كاربرد و ويژگيهاي كارت هوشمند

از: مهدي بشيري 

درحال حاضر، بشر به اين حقيقت دست پيدا كرده است كه انتقال فيزيكي ، زمان بر،هزينه زا و محدودكننده است و براي آنكه بتواند اين مشكل را مرتفع كند، از ابزارهاي مختلف سودجسته است . اما وسيله اي كه بيش از وسايل ديگر، مورداستفاده قرارگرفته وتاكنون بسياري از مشكلات را حل كرده است و ازطرفي محدوديتهاي كمتري نيز دارد،انتقال >اطلاعات < ازطريق تكنولوژيهاي ارتباطي است . اين انتقال ، علاوه بر آنكه باعث پيشبرد فعاليتها مي گردد، محدوديتهاي انتقال فيزيكي را نداشته و حتي در مواردي بهتر ازآن عمل مي كند. به عنوان مثال ، در انتقال فيزيكي ، امكان بروز اشتباه ، دوباره كاري و... به وفور مشاهده مي شود درحالي كه در انتقال اطلاعات ، اين موارد به حداقل مقدار خودمي رسند. انتقال اطلاعات نيازمند يك تكنولوژي است كه در جهان به عنوان تكنولوژي اطلاعات |)YGOLONHCET|NOITAMROFNI(شناخته مي شود.
تكنولوژي اطلاعات داراي اين ويژگي است كه مرز علم و دانش را برداشته و ازتجمع دانايي در يك فرد يا يك مجموعه جلوگيري مي كند.
با اين تكنولوژي ، ارتباط كشورها و مردمان آن بيشتر و نزديكتر شده و جهان به سمت يك دهكده جهاني پيش مي رود. درنهايت باعث مي شود كه مكان ، معني فعلي خود را ازدست داده و محدوديتهاي مكاني ازبين برود.
از آنجايي كه اين تكنولوژي باعث مي شود كه تمامي حرفه ها به صورت جهاني بتوانند از آن بهره گيري كنند، لزوم آشنايي و استفاده از آن ، ثابت مي شود. به عنوان مثال ،توليدكنندگان براي تمامي مراحل خريد مواداوليه ، توليد زير قطعات ، مونتاژ قطعات وفروش محصولات خود نياز به بهره گيري مناسب از تكنولوژي اطلاعات دارند چرا كه چنانچه اين بهره گيري به صورت مناسب وجود نداشته باشد، باعث از دست رفتن فرصتهاي مختلف مي گردد.
روند تكنولوژي اطلاعاتي اين حقيقت را نشان مي دهد كه يا بايد با اين تكنولوژي آشنا شده و حداكثر استفاده را از آن كرد يا اينكه چشم و گوش را به روي آن بست و آن راناديده گرفت .
نگاهي گذرا به چگونگي پيشرفت كشورهاي توسعه يافته و روند پيشرفت آنها نشان مي دهد كه اين كشورها در اين تكنولوژي پيشقدم بوده و از آن به نحو مناسب استفاده مي كنند. درحالي كه ساير كشورها به نحو مناسب از اين تكنولوژي استفاده نمي كنند.
با استفاده از اين تكنولوژي ، پياده سازي سيستم هاي مختلف كه قبلا بدون دستيابي به چنين ابزاري ، مشكل به نظر مي رسيد، راحت تر و عملي تر شده است . به عنوان مثال ،شركتهاي مختلف براي انجام GNIKRAMHCNEB نياز به شناسايي رقبا و نقاط قوت وضعف آنها دارند كه به نظر مي رسد با جهاني شدن اين تكنولوژي ، اين شناسايي بسيارساده تر شده و به وسيله انتقال اطلاعات اين شركتها مي توانند به نحو مناسب عمليات GNIKRAMHCNEB را انجام داده و موقعيت خود را ارتقا بخشند. اين موضوع بويژه درايران حائزاهميت است ، چرا كه ايران در وضعيتي است كه اگر از فوايد اين تكنولوژي بهره نبرد قطعا از كشورهاي مختلف عقب خواهدافتاد.
بايستي توجه داشت كه براي دستيابي به اين اهداف ، استفاده از تكنولوژي اطلاعات لازم است ولي كافي نيست .

1 - كارت هوشمند چيست ؟
كارتهاي هوشمند |)DRAC|TRAMS(كارتهايي هستند كه از يك قسمت پلاستيكي تشكيل گرديده اند كه در داخل آنها يك چيپ ميكروپروسسور )PIHCROSSECORPORCIM( قرار دارد و اطلاعات لازم روي اين چيپها قرار مي گيرند. ميزان و تنوع اطلاعاتي كه در كارت ذخيره مي گردد، به توانايي چيپ داخل آن بستگي دارد.
انواع مختلف كارتهاي هوشمند كه امروزه استفاده مي شود، كارتهاي تماسي ، بدون تماسي و كارتهاي تركيبي هستند.
كارتهاي هوشمند تماسي بايستي در داخل يك كارت خوان قرار داده شوند. اين كارتها يك محل تماس روي صفحه دارند كه تماسهاي الكترونيكي را براي خواندن ونوشتن روي چيپ )زماني كه در داخل كارت خوان قرار دارد(، فراهم مي آورد. نمونه اين كارتها در زندگي روزمره بسيار به چشم مي خورد.
كارتهاي بدون تماس ، يك آنتن سيم پيچي درون خود دارا هستند كه همانند چيپ درداخل كارت ، گنجانده شده است . اين آنتن دروني اجازه انجام ارتباطات و ردوبدل كردن اطلاعات را فراهم مي آورد. براي چنين ارتباطي ، بايستي علاوه بر اينكه زمان ارتباطكاهش يابد، راحتي نيز افزايش پيدا كند. مزيتي كه اين كارت نسبت به حالت قبل دارد اين است كه نياز به كارت خوان ندارد اما بايد توجه داشت كه در اين مورد بايستي ارتباطاوليه توسط آنتن حتما برقرار گردد، درغير اين صورت نمي توان از كارت استفاده كرد.
كارتهاي تركيبي ، به عنوان هم كارتهاي تماسي و هم كارتهاي بدون تماس عمل مي كنند و در حقيقت داخل اين نوع كارتها هم چيپ الكترونيكي و هم آنتن وجود دارد وچنانچه كارت خوان وجود داشته باشد از كارت خوان مي توان استفاده كرد و چنانچه وجود نداشته باشد، از آنتن كارت مي توان ارتباط را برقرار كرد.
شايد اين سوال پيش آيد كه چرا از كارتهاي هوشمند )كارتهاي حافظه دار( به جاي كارتهاي مغناطيسي استفاده مي شود؟
پاسخ اين است كه ذخيره سازي اطلاعات در كارتهاي هوشمند هزار مرتبه بيشتر ازكارتهاي مغناطيسي است . مزيت ديگر اينكه اين كارتها از سرعت ذخيره سازي بالا ومكانيسم هاي ايمني قويتري برخوردارند.

2 - كاربردهاي كارت هوشمند
با داشتن كارتهاي هوشمند ديگر نيازي به داشتن كارتهاي ديگر نيست . كاربرد كارتهاي هوشمند عبارتند از:
2-1 - مراقبت هاي پزشكي 
با كارتهاي هوشمند، اطلاعات پزشكي و ساير اطلاعات مربوط به بيماريهاي اشخاص همچنين اطلاعاتي راجع به سوابق پزشكي و دارويي افراد در قسمت مشخصي از كارت با سطح دسترسي معين ، همچنين اطلاعات مربوط به بيمه افراد در كارت ذخيره مي گردد. تركيب اطلاعات پزشكي و اطلاعات بيمه در يك كارت ، باعث حذف كاغذبازي گرديده و مراقبت پزشكي بيشتر و موثر را روي شخص فراهم مي آورد. كارت هوشمند،اين امكان را فراهم مي آورد كه اشتباهات مختلف كه در انتقال اطلاعات توسط كاغذ پيش مي آيد به حداقل ممكن برسد. به عنوان مثال ، در يك نسخه ممكن است داروخانه درخواندن دستخط اشتباه كند يا اينكه مفاهيم به بيمار درست منتقل نشود درصورتي كه باكارت هوشمند، اطلاعات لازم در آن ثبت گرديده و قسمتهاي مختلف مانند داروخانه ها،آزمايشگاهها و ساير قسمتهاي لازم اطلاعات مربوطه را به صورت كامل و صحيح از روي كارت دريافت مي دارند.
در بقيه موارد نيز ازقبيل سوابق پزشكي ، از روي كارت هوشمند مي توان به راحتي به اين اطلاعات دست پيدا كرد. به عنوان مثال ، دندانپزشك با مراجعه به سوابق پزشكي درج شده در كارت هوشمند مي تواند دندانهاي بيمارش را به راحتي درمان كند.
همچنين درحالت اورژانس نيز، فقط يك كارت هوشمند، اطلاعات لازم را به پزشك معالج مي رساند. سود ديگري كه اين كارت دارد، اين است كه عكسهاي اشعه X كه ازشخص گرفته مي شود مي تواند در داخل كارت هوشمند ثبت گردد. بنابراين انتقال اين عكسها به راحتي ميسر مي گردد. اين مورد، زمان و هزينه را براي بيماران و پزشكان كاهش مي دهد. لازم به ذكر است كه در استراليا و آلمان بيش از 08 ميليون كارت به همين منظوربراي افراد صادر شده است .
2-2 - اطلاعات دانشگاهي 
اغلب دانشگاهها هم اكنون يك كارت هوشمند دانشگاهي جهاني را براي تبادل تمامي اطلاعات دانشگاهي به كار مي برند. سوابق تحصيلي ، اطلاعات مالي )صورتحسابي (، اطلاعات كتابخانه ، ژتونهاي غذا و غيره همگي در يك كارت هوشمندقرار مي گيرد كه مي تواند به صورت موثر، اطلاعات مذكور را دربرداشته باشد.
اين كارت ، يك محيط بدون پرداختي را در محيط دانشگاه فراهم مي آورد كه دانشجويان از اين كارت به علت راحتي از آن استفاده مي كنند.
به عنوان مثال ، وقتي يك نفر فارغ التحصيل دانشگاهي براي كار به مجموعه اي مراجعه مي كند، براي آنكه آن مجموعه از سوابق تحصيلي فرد اطلاع حاصل كند، بادريافت رمز عبور از فارغ التحصيل و گرفتن اطلاعات كارت هوشمند فرد مي توانند تمامي اطلاعات لازم ازقبيل محل تحصيل ، مدرك تحصيلي ، معدل ، ريز نمرات ، استادان و... رادريافت كند و براساس آن تصميم بگيرد.
2-3 - فعاليتهاي اداري - سازماني 
كارتهاي هوشمند اين امكان را براي افراد فراهم مي كند كه افراد مختلف يا با مراجعه حضوري و يا با استفاده از كارت خوان يا با استفاده از كارتهاي بدون تماس و با استفاده ازسايت مربوط به اداره /سازمان موردنظر، اطلاعات و درخواست خود را به آن سازمان ارائه كنند تا فعاليت درخواستي فرد باتوجه به اطلاعات مندرج در كارت هوشمند انجام پذيرد. به عنوان مثال ، يك فرد كه تقاضاي صدور گذرنامه مي كند مي تواند با استفاده ازكارت هوشمند اطلاعات لازم را دراختيار سازمان صادركننده آن قرار دهد و آنها با بررسي اطلاعات مندرج در كارت اقدام به صدور گذرنامه روي همان كارت كنند و فرد به راحتي مي تواند اين تسهيلات را دريافت كند.
دريافت بليت نمونه ديگري از كاربرد كارت هوشمند است .
2-4 - اطلاعات شخصي )شناسايي (
با استفاده از كارتهاي هوشمند، اطلاعات شناسايي افراد در داخل آنها ثبت مي گردد ودر صورت نياز دراختيار افراد/سازمانهاي مربوطه قرار داده مي شود. اين اطلاعات مي تواند شناسنامه ، كارتهاي شناسايي ، گذرنامه و... را شامل شود.
2-5 - كارت تلفن 
همان گونه كه در كشور ما نيز اين كارتها مورداستفاده قرار مي گيرند، مي تواننددركارتهاي هوشمند گنجانده شده و ساير تسهيلات جنبي آن نيز ازقبيل اضافه كردن اعتبارو... را دريافت كرد.
درحال حاضر بيش از 001 كشور جهان ، سيستم پرداخت تلفن عمومي را از حالت سكه اي حذف كرده و يا كاهش داده اند و به جاي آن از كارت تلفن استفاده مي كنند.
2-6 - كارت )MSG)NOITACINUMOC|ELIBOM|ROF|METSYS|LARENEG
MSG كارتهايي هستند كه در موبايل ها استفاده مي شوند و خود نوعي كارت هوشمندند كه مي تواند مرتبط با كارت هوشمند هر فرد باشد.
2-7 - كارت بانكي )اعتباري (
اطلاعات ديگري كه مي تواند در كارتهاي هوشمند وجود داشته باشد، اطلاعات بانكي است كه هر فرد مي تواند اطلاعات مربوط به بانكهاي مختلف را به همراه اطلاعات اعتباري فروشگاههاي مختلف در آن نگهداري كرده و مورداستفاده قراردهد. به عنوان مثال ، شماره حساب فرد، ميزان موجودي و همچنين ساير اطلاعات مي تواند در كارت هوشمند ذخيره شده و مورداستفاده قرار گيرد. لازم به ذكر است كه در آلمان درحدود 04ميليون كارت بانكي با اين مدل انتشار يافته است . در سنگاپور و پرتقال نيز اين نوع فعاليتها چشمگير است .
2-8 - كارتهاي تلويزيون و بازي 
درحال حاضر برخي از كانالهاي تلويزيون براي دريافت تصاوير، نياز به كارتهاي اعتباري دارد. يكي ديگر كاربرد كارتهاي هوشمند همين مورد است و هر فرد بسته به نيازمي تواند اين امكان را در كارت هوشمند خود ذخيره كرده و مورداستفاده قرار دهد. اين مورد براي برخي از بازيهاي كامپيوتري )يا برخي از سايت هاي اينترنتي ( كاربرد دارد. مثلادر آمريكا 004 هزار كارت به اين منظور تهيه شده است .

3 - ويژگيهاي كارتهاي هوشمند
3-1 - صداقت )YTILAYOL(
باتوجه به برنامه كاربردي كه در كارت هوشمند وجود دارد، براي كاربردهاي مختلف ،همانند شيوه برنامه ريزي شده عمل مي گردد. به عنوان مثال ، براي برخورداربودن ازتسهيلات فروشگاههاي مختلف مانند تخفيف در اثر خريد بيش از مقدار معين ، كارتهاي هوشمند اطلاعات لازم را ذخيره كرده و در زمان لازم ، تسهيلات پيش بيني شده را درنظرمي گيرد و اين امر سبب مي گردد كه بيشتر به ارتباطات خود اعتماد كرد. همچنين ويژگي حاضر در كارتهاي هوشمند، امكان ايجاد كارتهايي مخصوص بچه ها را فراهم مي آورد كه اين كارتها از كارت پدر تغذيه مي شوند و محدوديتهاي اعمال شده روي كارت توسط پدر،درهنگام خريد فرزند فراهم مي شود و اين امر، از خريد برخي وسايل مانند دارو توسطفرزندان جلوگيري مي كند.
3-2 - كنترل دسترسي 
امكان دسترسي به اين كارتها، را مي توان با توجه به نياز تعريف كرد و هر شركت ياسازمان يا هر شخص ديگري فقط امكان دسترسي به اطلاعات موردنياز خود را داراست و اين سطح دسترسي قابل تعريف است .
از آنجايي كه كارتهاي هوشمند داراي 
)TAF)ELBAT|NOITACOLLA|ELIF هستند مي توان شاخه ها،كاربران وگروه كاربران رادرآن تعريف كردودسترسي به اطلاعات اين پرونده ها و شاخه هاازطريق )TSIL|LORTNOC|SSECCA)LCAمديريت مي شوند.
براي مثال ، سازماني كه فقط نياز به اطلاعات مشخصي دارد، دارنده كارت ، شماره عبور آن قسمت را به تنهايي از LCA استخراج كرده و دراختيار آن سازمان قرار مي دهد وبدين ترتيب اطلاعات كارت دراختيار آن سازمان قرار مي گيرد و چون سازمان موردنظر،فقط از شماره عبور قسمت مورد درخواست آگاهي دارد، فقط به اطلاعات لازم دسترسي خواهد داشت .
3-3 - امنيت اطلاعات 
-3-3-1سنديت ورود)NOITACITNEHTUA(; اين سنديت ازطريق NIP يا SEDفراهم مي شود، يكي ديگر از روشها مي تواند خطوط انگشت باشد.
3-3-2 - اجازه ورود)NOITAZIROHTUA(; نيازمنديهاي هر كاربر را باتوجه به LCAبررسي كرده و باتوجه به آن ، مجوز استفاده از اطلاعات صادر مي گردد.
3-3-3 - رمزنويسي )YHPARGOTPYRC(; مي توان روي كارتهاي هوشمند، ازطريق موارد زير رمزنويسي كرد، 1-AHS|,SED|ELPIRT|CRC|,SED|,ASR,.
3-4 - ميزان حافظه 
كارتهاي هوشمند درحال حاضر داراي حافظه 61 كيلوبايت و 23 كيلوبايت هستند وبه زودي اين رقم به 84 و 46 كيلوبايت افزايش خواهديافت .
3-5 - امكان برنامه نويسي 
كارتهاي هوشمند به علت برخورداربودن از IPA، امكان برنامه نويسي و استفاده ازبرنامه هاي كاربردي در داخل كارت را فراهم مي آورند. اين كارتها به فرد اجازه مي دهددستوراتي مانند ايجاد فايل ، خواندن ، نوشتن و تصديق فايل را روي برنامه كاربردي قراردهد. اين برنامه هاي كاربردي مي تواند به هر زبان مانند |IHPLEDيا CISAB|LAUSIVتهيه گردد.
لازم به ذكر است اين برنامه هاي كاربردي باتوجه به نياز هر فرد/سازمان مي تواندتعريف شده و پس از مدت موردنياز، حذف گردد و اين مورد فقط براي زماني است كه حالت خاصي براي فرد خاصي پيش آيد و براي ثبت اطلاعات از اين مورد استفاده شود.
3-6 - پيروي از استاندارد 6187OSI
براي آنكه كارتهاي هوشمند مربوط به كشورهاي مختلف از شكل و شيوه يكساني برخوردار باشند )تا كارتها در تمام نقاط جهان قابل استفاده باشند( كارتهاي هوشمند ازاستاندارد جهاني 6187OSI استفاده مي كنند كه اين استاندارد شامل موارد زير مي گردد:
الف - ويژگيهاي فيزيكي ، ب - ابعاد و محل اتصالات ، ج - پروتكلهاي انتقال و علائم الكترونيكي ، چ - دستورات مربوطه ، ح - سيستم شمارش و روش ثبت ، خ - عناصراطلاعاتي .
درهر حال ، كارتهاي هوشمند بايستي برآورده كننده الزامات اين استاندارد باشند.

4 - تعداد كارتهاي هوشمند در جهان 
درحال حاضر حدود 508 ميليون كارت هوشمند در جهان انتشار يافته و پيش بيني مي گردد كه در سال 0002، اين رقم به ميزان 2/8 ميليون برسد كه توزيع اين اعداد طبق كاربردهاي ذكرشده مطابق جدول زير خواهدبود:

5 - توزيع كارت هوشمند در جهان 


6 - تفاوت كاربرد تكنولوژي اطلاعات با روش سنتي 
درحال حاضر بيشتر اطلاعات به جاي انتقال فيزيكي ازطريق تكنولوژي اطلاعات منتقل مي گردند. اين امر باعث كاهش زمان ، هزينه و نگهداري امنيت اطلاعات مي شود.هم اكنون اكثر كشورها و از آن جمله ايران نياز به بهره گيري از تكنولوژي اطلاعات را كاملاحس كرده و درجهت تامين اين ابزارها قدم برمي دارند.
تفاوت تكنولوژي اطلاعات و روش سنتي در اين است كه با روش سنتي ، اغلب موارد اطلاعات به طور فيزيكي منتقل مي شوند. مثلا در تجارت ، ابتدا بازاريابي با حضوربازارياب و سپس فرستادن نمونه محصول و درنهايت فرستادن محصول درخواست شده انجام مي شود، درحالي كه با تجارت الكترونيكي بيشتر اطلاعات ردوبدل شده و فرايندفروش سريعتر و كم هزينه تر انجام مي شود. با اين روش مي توان خريداران و فروشندگان بهتري را در زمان كم شناسايي كرد.
اما در روش سنتي به جاي حمل كارتها، دفترچه ها و اطلاعات كاغذي ، كافي است ازيك كارت هوشمند كه تمامي اطلاعات لازم مربوط به فرد را داراست ، استفاده كرد.
با اين كارت مشكل گم شدن برخي مستندات ، فراموشي و اشتباه به حداقل مقدارمي رسد، در ثاني پردازش برخي از اطلاعات به راحتي ميسر است چرا كه اين كارتهابه صورت استاندارد تهيه خواهدشد و لذا اطلاعات دريافت شده توسط افراد/موسسات ديگر )برخلاف روش سنتي ( نياز به تفسير ندارد.
7 - زمينه هاي جهاني گسترش كاربرد تكنولوژي اطلاعات در جهان آينده 
از آنجايي كه درحال حاضر محدوديتهاي بين كشورها مانند واحد پولي ، مرزهاي كشوري و غيره هنوز به طور كامل حل نشده است و ازطرفي براي اينكه كارتهاي هوشمندهرچه بهتر و راحت تر مورداستفاده واقع شوند، نياز هست كه اين مشكلات حل گردد.چنانچه اين مشكلات حل شود، كاربرد كارتهاي هوشمند بهتر و مفيدتر است . مثلا افراددر مسافرتهاي خارجي ، نياز به حمل پول نداشته و فقط با استفاده از اعتباري كه در كشورمبدا در كارت هوشمند قرار داده اند مي توانند نيازهاي مالي خود را در آن كشور برطرف كنند.

8 - موانع پيش رو براي پياده سازي كارتهاي هوشمند در ايران 
درحال حاضر انواع مختلفي از كارتهاي هوشمند در ايران مورداستفاده قرار مي گيرنداما اين ايراد بر آنها وارد است كه اين كارتها ازنظر نوع ، شكل و كاربرد يكسان نيستند.
اما مشكلي كه در اين راستا احساس مي گردد، يكي مساله ارتباط واحد پول كشور مابا ساير كشورها است كه بايستي به نوعي حل شود. مساله ديگر، نياز داشتن به كارت خوانهاي يكسان در كل كشور است كه خود اين كارت خوان نيز بايد براساس استاندارد |6187OSIباشد. مشكل اساسي ديگر اين است كه در كشور بايد فرهنگ استفاده از كارت هوشمند جا بيفتد. بدين معني كه بايد به همه افراد جامعه ، آموزش داد كه براي ازبين بردن صفهاي مختلف در موسسات ، از اين كارت استفاده كنند. يعني با اين كاربايستي نحوه گردش كارها در موسسات و نقاط اشتراك آن با افراد كاملا مشخص و تعيين گردد.

جمع بندي 
باتوجه به مطالب بيان شده احساس مي گردد كه نظر به روند تكنولوژي اطلاعات درجهان و به منظور جلوگيري از عقب ماندن از اين رشد، كشور ما نيز مي بايستي خودرا دراين روند سهيم كرده با كشورهاي ديگر در اين جهت همگام شود.
يكي از ابزارهايي كه در انتقال اطلاعات مورداستفاده قرار مي گيرد، كارتهاي هوشمنداست . اين كارتها داراي فوايدي هستند ازقبيل كاهش زمان و هزينه ، انتقال بهتر و سريعتراطلاعات و در كل بهبود انتقال اطلاعات .
بر اين اساس بايستي مسئولان محترم با درنظر داشتن شرايط مختلف ، امكان استفاده از اين ابزارها را در كشور فراهم آورده و راهكارهاي استفاده از آن را ايجاد كنند. ما نيزبه عنوان افراد اين جامعه بايستي خود را در اين تكنولوژي سهيم دانسته و در انتقال وپياده سازي فرهنگ لازم و استفاده از آن ، دولت را ياري كنيم تا زمان پياده سازي چنين تكنولوژي هرچه كوتاهتر گردد. 

منابع و ماخذ

مهدي بشيري : دانشجوي كارشناسي ارشد رشته مهندسي صنايع دانشگاه تربيت مدرس