكفايي به يك منطقه اميدوار باشند. بديهي است تكنولوژي اصلي دردست شركت خودروساز باقي ميماند. شركتGM درحال طراحي و آمادهسازي موتور جديد 850L است. اين موتور قرار است بهصورت جهاني به تعداد يك ميليون و دويست هزار توليد شود. - توليد قطعات در هر كشور مناسب با مزاياي نسبي آن كشور است. مثلاً اگر مواد اوليه خاصي در كشوري ارزانتر است، قطعات وابسته به آن مواداوليه در آن كشور توليد ميشود. در بسياري از كشورهاي درحال توسعه ميتوان برخي مواداوليه را ارزانتر پيدا كرد. - حملونقل خودرو تمام شده بسيار پرهزينه است چون خودرو حجم زياد و وزن كمي دارد. ايجاد كارخانههاي مونتاژ در كشورهاي مصرفكننده باعث كاهش اين هزينه ميشود. - در كشورهاي درحال توسعه براي ايجاد توسعه، دولتها از شركتهاي خودروساز محلي حمايتهاي مختلفي ميكنند. اين حمايتها شامل محدوديت براي خودروسازان ديگر، كاهش ماليات، تبليغات انحصاري و... ميشود. اين حمايتها در مواردي براي شركتهاي خودروساز جذابيت خاصي دارد، چرا كه سود آنها در همين حمايتها افزايش مييابد. يكي از دلايل اين حمايتها گسترش بازار كار در كشورهاي درحال توسعه است. بيكاري معمولاً در اين كشورها يك بحران جدي است و دولتها سعي در كاهش آن دارند. - استفاده از نيروي انساني ارزان كشورهاي درحال توسعه در صنعت خودرو هميشه مدنظر بوده است. در صنعت خودرو نيروي انساني زيادي استفاده ميشود و به دليل تعداد زياد قطعات، نيروي انساني هنوز نقش فعالي دارد. مثلاً در يك استارت حدود 100 قطعه مصرف ميشود كه هنوز در بسياري از كشورها با روشهاي دستي مونتاژ ميشود. - مشتري ضمانت شده و گاهي منتظر در كشورهاي درحال توسعه هميشه جذابيت خاصي براي خودروسازها داشته است. اين مشتري معمولاً تاكنون خودور نداشته، توقع زيادي ندارد و به تازگي توان مالي مناسب را براي خريد بهدست آورده است. اين مشتري را نميتوان الان در بازار اشباع شده امريكا، اروپا يا ژاپن پيدا كرد. - طراحي در جهان سوم و براي جهان سوم يكي از ايدههاي برخي شركتهاي خودروساز است. كليه فرايندهاي طراحي در كشورهاي صنعتي بسيار پرهزينه است. آنها مايلند برخي از طراحيهاي ساده وكاملاً مجزا را در كشورهاي جهان سوم انجام دهند تا علاوه بر كاهش هزينهها، احساس استقلال به شركتهاي محلي نيز انتقال يابد. اين احساس استقلال نسبي چون در كنترل كامل شركت مادر است، خطري ندارد. 3-3 افزايش نقش پيمانكاران - انتقال طراحي به پيمانكار بسياري از مشكلات خودروساز را حل ميكند. با سياست سادهسازي محصول و ايجاد مجموعههايي كه به صورت وظيفهاي تعريف ميشوند بسياري از وظايف خودروساز قابل انتقال به پيمانكار است. بزرگترين هزينه ارتباط با پيمانكار، مسائل فني است و در صورت شفاف شدن ارتباط محصول پيمانكار با كل محصول ميتوان بسيار روانتر و راحتتر با پيمانكار كار كرد. - تحويلگيري مجموعههاي بزرگتر باعث ميشود تا سرمايهگذاري خودروساز بسيار كاهش يابد. بهطورمثال پيمانكار صندلي درحال حاضر مجموعه بزرگتري را تحويل ميدهد، حجم سرمايهگذاري وي افزايش يافته، ولي چون از اجزا مشترك براي خودروسازان مختلف استفاده ميكند درآمدش نيز افزايش يافته است و پيمانكار راضي است. در انتها مجموع حجم سرمايهگذاري خودروساز و پيمانكار كاهش يافته و نسبت سرمايهگذاري پيمانكار بيشتر شده است. نتيجهگيري در انتها اميد است با سه ديدگاه مختلفي كه به اين انقلاب آرام داشتيم، توانسته باشيم زواياي مختلف اين حركت را نشان داده باشيم. بايد توجه داشت كه كل فعاليتها در هر سه ديدگاه، براي حفظ بقا و زندهماندن شركتهاي خودروساز است. آنها براي زندهماندن تلاش وسيعي را شروع كردهاند كه ميتوان آن را به يك انقلاب آرام تشبيه كرد. حال بايد سعي كنيم به پرسشهاي زير پاسخ دهيم: - جايگاه ما در اين صنعت چيست؟ - اگر روابط ما با ديگران گستردهتر بود صنعت خودرو ايران امروز چه شكلي داشت؟ - آيا الگوهايي چون كشور تركيه در صنعت خودرو براي كشور ما كارساز است؟ - آيا الگوي خودروسازي در كشور هند ميتواند نقش ما را در اين صنعت مشخص كند؟ - اگر مرزهاي كشور ما روي خودروهاي خارجي گشوده شود چه ميشود؟ - تا چه زماني ميتوان خودروهاي داخلي را پيشفروش كرد؟ - باتوجه به سرمايهگذاريهاي انجام شده در دنيا ما چه مقدار ديگر بايد روي صنعت خودرو سرمايهگذاري كنيم و چه مقدار توان داريم؟ - آيا واقعاً ما نسبت به ديگران مزاياي نسبي مناسبي در صنعت خودرو داريم؟ - آيا كشورهايي مثل تايوان، هلند، بلژيك و... كه اصلاً صنعت خودرو ندارند، صنعت ديگري ندارند؟ - آيا نيروي انساني ما براي اين صنعت مناسب است؟ - آيا با گسترش فعاليتهاي سازمان تجارت جهاني براي صنعت خودرو داخلي مشكلي پيش نميآيد؟ - آيا با سياست ساخت داخل همه چيز، پوشاك، لوازم خانگي، موادغذايي، خودرو، ساختمان و... ميتوان پيش رفت؟ آيا همهكاره هيچ كاره نيست؟ - آيا ميتوان در صادرات نقشي براي خودرو يا قطعات آن فرض كرد؟ - نقش ما در اين انقلاب آرام چيست؟O آمارها از مجلهAUTOMOTIVE NEWS EUROPE گرفته شده است. O مهرداد غفاري: مهندس مكانيك و مديرعامل شركت صنايع فيضغدير |
