در مراسم معرفي شركتهاي برتر سال 1378 اعلام شد


ويژگيهاي شركتهاي برتر ايراني 

در اقتصاد ايران بخشي از افزايش بها يا ناشي از وجود بازارهاي انحصاري است ياناشي از دخالتهاي دولت در تعيين قيمت ; بنابراين مقايسه فروش شركتها و رتبه بندي آنان از نظر فروش بايد با احتياط صورت گيرد.

منبع آماري تهيه فهرست ، شركتهاي موردنظر بوده اند و براي تاييد آمارهاي ارسالي به سازمان مديريت صنعتي ، از شركتها خواسته شده بود اطلاعاتي را بفرستند كه به تاييد حسابرسي قانوني رسيده باشد. البته درصورتي كه ارقام يك شركت به طورغيرمعمول تغيير كرده باشد، به صورت موردي بررسيهاي لازم انجام شده است .

اعلام نام شركتهاي برتر يكي از روشهاي متداول در كشورهاي پيشرفته است تابراساس شاخصهايي كه اعلام مي شود، بنگاههاي اقتصادي برتر به جامعه معرفي شوند.در ايران نيز سازمان مديريت صنعتي معرفي يكصد شركت برتر ايران را در قالب يك طرح علمي در چند سال اخير آغاز كرد و پيشگام معرفي شركتهاي برتر شد. از سه سال قبل فهرست IMI-100يا ساده تر بگوييم "فهرست 100 شركت برتر ايران " توسط سازمان مديريت صنعتي براي نخستين بار در ايران مطرح شد و در اين مدت تلاش محققين درجهت بهبود روشهاي تعيين رتبه شركتها و به كارگيري شاخصهاي جديدتر و بيشتربوده است . امسال علاوه بر آمار فروش كه متغير اصلي رتبه بندي در سال گذشته بود12شاخص ديگر نيز اضافه شده است . فهرست IMI-100 براي سال1378 در آبان ماه امسال در يك همايش خبري اعلام و گفته شد، قدرمسلم اين فهرست با وجود تمامي تلاشهاداراي كاستيهايي است كه با استفاده از نظر مديران و مسئولان و صاحب نظران مراكزمختلف صنعتي و نقدهاي كارشناسانه دست اندركاران ، اميد به رفع سريعتر ضعفها داريم .
در اين مراسم ابتدا آقاي مهندس جعفر مرعشي مديرعامل سازمان مديريت صنعتي هدف از تهيه فهرست را شفافيت اطلاعات اقتصادي كشور، انعكاس توانايي فعاليت ،گستردگي و حجم كسب وكار، قدرت انحصاري در بازار و توان اثرگذاري شركتها برمتغيرهاي اقتصادي كشور، همچنين ارائه مقياسي براي اندازه گيري فعاليت مديران وبررسي اقتصاد كشور از ديدگاه خرد اعلام كرد.
دكتر مرتضي ايماني راد مسئول علمي طرح نيز گفت : امسال علاوه بر آمار فروش كه متغير اصلي رتبه بندي در سال گذشته بود، 12 شاخص ديگر نيز افزوده شده است .شاخصهاي جديد مواردي از قبيل بازدهي دارايي ها "كه مقياس كارآيي است "، صادرات ،فروش سرانه ، رشد فروش ، ميزان سود، رشد سود، درصد سود به فروش و ميزان اشتغال را دربرمي گيرد كه هم درمورد شركتها و هم برحسب طبقه بندي صنعت ارائه شد.
كل حجم فروش صدشركت برتر ايران بالغ بر هشتاد و پنج هزار "85000" ميلياردريال مي شود كه هر قدر رتبه بندي شركتها از لحاظ حجم فروش و ميزان كنترل در بازاربالاتر بوده ، از لحاظ شاخص بازدهي دارايي در رتبه پايين تري قرار گرفته است .
براي درج در فهرست ، شركتها بايد داراي مشخصات زير باشند:
1 - در دفتر ثبت شركتها به عنوان يك شخصيت حقوقي ثبت شده ، داراي شماره ثبت باشند.
2 - داراي فروش بالاتر از 100 ميليارد ريال باشند.
اولين شركت در فهرست ، فروشي معادل با 30 برابر صدمين شركت فهرست دارد كه اين امر پراكندگي ارقام فروش را نشان مي دهد. ازنظر حجم فروش و درآمدها، شركتهاي مالي و سرمايه گذاري و شركتهاي خودروسازي بالاترين قدرت اقتصادي را در ايران دارند.ازنظر بازدهي دارايي ها، محصولات غذايي و دخاني و محصولات بهداشتي و آرايشي ،كه عمدتا ساختار غيرانحصاري دارند، داراي بهترين امتياز هستند و بخشهاي مالي وسرمايه گذاري در پايين ترتن ميزان بازدهي قرار دارند.
وي سپس در ادامه به روش شناسي و مفاهيم بكارگرفته شده در فهرست اشاره كرد وافزود:
1 - واحد آماري IMI-100 شركت است : يعني شركتهايي كه در دفتر ثبت شركتها به عنوان يك شخصيت حقوقي ثبت شده و داراي شماره ثبت باشند، در اين فهرست قراردارند.
2 - درصورتي كه يك شركت مركزي چندين شركت را اداره كند و بيش از 50 درصد ازسهام آنها را نيز دارا باشد، آن شركت ، شركت "مادر" يا هلدينگ HOLDING محسوب مي شود. در سال 1378 براي اولين بار چندين شركت مادر به صورت يكجا وارد فهرست شده است . شرط ورود آنها به فهرست بدين شرح است :
شركت مادر به صورت يك شخصيت حقوقي در دفتر ثبت شركتها به ثبت رسيده باشد;
حسابهاي پايان سال مالي خود را به صورت تلفيقي تهيه كرده باشد;
ترازنامه و سود و زيان تلفيقي ارائه شده توسط حسابرسي موردتاييد قرارگرفته باشد.
البته اگر هر يك از شركتهاي تابع نيز شرايط درج در فهرست IMI-100 را داشته باشد، به رغم منظورشدن شركت مادر، آنها نيز مي توانند با ارسال اطلاعات خود درفهرست اصلي و جداول مرتبط منظور شوند.
3 - در اين فهرست دونوع شركت با دو ماهيت متفاوت وجود دارند. يكي شركتهاي توليدي كه با خريد مواداوليه و تبديل آن به كالاي ساخته شده فعاليت مي كنند. در اين شركتها بخش قابل توجهي از فروش دربرگيرنده مواداوليه مصرف شده است . و نسبت ارزش افزوده به فروش در اين شركتها پايين است مانند شركتهاي خودروسازي ، توليدفولاد، پتروشيمي ، موادغذايي و... دوم ، شركتهاي خدماتي كه به طوركلي به ارائه خدمات بانكي ، بيمه و يا سرمايه گذاري مشغول هستند. شركتهاي خدماتي ، از آنجا كه داراي مواداوليه به صورت شركتهاي نوع اول نيستند، داراي نسبت ارزش افزوده بالايي نسبت به فروش هستند و لذا به ازاي هر واحد فروش ارزش افزوده بيشتري توليد مي كنند. به همين دليل هر واحد فروش آنها ارزش اقتصادي بيشتري دارد. دراين چارچوب ، شركتهاي خدماتي جدا از اينكه در فهرست عمومي IMI-100 وارد شده اند، در يك جدول جداگانه نيز با يكديگر موردمقايسه قرارگرفته و رتبه بندي شده اند. عليرغم تفاوت فروش اين شركتها، هر دو گروه در فهرست عمومي IMI-100وارد شده اند و به يقين محققين و سايراستفاده كنندگان اين فهرست تفاوت اين دو نوع شركت را موردتوجه قرار خواهند داد. ازآنجا كه در فهرست هاي مشابه بين المللي ، مثل FORTUNE500 كه هرساله 500 شركت رتبه اول جهان را ارائه مي كند، اين دو نوع شركت در يك فهرست كلي آمده اند، درIMI-100 نيز از چنين رويه اي پيروي شده است .
4 - در اقتصاد ايران ، مانند ساير اقتصادهاي درحال توسعه قيمتها منعكس كننده تمامي واقعيات اقتصادي نيست . وجود يارانه هاي مختلف ، دخالتهاي دولت در كنترل قيمتها ومواردي از اين قبيل موجب انحراف قيمتها مي شود و لذا قيمتها قادر نيستند وضعيت واقعي رشد يك شركت را نشان دهند. در اقتصاد ايران بخشي از افزايش قيمتها يا ناشي ازوجود بازارهاي انحصاري است و يا ناشي از دخالتهاي دولت در تعيين قيمت محصولات شركتهاي توليدي . بنابراين ، مقايسه فروش شركتها و رتبه بندي شركتها از نظر فروش بايدبا احتياط صورت گيرد. مشكل انحرافات قيمتي نه تنها مشكل فهرست IMI-100 است ،بلكه در هر نوع آمار اقتصادي خود را نشان مي دهد.
5 - به دليل سابقه تورمي كشور در سالهاي گذشته ، مقايسه جمع كل دارايي هاي ثابت شركتها و محاسبات مربوط به آن بايد با احتياط لازم صورت گيرد. از آنجا كه شركتهابراساس قيمتهاي تاريخي داراييهاي ثابت خود را در دفاتر ثبت كرده اند و تاريخ سرمايه گذاري شركتها با يكديگر متفاوت است ، در اين صورت داراييها و نسبت سود وفروش به داراييها تمامي واقعيت را منعكس نمي كند. خريد بخشي از داراييهاي ثابت كه از خارج واردشده است و نرخ ارز خريداري شده كه داراي قيمتهاي متفاوت بوده است ،بر اين مشكل افزوده است . باتوجه به اين مطلب ضروري است كه استفاده از داراييهاي ثابت در بررسيهاوتحقيقات اقتصادي بااحتياطصورت پذيرد.
6 - منبع آماري تهيه فهرست IMI-100شركتهاي موردنظر بوده اند. براي تاييد آمارهاي ارسالي به سازمان مديريت صنعتي از شركتها خواسته شده است كه اطلاعاتي را ارسال كنند كه به تائيد حسابرس قانوني رسيده باشد. ضمنا بيشتر شركتهاي مندرج در فهرست يادر فهرست بورس اوراق بهادار تهران هستند و يا تحت پوشش يكي از سازمانهاي دولتي "همانند سازمان گسترش صنايع و نوسازي ايران ، بنيادها، سازمان صنايع ملي " كه بادريافت اطلاعات از واحدهاي ستادي و مقايسه آن با اطلاعات ارسالي ازطرف شركتهاكنترل نهايي انجام گرفته است . البته ، درصورتي كه ارقام يك شركت به طور غيرمعمول تغيير كرده باشد، به صورت موردي بررسيهاي لازم انجام شده است .
7 - فهرست IMI-100 به ارائه چندين متغير اصلي شركتهاي ايراني توجه كرده است .فهرست عمومي و اصلي IMI-100 رتبه بندي شركتهاي توليدي و خدماتي براساس فروش آنهاست . بنابراين در فهرست عمومي تمامي شركتهاي بزرگ ايراني براساس فروش رتبه بندي شده اند و 100 شركت اول گزينش شده اند. از آنجا كه طي اطلاعيه عمومي ازتمامي شركتهايي كه داراي فروش بيش از 100 ميليارد ريال بوده اند دعوت شده است كه اطلاعات خود را به دفتر IMI-100ارسال نمايند، حدود 140 شركت اطلاعات خود راارسال كردند كه از اين تعداد 100 شركت رتبه اول انتخاب شده و در جدول عمومي قرارگرفته اند. براي تهيه جداول ديگر، كه شامل ميزان صادرات ، فروس سرانه ، رشد فروش ومتغيرهاي جديد ديگر است ، از پايگاه اطلاعاتي IMI-100كه در سال 1378 شامل 041شركت مي شود، استفاده شده است . بنابراين اگر شركتي ازنظر فروش رتبه137 را داشته باشد، ولي از لحاظ رشد فروش رتبه بالايي داشته باشد، در جدول شركتهاي تيزرو معرفي خواهدشد. طبيعي است كه شركتهاي زيادي خارج از 041 شركت موجود در اين طرح فعاليت دارند كه در جداول فرعي IMI-100 قرار مي گيرند. ولي در جداول ارائه شده ،جامعه آماري محدود به 140 شركت است كه اطلاعات خود را به سازمان مديريت صنعتي ارسال كرده اند.
براساس فهرست عمومي ، چندين فهرست ديگر تهيه شده است كه شركتها را ازنظريك متغير خاص رتبه بندي كرده است . در هر جدول ، براساس يك متغير خاص شركتهاي برتر معرفي شده اند و طبيعي است كه هر دسته از شركتها فقط از نظر همان متغير برترهستند.
8 - از آنجا كه فروش متغير اساسي مقياس IMI-100 است و تغييرات آن با ساختار بازارو تحولات مديريتي محسوب شده است ، شركتهايي كه داراي انحصار كامل هستند درفهرست منظور نشده اند. 
گزارش از: مهري سادات جزايري 

جدول نام ده شركت صدر فهرست شركتهاي برتر براساس 4 شاخص
نام شركتها براساس ميزان صادرات

نام شركتها براساس ميزان دارائيها

نام شركت براساس ميزان سود نام شركتها براساس شاخص فروش
شركت سهامي پتروشيمي بندر امام بانك سپه شركت سهامي پتروشيمي بندر امام شركت سهامي ايران خودرو
شركت سهامي فولاد مباركه بانك ملي ايران شركت سهامي ايران خودرو شركت سهامي ايراني توليد اتومبيل "سايپا"
شركت ملي صنايع مس ايران بانك صادرات ايران شركت سهامي فولاد مباركه بانك ملي ايران
شركت سهامي فولاد خوزستان بانك ملت بانك مسكن شركت سهامي فولاد مباركه
شركت سهامي پتروشيمي اراك بانك تجارت شركت سهامي پتروشيمي اراك شركت صهامي طراحي مهندسي تامين قطعات خودرو "ساپكو"
شركت سهامي ألومينيوم ايران "ايرالكو" بانك كشاورزي شركت سهامي ايراني توليد اتومبيل "سايپا" بانك صادرات ايران
راه آهن جمهوري اسلامي ايران بانك مسكن شركت ملي صنايع مس ايران شركت سهامي ذوب آهن اصفهان
شركت سهامي پتروشيمي رازي شركت سهامي ايران خودرو بانك صادرات ايران شركت سهامي پتروشيمي بندرامام
شركت پتروشيمي خارك شركت سهامي ايراني توليد اتومبيل "سايپا" شرك توسعه صنايع بهشهر شركت سهامي بيمه ايران
شركت صنايع مس شهيد باهنر بانك رفاه كارگران شركت سرمايه گذاري بانك ملي بانك ملت



در اين شماره مي خوانيد:
سر مقاله
مبارزه با فقر
ميز گرد
مديريت كاركنان علمي , چالشهاي حال و آينده
مقالات
تشكيل سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور , ضرورتها و رويكردها
‎تاثير جنسيت و شخصيت مديران در ارزيابي عملكرد كاركنان
انسان , كامپيوتر و تصميم گيري
سيستمهايي كه غلط هدايت شده اند
سازمانهاي پويا(آموزش و پژوهش عملي)
مديريت محصولات جديد, گامي به سوي موفقيت
سازمانهاي قرن بيست و يكم
بازار آينده
انتخاب تكنولوژي مناسب در كشورهاي در حال توسعه
چرا مديريت ريسك؟
گزارش ويژه
‎مديريت كيفيت , نگاهي فراگير به سازمان و نيروي انساني
گزارشهاي داخلي
‎امكانات و اما واگرهاي سرمايه گذاري خارجي
ويژگي هاي شركتهاي برتر ايراني
‎پژوهش در خدمت توسعه مديريت
كوتاه و خواندني
‎انتخاب مسيري جديد در مديريت ژاپني
فشار ناشي از تغييرو وظيفه كارفرمايان
مفهوم مديريت اسناد آشكار
اصلاح توليدناب در تويوتا
گزارش شبكه
سيستم عامل جديد ويندوز
‎ارتباط تلفني راه دور از طريق اينترنت
روي خط اينترنت
نگاهي به يك كتاب
راهنمايي براي خودباوري زنان
معرفي كتاب
نامه وارده
پل و ديوار , دوقلوهاي ناسازگار
روي جلد