خداحافظQS9000
منبع : اينترنت *
مترجم : حيدر اميران
مقدمه
در سال 1994، سه شركت بزرگ خودروسازي آمريكا يعني فورد، كرايسلر وجنرال موتورز مجموعه اي از نيازمنديهاي خودبراي سيستم هاي كيفيت تامين كنندگاني كه با آنهاهمكاري دارند را تحت عنوان استاندارد9000-QS منتشر كردند. اين سه شركت ، باتاسيس گروه كاري صنايع خودروسازي "1"فعاليتهاي خود را براي ارتقاء توان كمي و كيفي تامين كنندگان "SUPPLIERS" هماهنگ و همسوكردند. در اين مورد جالب است كه بدانيد تا سال 1998 كه نسخه سوم استاندارد9000-QS منتشرشد، از اين استاندارد جمعا 500 هزار نسخه فروش رفت ،"2" كه اين خود گوياي استقبال وتوجهي فراگير به موضوع است .
در اين ميان ، در ساير مناطق دنيا حركتي مشابه حركت خودروسازان آمريكايي شكل گرفته است . به طوري كه طي سالهاي دهه 90سازندگان اروپايي خودرو، نيز استانداردهاي مشابهي را براي تامين كنندگان خود تدوين كردند. در آلمان ، "3"VDA يا انجمن صنايع خودروسازي آلمان استانداردي موسوم به استاندارد VDA6.1را منتشر كرد. از سوي ديگراستانداردهاي مشابهي نيز در ساير نقاط دنيا مثل انگليس ، فرانسه و ايتاليا تهيه و تدوين شد.بطوري كه تا امروز، بيش از 20 هزار تامين كننده مطابق بااين استانداردهاي تاييدشده و گواهينامه دريافت كرده اند.
اما صنعت خودروسازي با پايان يافتن سالهاي دهه 90 ميلادي به يك بازار جهاني تبديل شده است . بطوري كه سازندگان وتامين كنندگان صنايع خودروسازي براي حفظ بقاخود، وارد رقابتهاي بين المللي شده اند و يا حتي اخيرا با يكديگر ادغام و متحد مي شوند. مثلاواقعه مهم ادغام دو شركت دايملر و كرايسلر وتاسيس شركتي به نام دايملر - كرايسلر، جريان بين المللي شدن صنايع خودروسازي را شتاب بيشتري داده است .
در اين ميان ، تدوين استانداردهاي متعدد ومتنوع تامين كنندگان را دچار اضطراب كرد. زيرا باتدوين استانداردهاي مختلف سيستم كيفيت ،خيلي از تامين كنندگان صنايع خودروسازي مي بايست براساس هريك از آنها و يا سايراستانداردهاي صنايع خودروسازي ، ارزيابي وگواهينامه مربوطه را دريافت مي كردند، درست همان طور كه در جدول شماره يك آمده است .بطوري كه تابه حال نيز خيلي از آنهاگواهينامه هاي متعددي مثل استانداردهاي VDA6.1 , QS-9000,ISO 90001 را دريافت كرده اند. مسئله لزوم اجراي استانداردهاي متعددو تحمل هزينه هاي غيرضروري موجب طرح اين سوال شد كه آيا نمي توان يك سيستم بااستانداردواحد را تدوين كرد؟ به اين ترتيب اقدامات وحركتها براي تدوين يك استاندارد واحد آغازشد. تا اينكه در اواخر سالهاي دهه 90 نياز به تدوين يك استاندارد جهاني يكسان و واحدبراي سيستم كيفيت تامين كنندگان صنايع خودروسازي به يك الزام بين المللي تبديل شد.
بدين منظور، گروه كاري بين المللي صنايع خودروسازي يا IATFكه در سال 1997 و باحضور|GAIA|به نمايندگي از ايالات متحده ،VDA به نمايندگي از آلمان ، SMMT به نمايندگي از انگليس ، CCFA به نمايندگي از فرانسه ،ANFIA به نمايندگي از ايتاليا تشكيل شده است ،در يك همكاري بسيار نزديك با كميته فني 671سازمان بين المللي استاندارد "كه تدوين استانداردهاي سري ISO 9000 را به عهده داشته است "، استاندارد موسوم به "4"ISO-TS 16949 رابه عنوان استاندارد بين المللي براي سيستم كيفيت تامين كنندگان صنايع خودروسازي تدوين كرد.
اخيرا سازندگان آمريكايي خودرو اين استاندارد جديد را به عنوان جايگزين استاندارد9000-QSپذيرفته اند. اما سئوال اينجاست كه آيابا تدوين استاندارد ISO-TS 16949 استاندارد9000-QS منسوخ خواهد شد؟ تفاوت موجودبين استانداردهاي 0009-QS و ISO-TS 16949چيست ؟ چگونه مي توان گواهينامه ISO-TS 16949 را به دست آورد؟ بازنگري واصلاحات نسخه سال 2000 استانداردISO-9001چه تاثيري بر روي سيستم كيفيت خاص صنايع خودروسازي خواهد داشت ؟ براي پاسخ به اين سوالها، لازم است اطلاعاتي مقدماتي در مورد استانداردهاي خاص صنايع خودروسازي داشته باشيم .
2 - استانداردVDA6.1
VDA، ياانجمن صنايع خودروسازي آلمان ،سيستم كيفيت واحدي را تحت عنوان استانداردVDA6.1 براي تامين كنندگان صنايع خودروسازي آلمان تهيه و تدوين كرده است . اولين نسخه اين استاندارد در سال 1991 منتشر گرديد و تا ژانويه 1999 چهارمين نسخه آن تدوين شده است .
براساس استانداردISO 9004، استانداردVDA6.1 بااستاندارد 9000-QS سازگار است ، امانيازمنديهاي اضافه تري در زمينه ملاحظات ايمني و مالي دارد كه بايد مدنظر قرار گيرد. VDA6.1 دردو قسمت "5"P,M تدوين شده است . قسمت Mداراي 7 عنصر مديريتي و قسمت Pداراي 16 عنصر مربوط به محصول و فرآيند است .
قسمت M از عناصر مشهور استاندارد9000-QS مثل مسئوليت مديريت ، مميزيهاي داخلي كيفيت و آموزش تشكيل شده است .عنصر هفتم "يا Z1" تحت عنوان استراتژي شركتي "CORPORATE STRATEGY" برروي طرح ريزي استراتژيك تجاري ، اندازه گيري وتجزيه و تحليل داده هاي مربوط به عملكردتجاري و نيز رضايت مشتري و كاركنان تمركزدارد. استاندارد 9000-QSنيز همه اين عوامل راغير از رضايت كاركنان پوشش مي دهد. عناصرمربوط به ملاحظات مالي سيستم هاي كيفيت وايمني محصول نيازمنديهاي جديدي هستند كه در استاندارد VDA6.1 گنجانيده شده است .
عناصر قسمت P"يعني محصول و فرآيند"اين سيستم كيفيت ، بااستاندارد 9000-QS مشابه هستند. اما تنها دو عنصر در اين قسمت جديدهستند كه عبارتند از طرح ريزي فرآيند "طراحي فرآيند" و نيز كيفيت در ارايه خدمات بعد ازفروش و بازخورهاي دريافتي از بازار.
بااين حال ، هردو عنصر فوق به طور كامل دراستاندارد 9000-QS تشريح شده اند. بطوري كه يكي از آنها در بخش طرح ريزي پيشرفته كيفيت محصول و ديگري در بخش ارايه خدمات آمده است .
كليه انجمنهاي خودروسازي اروپا نيز به طورمشترك هر يك از ساير استانداردهاي موجود درصنايع خودروسازي موجود در اين قاره رابه منظور اجتناب از صرف هزينه هاي اضافي براي دريافت گواهينامه هاي متعدد و نيز تسريع جريان تجارت در منطقه اروپا به رسميت شناخته اند.
3 - استاندارد 9000-QS
استاندارد 9000-QS براساس استانداردISO 9001:1994تدوين شده و نيازمنديهاي آن را به طور كامل پوشش مي دهد. در استاندارد9000-QS نيازمنديهاي خاص صنايع خودروسازي به نيازمنديهاي عمومي استانداردهاي ISO 9000 و با هدف تدوين سيستم كيفيت خاص صنايع خودروسازي اضافه شده است . بخصوص در بخشهاي مربوط به طرح ريزي كيفيت و كنترل فرآيند ISO9001 دراستاندارد 9000-QS به طور اساسي تجديد نظرشده است .
استاندارد 9000-QS مشتمل بر 5 راهنماي مرجع است كه براي ارايه راهنماييهاي لازم درزمينه فنون معرفي شده در اين استاندارد يعني تجزيه و تحليل عوامل شكست و آثار آن "6"،فرآيند تاييد قطعات توليدي "7"، طرح ريزي پيشرفته كيفيت محصول و طرح كنترل "8"، كنترل فرآيند آماري "9" و تجزيه و تحليل سيستم اندازه گيري "10" تدوين شده است .
نيازمنديهاي استانداردهاي 9000-QS وVDA6.1 كه براي سيستم هاي كيفيت تامين كنندگان صنايع خودروسازي تهيه شده مشترك است . فقط ساختار متفاوت اين دواستاندارد چالشي است براي تامين كنندگان صنايع خودرو كه بايد مطابقت سيستم هاي كيفيت خود را بااين استانداردها، به اثبات برسانند.
4 - استاندارد ISO-TS 16949
استاندارد ISO-TS16949 با همكاري 1"11"IATFو كميته فني 176 سازمان بين المللي استانداردتدوين شده است . اين استاندارد، نيازمنديهاي بيشتري نسبت به استانداردهاي 9000-QSوVDA6.1دارد. بعلاوه برخي از نيازمنديهاي تجديدنظر شده در پيش نويس نسخه سال 2000استاندارد ISO9001 نيز در استاندارد ISO-TS 16949 گنجانيده شده است . و اين خود، اجراي استاندارد ISO-TS 16949 را نسبت به سايراستانداردهاي موجود دشوارتر كرده است .
هدف از تدوين اين استاندارد "يا مشخصات فني ""12" توسعه و گسترش سيستم هاي كيفيت عمومي است تا از طريق آن موضوعاتي مثل بهبود مستمر، تاكيد بر پيشگيري از عيوب وكاهش تكثير و اتلاف در زنجيره تامين قطعات صنايع خودروسازي نهادينه شود. به علاوه هدف از تدوين استاندارد ISO-TS 16949 آن است كه سيستم هاي كيفيت صنايع خودروسازي واجدنيازمنديهاي خاصي در هر يك از زمينه هاي زيرباشند:
نيازمنديهاي خاص شركتها;
نيازمنديهاي خاص بخشها/واحدهاي سازماني ;
نيازمنديهاي خاص هريك از محصولات /قطعات .
از سوي ديگر استاندارد ISO 9001 در همه سازمانها ولي استاندارد ISO-TS 16949 فقط براي تامين كنندگان صنايع خودروسازي كاربرد دارد. ازسوي ديگر بخشهايي كه تحت عنوان مكمل نيازمنديهاي خاص صنايع به استاندارد ISO 9001اضافه شده است به شدت مورد توجه و عنايت ساير بخشهاي صنعتي قرار گرفته است . بطوري كه در همين زمينه در صنايع هوايي استانداردي به نام AS 9000و در صنايع مخابراتي استانداردي به نام TL 9000 منتشر شده است ."13"
در همين زمينه بايد اغان كرد كه هريك ازشركتها نيز مي توانند نيازمنديهاي خود را"به عنوان خريدار" علاوه بر نيازمنديهاي عمومي استاندارد ISO 9000 به تامين كنندگان خودتحميل كنند.
استانداردهاي 9000-QS و ISO-TS 16949درنظر گرفتن و توجه به نيازمنديهاي خاص شركتها را به عنوان بخشي از فرآيند عمومي بازنگري قرارداد تفسير كرده اند.
5 - صدور گواهينامه و صلاحيت مميزان
استانداردهاي 9000-QS، VDA6.1 وISO-TS 16949 مقرر داشته اند كه شركتهاي صدور گواهينامه بايد داراي تاييد صلاحيتي فراتراز تاييد صلاحيت اخذشده براي صدورگواهينامه ISO 9000 از مراجع تاييد صلاحيت "ACCREDITATION BODY" باشند. اماروش به دست آوردن و ثبت تاييديه مشابه بااستانداردهاي قبلي ، شامل مراحلي مثل بازنگري مستندات و سوابق ، رعايت اصول و ضوابطمميزي و انجام مميزيهاي مراقبتي مستمر است .هر سه استاندارد فوق ، مقرر داشته اند كه صلاحيتهاي هر مميز، كه در تيم مميزان شركتهاي صادركننده گواهينامه اشتغال دارد بايد مطابق بااستاندارد مربوطه به تاييد و ثبوت رسيده باشد.
از سوي ديگر فرآيندهاي تاييد مميزان دراستانداردهاي فوق متفاوت است . بطوري كه استاندارد9000-QSداشتن ويژگيهاي عمومي براي مميزان مثل داشتن گواهينامه "14"RAB كه مشتمل بر گذراندن يك دوره آموزشي 36 ساعته است را الزامي دانسته است . علاوه بر اين ،داشتن تجربه در صنايع خودروسازي و داشتن تجارب مميزي نيز ضروري است . بااين حال ،استاندارد VDA6.1 آموزش بيشتر مميزان وگذراندن حداقل 051 ساعت آموزش بعلاوه داشتن تجربه در صنايع خودروسازي را الزامي دانسته است . در استاندارد VDA6.1علاوه برتجربه مميزي ، داشتن تجربه مديريت براي مميزان نيز الزامي دانسته شده است . همه استانداردهاي فوق مقرر داشته اند كه مميزان بايديك دوره رسمي آموزشي مميزي را بگذرانند.
استاندارد جديد ISO-TS 16949 نيازمنديهاي بيشتري را در اين زمينه مقرر داشته است . بطوري كه در اين استاندارد، معيارهايي براي تعيين صلاحيت مميزان مثل آموزش ، تجربه كاري ،گذراندن دوره عمومي مميزي ISO 9000 وآموزشهاي رسمي IATF همراه با گذراندن امتحان مربوطه الزامي اعلام شده است .
براي مميزي ISO-TS16949 داشتن تجربه كاري براي مميزان صنايع خودروسازي الزامي است . بطوري كه مميزان فعلي صنايع خودروسازي بايد حداقل اين تجربه را در صنايع خودروسازي داشته باشند.
از سوي ديگر مميزي 15 سيستم كيفيت طي حداقل 45 روز ظرف سه سال گذشته از ديگرالزاماتي است كه مميزان استاندارد ISO-TS 16949 بايد واجد آن باشند.
مميزان جديد نيز بايد حداقل داراي سه سال تجربه كاري در زمينه صنايع خودروسازي باشندكه بيش از 6 سال از آن سپري نشده باشد. اين مميزان بايد حداقل تجربه هشت مميزي شخص اول و دوم را كه حداقل طي 24 روز مميزي انجام شده ، داشته باشند.
در مجموع آموزش مميزي كيفيت به مميزان براساس استاندارد ISO 10011 تحت عنوان راهنمايي هايي براي مميزي سيستم هاي كيفيت "15" بايد دربرگيرنده سرفصلهايي مثل مديريت مميزي ، تكنيك هاي كار گروهي وتكنيك هاي مصاحبه باشد. فقط شركتهاي مميزي كننده واجد شرايط و مراجع اعتباردهي ،مجاز به اعزام مميزان به دوره هاي رسمي IATFهستند. به علاوه مميزان بايد دوره آموزشي وامتحان آن را بگذرانند كه مشتمل بر بخشهاي تئوري و عملي است . از سوي ديگر، بايدبه خاطر داشت كه گواهينامه مميز ISO-TS 16949به مدت 3 سال اعتبار دارد.
6 - برنامه هاي آتي
تعداد تامين كنندگان صنايع خودروسازي كه براساس يكي از استانداردهاي سيستم كيفيت ،گواهينامه دريافت كرده اند، در حال افزايش است .از سوي ديگر تقاضا براي دريافت اين گواهينامه ها نيز باگذر از تامين كنندگان سطح اول به تامين كنندگان سطح دوم و سوم نيز در حال رشد و گسترش است ."16" بطوري كه بسياري ازتامين كنندگان صنايع خودروسازي چالش اثبات تطابق سيستم هاي كيفيت خود بااستانداردهاي متفاوت و دريافت گواهينامه هاي مربوط به آنها رادر پيش رو دارند. اما اقتصادي ترين راه براي به دست آوردن تاييديه هاي چندگانه و بين المللي در زمنيه سيستم هاي كيفيت انتخاب آن دسته ازشركتهاي مميزي كننده است كه داراي اعتبار وصلاحيتهاي لازم براي صدور چنين گواهينامه هايي هستند. زيرا در حال حاضرشركتهاي مميزي كننده با در اختيارداشتن مميزان واجد شرايط، خدمات گسترده اي را در زمينه انجام انواع مميزيها و صدور گواهينامه براساس استانداردهاي سيستم كيفيت به مشتريان خودارايه مي كنند. بطوري كه در چنين شرايطي تيم مميزي در يك زمان مي توانند تطابق سيستم كيفيت شركت ما را مطابق با استانداردهاي مختلف تاييد كنند، كه اين خود موجب صرفه جويي در زمان و هزينه هاي مربوطه مي شود.
جايگزيني بااستانداردهاي 9000-QS واستانداردهاي صنايع خودروسازي اروپا مثل VDA6.1 جايگاهي است كه در آينده براي استاندارد ISO-TS 16949 در نظر گرفته شده است . بعلاوه انتشار نسخه سال 2000 استانداردISO 9001 مي تواند تاثير زيادي براين دسته ازاستانداردهاي صنايع خودروسازي داشته باشد.اما اخيرا IATF برنامه هايي را براي انتشار چاپ دوم استاندارد ISO-TS 16949 بعد از انتشاررسمي استاندارد ISO 9001:2000 تدوين كرده است . بطوري كه باانجام اين كار، استانداردISO-TS 16949 بعد از انتشار رسمي استانداردISO 9001:2000 تدوين كرده است . بطوري كه باانجام اين كار، استاندارد ISO-TS 16949 تنهااستاندارد صنعت خودروسازي است كه بااستاندارد ISO 9001:2000 سازگار است .
در پايان بايد يادآوري كرد كه اثربخشي سيستم هاي كيفيت ، فراتر از توجه صرف به كيفيت محصولات است كه توسط مشتري تعيين مي شود. بعلاوه يك سيستم مديريت كيفيت موثر، مزاياي ديگري را در سطوح پايين سازمانهابه وجود مي آورد. اين منافع از بهبود و افزايش اثربخشي فرآيندها و سيستم هاي داخلي سازمانها به دست مي آيد. بااين حال تنها يك روش براي كسب چنين مزايا و منافعي وجوددارد و آن اين است كه مديريت سازمان بايداطلاعاتي عميق از سيستم هاي مديريت كيفيت وسازوكارهاي آنها داشته و باتامين منابع لازم حمايتهاي خود را از آن به عمل آورد.
در جدول شماره يك ، مقايسه تفاوتها وويژگيهاي سه استاندارد9000-QS، VDA6.1وISO-TS 16949 ارايه شده است .
منبع : اينترنت *
مترجم : حيدر اميران
مقدمه
در سال 1994، سه شركت بزرگ خودروسازي آمريكا يعني فورد، كرايسلر وجنرال موتورز مجموعه اي از نيازمنديهاي خودبراي سيستم هاي كيفيت تامين كنندگاني كه با آنهاهمكاري دارند را تحت عنوان استاندارد9000-QS منتشر كردند. اين سه شركت ، باتاسيس گروه كاري صنايع خودروسازي "1"فعاليتهاي خود را براي ارتقاء توان كمي و كيفي تامين كنندگان "SUPPLIERS" هماهنگ و همسوكردند. در اين مورد جالب است كه بدانيد تا سال 1998 كه نسخه سوم استاندارد9000-QS منتشرشد، از اين استاندارد جمعا 500 هزار نسخه فروش رفت ،"2" كه اين خود گوياي استقبال وتوجهي فراگير به موضوع است .
در اين ميان ، در ساير مناطق دنيا حركتي مشابه حركت خودروسازان آمريكايي شكل گرفته است . به طوري كه طي سالهاي دهه 90سازندگان اروپايي خودرو، نيز استانداردهاي مشابهي را براي تامين كنندگان خود تدوين كردند. در آلمان ، "3"VDA يا انجمن صنايع خودروسازي آلمان استانداردي موسوم به استاندارد VDA6.1را منتشر كرد. از سوي ديگراستانداردهاي مشابهي نيز در ساير نقاط دنيا مثل انگليس ، فرانسه و ايتاليا تهيه و تدوين شد.بطوري كه تا امروز، بيش از 20 هزار تامين كننده مطابق بااين استانداردهاي تاييدشده و گواهينامه دريافت كرده اند.
اما صنعت خودروسازي با پايان يافتن سالهاي دهه 90 ميلادي به يك بازار جهاني تبديل شده است . بطوري كه سازندگان وتامين كنندگان صنايع خودروسازي براي حفظ بقاخود، وارد رقابتهاي بين المللي شده اند و يا حتي اخيرا با يكديگر ادغام و متحد مي شوند. مثلاواقعه مهم ادغام دو شركت دايملر و كرايسلر وتاسيس شركتي به نام دايملر - كرايسلر، جريان بين المللي شدن صنايع خودروسازي را شتاب بيشتري داده است .
در اين ميان ، تدوين استانداردهاي متعدد ومتنوع تامين كنندگان را دچار اضطراب كرد. زيرا باتدوين استانداردهاي مختلف سيستم كيفيت ،خيلي از تامين كنندگان صنايع خودروسازي مي بايست براساس هريك از آنها و يا سايراستانداردهاي صنايع خودروسازي ، ارزيابي وگواهينامه مربوطه را دريافت مي كردند، درست همان طور كه در جدول شماره يك آمده است .بطوري كه تابه حال نيز خيلي از آنهاگواهينامه هاي متعددي مثل استانداردهاي VDA6.1 , QS-9000,ISO 90001 را دريافت كرده اند. مسئله لزوم اجراي استانداردهاي متعددو تحمل هزينه هاي غيرضروري موجب طرح اين سوال شد كه آيا نمي توان يك سيستم بااستانداردواحد را تدوين كرد؟ به اين ترتيب اقدامات وحركتها براي تدوين يك استاندارد واحد آغازشد. تا اينكه در اواخر سالهاي دهه 90 نياز به تدوين يك استاندارد جهاني يكسان و واحدبراي سيستم كيفيت تامين كنندگان صنايع خودروسازي به يك الزام بين المللي تبديل شد.
بدين منظور، گروه كاري بين المللي صنايع خودروسازي يا IATFكه در سال 1997 و باحضور|GAIA|به نمايندگي از ايالات متحده ،VDA به نمايندگي از آلمان ، SMMT به نمايندگي از انگليس ، CCFA به نمايندگي از فرانسه ،ANFIA به نمايندگي از ايتاليا تشكيل شده است ،در يك همكاري بسيار نزديك با كميته فني 671سازمان بين المللي استاندارد "كه تدوين استانداردهاي سري ISO 9000 را به عهده داشته است "، استاندارد موسوم به "4"ISO-TS 16949 رابه عنوان استاندارد بين المللي براي سيستم كيفيت تامين كنندگان صنايع خودروسازي تدوين كرد.
اخيرا سازندگان آمريكايي خودرو اين استاندارد جديد را به عنوان جايگزين استاندارد9000-QSپذيرفته اند. اما سئوال اينجاست كه آيابا تدوين استاندارد ISO-TS 16949 استاندارد9000-QS منسوخ خواهد شد؟ تفاوت موجودبين استانداردهاي 0009-QS و ISO-TS 16949چيست ؟ چگونه مي توان گواهينامه ISO-TS 16949 را به دست آورد؟ بازنگري واصلاحات نسخه سال 2000 استانداردISO-9001چه تاثيري بر روي سيستم كيفيت خاص صنايع خودروسازي خواهد داشت ؟ براي پاسخ به اين سوالها، لازم است اطلاعاتي مقدماتي در مورد استانداردهاي خاص صنايع خودروسازي داشته باشيم .
2 - استانداردVDA6.1
VDA، ياانجمن صنايع خودروسازي آلمان ،سيستم كيفيت واحدي را تحت عنوان استانداردVDA6.1 براي تامين كنندگان صنايع خودروسازي آلمان تهيه و تدوين كرده است . اولين نسخه اين استاندارد در سال 1991 منتشر گرديد و تا ژانويه 1999 چهارمين نسخه آن تدوين شده است .
براساس استانداردISO 9004، استانداردVDA6.1 بااستاندارد 9000-QS سازگار است ، امانيازمنديهاي اضافه تري در زمينه ملاحظات ايمني و مالي دارد كه بايد مدنظر قرار گيرد. VDA6.1 دردو قسمت "5"P,M تدوين شده است . قسمت Mداراي 7 عنصر مديريتي و قسمت Pداراي 16 عنصر مربوط به محصول و فرآيند است .
قسمت M از عناصر مشهور استاندارد9000-QS مثل مسئوليت مديريت ، مميزيهاي داخلي كيفيت و آموزش تشكيل شده است .عنصر هفتم "يا Z1" تحت عنوان استراتژي شركتي "CORPORATE STRATEGY" برروي طرح ريزي استراتژيك تجاري ، اندازه گيري وتجزيه و تحليل داده هاي مربوط به عملكردتجاري و نيز رضايت مشتري و كاركنان تمركزدارد. استاندارد 9000-QSنيز همه اين عوامل راغير از رضايت كاركنان پوشش مي دهد. عناصرمربوط به ملاحظات مالي سيستم هاي كيفيت وايمني محصول نيازمنديهاي جديدي هستند كه در استاندارد VDA6.1 گنجانيده شده است .
عناصر قسمت P"يعني محصول و فرآيند"اين سيستم كيفيت ، بااستاندارد 9000-QS مشابه هستند. اما تنها دو عنصر در اين قسمت جديدهستند كه عبارتند از طرح ريزي فرآيند "طراحي فرآيند" و نيز كيفيت در ارايه خدمات بعد ازفروش و بازخورهاي دريافتي از بازار.
بااين حال ، هردو عنصر فوق به طور كامل دراستاندارد 9000-QS تشريح شده اند. بطوري كه يكي از آنها در بخش طرح ريزي پيشرفته كيفيت محصول و ديگري در بخش ارايه خدمات آمده است .
كليه انجمنهاي خودروسازي اروپا نيز به طورمشترك هر يك از ساير استانداردهاي موجود درصنايع خودروسازي موجود در اين قاره رابه منظور اجتناب از صرف هزينه هاي اضافي براي دريافت گواهينامه هاي متعدد و نيز تسريع جريان تجارت در منطقه اروپا به رسميت شناخته اند.
3 - استاندارد 9000-QS
استاندارد 9000-QS براساس استانداردISO 9001:1994تدوين شده و نيازمنديهاي آن را به طور كامل پوشش مي دهد. در استاندارد9000-QS نيازمنديهاي خاص صنايع خودروسازي به نيازمنديهاي عمومي استانداردهاي ISO 9000 و با هدف تدوين سيستم كيفيت خاص صنايع خودروسازي اضافه شده است . بخصوص در بخشهاي مربوط به طرح ريزي كيفيت و كنترل فرآيند ISO9001 دراستاندارد 9000-QS به طور اساسي تجديد نظرشده است .
استاندارد 9000-QS مشتمل بر 5 راهنماي مرجع است كه براي ارايه راهنماييهاي لازم درزمينه فنون معرفي شده در اين استاندارد يعني تجزيه و تحليل عوامل شكست و آثار آن "6"،فرآيند تاييد قطعات توليدي "7"، طرح ريزي پيشرفته كيفيت محصول و طرح كنترل "8"، كنترل فرآيند آماري "9" و تجزيه و تحليل سيستم اندازه گيري "10" تدوين شده است .
نيازمنديهاي استانداردهاي 9000-QS وVDA6.1 كه براي سيستم هاي كيفيت تامين كنندگان صنايع خودروسازي تهيه شده مشترك است . فقط ساختار متفاوت اين دواستاندارد چالشي است براي تامين كنندگان صنايع خودرو كه بايد مطابقت سيستم هاي كيفيت خود را بااين استانداردها، به اثبات برسانند.
4 - استاندارد ISO-TS 16949
استاندارد ISO-TS16949 با همكاري 1"11"IATFو كميته فني 176 سازمان بين المللي استانداردتدوين شده است . اين استاندارد، نيازمنديهاي بيشتري نسبت به استانداردهاي 9000-QSوVDA6.1دارد. بعلاوه برخي از نيازمنديهاي تجديدنظر شده در پيش نويس نسخه سال 2000استاندارد ISO9001 نيز در استاندارد ISO-TS 16949 گنجانيده شده است . و اين خود، اجراي استاندارد ISO-TS 16949 را نسبت به سايراستانداردهاي موجود دشوارتر كرده است .
هدف از تدوين اين استاندارد "يا مشخصات فني ""12" توسعه و گسترش سيستم هاي كيفيت عمومي است تا از طريق آن موضوعاتي مثل بهبود مستمر، تاكيد بر پيشگيري از عيوب وكاهش تكثير و اتلاف در زنجيره تامين قطعات صنايع خودروسازي نهادينه شود. به علاوه هدف از تدوين استاندارد ISO-TS 16949 آن است كه سيستم هاي كيفيت صنايع خودروسازي واجدنيازمنديهاي خاصي در هر يك از زمينه هاي زيرباشند:
نيازمنديهاي خاص شركتها;
نيازمنديهاي خاص بخشها/واحدهاي سازماني ;
نيازمنديهاي خاص هريك از محصولات /قطعات .
از سوي ديگر استاندارد ISO 9001 در همه سازمانها ولي استاندارد ISO-TS 16949 فقط براي تامين كنندگان صنايع خودروسازي كاربرد دارد. ازسوي ديگر بخشهايي كه تحت عنوان مكمل نيازمنديهاي خاص صنايع به استاندارد ISO 9001اضافه شده است به شدت مورد توجه و عنايت ساير بخشهاي صنعتي قرار گرفته است . بطوري كه در همين زمينه در صنايع هوايي استانداردي به نام AS 9000و در صنايع مخابراتي استانداردي به نام TL 9000 منتشر شده است ."13"
در همين زمينه بايد اغان كرد كه هريك ازشركتها نيز مي توانند نيازمنديهاي خود را"به عنوان خريدار" علاوه بر نيازمنديهاي عمومي استاندارد ISO 9000 به تامين كنندگان خودتحميل كنند.
استانداردهاي 9000-QS و ISO-TS 16949درنظر گرفتن و توجه به نيازمنديهاي خاص شركتها را به عنوان بخشي از فرآيند عمومي بازنگري قرارداد تفسير كرده اند.
5 - صدور گواهينامه و صلاحيت مميزان
استانداردهاي 9000-QS، VDA6.1 وISO-TS 16949 مقرر داشته اند كه شركتهاي صدور گواهينامه بايد داراي تاييد صلاحيتي فراتراز تاييد صلاحيت اخذشده براي صدورگواهينامه ISO 9000 از مراجع تاييد صلاحيت "ACCREDITATION BODY" باشند. اماروش به دست آوردن و ثبت تاييديه مشابه بااستانداردهاي قبلي ، شامل مراحلي مثل بازنگري مستندات و سوابق ، رعايت اصول و ضوابطمميزي و انجام مميزيهاي مراقبتي مستمر است .هر سه استاندارد فوق ، مقرر داشته اند كه صلاحيتهاي هر مميز، كه در تيم مميزان شركتهاي صادركننده گواهينامه اشتغال دارد بايد مطابق بااستاندارد مربوطه به تاييد و ثبوت رسيده باشد.
از سوي ديگر فرآيندهاي تاييد مميزان دراستانداردهاي فوق متفاوت است . بطوري كه استاندارد9000-QSداشتن ويژگيهاي عمومي براي مميزان مثل داشتن گواهينامه "14"RAB كه مشتمل بر گذراندن يك دوره آموزشي 36 ساعته است را الزامي دانسته است . علاوه بر اين ،داشتن تجربه در صنايع خودروسازي و داشتن تجارب مميزي نيز ضروري است . بااين حال ،استاندارد VDA6.1 آموزش بيشتر مميزان وگذراندن حداقل 051 ساعت آموزش بعلاوه داشتن تجربه در صنايع خودروسازي را الزامي دانسته است . در استاندارد VDA6.1علاوه برتجربه مميزي ، داشتن تجربه مديريت براي مميزان نيز الزامي دانسته شده است . همه استانداردهاي فوق مقرر داشته اند كه مميزان بايديك دوره رسمي آموزشي مميزي را بگذرانند.
استاندارد جديد ISO-TS 16949 نيازمنديهاي بيشتري را در اين زمينه مقرر داشته است . بطوري كه در اين استاندارد، معيارهايي براي تعيين صلاحيت مميزان مثل آموزش ، تجربه كاري ،گذراندن دوره عمومي مميزي ISO 9000 وآموزشهاي رسمي IATF همراه با گذراندن امتحان مربوطه الزامي اعلام شده است .
براي مميزي ISO-TS16949 داشتن تجربه كاري براي مميزان صنايع خودروسازي الزامي است . بطوري كه مميزان فعلي صنايع خودروسازي بايد حداقل اين تجربه را در صنايع خودروسازي داشته باشند.
از سوي ديگر مميزي 15 سيستم كيفيت طي حداقل 45 روز ظرف سه سال گذشته از ديگرالزاماتي است كه مميزان استاندارد ISO-TS 16949 بايد واجد آن باشند.
مميزان جديد نيز بايد حداقل داراي سه سال تجربه كاري در زمينه صنايع خودروسازي باشندكه بيش از 6 سال از آن سپري نشده باشد. اين مميزان بايد حداقل تجربه هشت مميزي شخص اول و دوم را كه حداقل طي 24 روز مميزي انجام شده ، داشته باشند.
در مجموع آموزش مميزي كيفيت به مميزان براساس استاندارد ISO 10011 تحت عنوان راهنمايي هايي براي مميزي سيستم هاي كيفيت "15" بايد دربرگيرنده سرفصلهايي مثل مديريت مميزي ، تكنيك هاي كار گروهي وتكنيك هاي مصاحبه باشد. فقط شركتهاي مميزي كننده واجد شرايط و مراجع اعتباردهي ،مجاز به اعزام مميزان به دوره هاي رسمي IATFهستند. به علاوه مميزان بايد دوره آموزشي وامتحان آن را بگذرانند كه مشتمل بر بخشهاي تئوري و عملي است . از سوي ديگر، بايدبه خاطر داشت كه گواهينامه مميز ISO-TS 16949به مدت 3 سال اعتبار دارد.
6 - برنامه هاي آتي
تعداد تامين كنندگان صنايع خودروسازي كه براساس يكي از استانداردهاي سيستم كيفيت ،گواهينامه دريافت كرده اند، در حال افزايش است .از سوي ديگر تقاضا براي دريافت اين گواهينامه ها نيز باگذر از تامين كنندگان سطح اول به تامين كنندگان سطح دوم و سوم نيز در حال رشد و گسترش است ."16" بطوري كه بسياري ازتامين كنندگان صنايع خودروسازي چالش اثبات تطابق سيستم هاي كيفيت خود بااستانداردهاي متفاوت و دريافت گواهينامه هاي مربوط به آنها رادر پيش رو دارند. اما اقتصادي ترين راه براي به دست آوردن تاييديه هاي چندگانه و بين المللي در زمنيه سيستم هاي كيفيت انتخاب آن دسته ازشركتهاي مميزي كننده است كه داراي اعتبار وصلاحيتهاي لازم براي صدور چنين گواهينامه هايي هستند. زيرا در حال حاضرشركتهاي مميزي كننده با در اختيارداشتن مميزان واجد شرايط، خدمات گسترده اي را در زمينه انجام انواع مميزيها و صدور گواهينامه براساس استانداردهاي سيستم كيفيت به مشتريان خودارايه مي كنند. بطوري كه در چنين شرايطي تيم مميزي در يك زمان مي توانند تطابق سيستم كيفيت شركت ما را مطابق با استانداردهاي مختلف تاييد كنند، كه اين خود موجب صرفه جويي در زمان و هزينه هاي مربوطه مي شود.
جايگزيني بااستانداردهاي 9000-QS واستانداردهاي صنايع خودروسازي اروپا مثل VDA6.1 جايگاهي است كه در آينده براي استاندارد ISO-TS 16949 در نظر گرفته شده است . بعلاوه انتشار نسخه سال 2000 استانداردISO 9001 مي تواند تاثير زيادي براين دسته ازاستانداردهاي صنايع خودروسازي داشته باشد.اما اخيرا IATF برنامه هايي را براي انتشار چاپ دوم استاندارد ISO-TS 16949 بعد از انتشاررسمي استاندارد ISO 9001:2000 تدوين كرده است . بطوري كه باانجام اين كار، استانداردISO-TS 16949 بعد از انتشار رسمي استانداردISO 9001:2000 تدوين كرده است . بطوري كه باانجام اين كار، استاندارد ISO-TS 16949 تنهااستاندارد صنعت خودروسازي است كه بااستاندارد ISO 9001:2000 سازگار است .
در پايان بايد يادآوري كرد كه اثربخشي سيستم هاي كيفيت ، فراتر از توجه صرف به كيفيت محصولات است كه توسط مشتري تعيين مي شود. بعلاوه يك سيستم مديريت كيفيت موثر، مزاياي ديگري را در سطوح پايين سازمانهابه وجود مي آورد. اين منافع از بهبود و افزايش اثربخشي فرآيندها و سيستم هاي داخلي سازمانها به دست مي آيد. بااين حال تنها يك روش براي كسب چنين مزايا و منافعي وجوددارد و آن اين است كه مديريت سازمان بايداطلاعاتي عميق از سيستم هاي مديريت كيفيت وسازوكارهاي آنها داشته و باتامين منابع لازم حمايتهاي خود را از آن به عمل آورد.
در جدول شماره يك ، مقايسه تفاوتها وويژگيهاي سه استاندارد9000-QS، VDA6.1وISO-TS 16949 ارايه شده است .
جدول شماره يك - مقايسه استانداردهاي ISO-TS 19649,VDA6.1,QS-9000
|
ISO-TS 16949 |
VDA6.1 |
QS-9000 |
استاندارد مربوطه جنبه هاي مورد بررسي |
|
0 |
7000 |
13128 |
تعداد شركتهاي داراي گواهينامه در سراسر دنيا |
|
30 |
500 |
3200 |
تعداد مميزان تاييد شده |
|
0 |
32 |
115 |
تعداد شركتهاي مميزي كننده داراي صلاحيت صدور گواهينامه |
|
1999 |
1991 |
1994 |
سال اولين انتشار |
|
چاپ اول |
چاپ چهارم |
چاپ سوم |
شماره ويرايش معتبر يا جاري |
|
همه سازندگان اصلي خودرو |
فولكس واگن ائودي |
فورد |
اسامي سازندگان اصلي خودرو كه اجراي اين استانداردها را اجباري اعلام كرده اند |
|
سازمان بين المللي اسناندارد |
شركتهاي ألماني |
شركتهاي أمريكايي |
پديد أورندگان استاندارد |
اطلاعات مندرج در اين جدول تا ژانويه سال 2000ميلادي تهيه و تنظيم شده است . از آنجا كه تعدادزيادي گواهينامه استاندارد 9000-QSدر سراسر دنياصادر شده است ، انتظار مي رود كه استانداردISO-TS 16949 نيز با مقبوليت زيادي در سراسر دنيامواجه شود.
WWW.QS 9000.COM
پانوشتها
1- AUTOMOTIVE INDUSTRY ACTION GROUP "AIAG"
2 - در اين مورد به مقدمه نسخه سوم نيازمنديهاي استاندارد 9000-QSبا مشخصات زير مراجعه كنيد:
QUALITY SYSTEM REQUIREMENTS - QS-9000: THIRD EDITION
3- VDA ياASSOCIATION OF THE GERMAN AUTOMOTIVE
INDUSTRY.
4 - مشخصات فني "ISO-TS" ISO كه مشتمل برتوافق بين اعضاء كميته فني است و اگر توسط 32اعضاء كميته تصويب شود براي انتشار پذيرفته مي شود.
5 - به ترتيب M براي MANAGEMENTيامديريت و P براي PROCESS يا محصول و فرآيند.
6- FAILURE MODE AND EFFECT ANALYSIS "FMEA"
4 - مشخصات فني "ISO-TS" ISO كه مشتمل برتوافق بين اعضاء كميته فني است و اگر توسط 32اعضاء كميته تصويب شود براي انتشار پذيرفته مي شود.
5 - به ترتيب M براي MANAGEMENTيامديريت و P براي PROCESS يا محصول و فرآيند.
6- FAILURE MODE AND EFFECT ANALYSIS "FMEA"
7- PRODUCTION PART APROVAL PROCESS "PPAP"
8- ADVANCED PRODUCT QUALITY PLANNING & CONTROL PLAN "APQP"
9- STATISTICAL PROCESS CONTROL "SPC"
10- MEASUREMENT SYSTEM ANALYSIS "MSA"
11- INTERNATIONAL AUTOMOTIVE TASK FORCE "IATF"
12- TECHNICAL SPECIFICATION
13- AEROSPACE SAFETY - TELECOMMUNICATION
14- REGISTRAR ACCREDITATION BODY
15- GUIDELINES FOR QUALITY SYSTEMS AUDITING
16 - توجه داشته باشيد كه استانداردهاي سيستم كيفيت خاص صنايع خودروسازي ، در ابتدا به تامين كنندگان سطح اول اين بخش توجه داشته اند.
16 - توجه داشته باشيد كه استانداردهاي سيستم كيفيت خاص صنايع خودروسازي ، در ابتدا به تامين كنندگان سطح اول اين بخش توجه داشته اند.
 |
| در اين شماره مي خوانيد: |
| سر مقاله |
| جهان شبكه ها |
| ميز گرد |
| مديران ايراني و اينترنت، تصوير آينده |
| مقالات |
|
مسئوليتهاي اجتماعي مديران و بنگاههاي كسب و كار نقش توسعه منابع انساني در امنيت شغلي كاركنان جهاني سازي مديريت منابع انساني سيستم اطلاعات مديريت منابع انساني ديدگاه پوياي برنامه راهبردي نقش آموزش در مديريت تحليلي برمصوبه معافيت كارگاهها از شمول قانون كار خداحافظ كيو اس 9000 |
| گزارش ويژه |
| آزادسازي واردات و نقش آن در توسعه صنعتي |
| گزارشهاي داخلي |
|
نقش بيانيه رسالت در مديريت زمان شهامت مديران در تصميم گيري لزوم اتخاذ راهبرد مناسب باتوجه به تحولات جهاني صنعت خودرو |
| كوتاه و خواندني |
|
توفان فكري |
| گزارش شبكه |
|
جستجو در اينترنت |
|
روي خط اينترنت |
| نگاهي به يك كتاب |
|
معرفي كتاب |
| روي جلد |