 |
در هشتمين همايش ملي بهره وري عنوان شد
افزايش بهره وري ; گامهاي كوتاه امااستوار
دولت مصوبه اي را تصويب و تمام دستگاههاي اجرايي كشور را مكلف كرد كه براي طراحي و استقرار چرخه مديريت بهره وري در دستگاههاي خود همچنين موسسات وسازمانهاي وابسته به خود اقدام كنند.
در برگزاري همايشهاي بهره وري معمولا دستگاهها و سازمانها خود را سهيم و شريك مي دانند. اين نوعي احساس مشاركت است و احساس درستي است . چرا كه موضوع بهره وري ، موضوع و دستور كار يك سازمان ، يك دستگاه و يك وزارت خانه نيست . تمام كساني كه در هرجاي اين كشور كار و فعاليت مي كنند، در افزايش بهره وري نقش دارند.
بايد روشي را انتخاب كرد كه بيشتر كشورهاي پيشرفته انتخاب كرده اند. اين راه پيشگيري از اتلاف منابع ، استفاده از توانمنديهاي نيروي انساني ، آسيب شناسي دربرنامه و طرحهاي تدوين شده است .
تلاش براي ارتقا، بهره وري نيروي انساني و استفاده بهينه از نيروي بي انتهاي او،راهي بي انتهاست كه پايان ندارد. اما بايد در آن گام نهاد و پيش رفت . در ايران نيزسالهاست كه تلاش براي افزايش بهره وري با بهره گيري از روشهاي علمي و متناسب بافرهنگ ايراني آغاز شده است .
در چهارمين سمينار ملي بهره وري ايران كه در اوايل خردادماه امسال برگزار شد،جمعي از كارشناسان و متخصصان و فرهيختگان دستگاههاي مختلف اجرايي كشور به بررسي اقدامات انجام شده و برنامه هايي كه بايد طراحي و اجرا شود پرداختند.
به گزارش خبرنگار تدبير در نخستين نشست اين گردهمايي دو روزه مهندس ابراهيم خرم آبادي دبير همايش با جمع بندي اقدامات انجام شده گفت : اين چهارمين سمينار ولي هشتمين همايش ملي بهره وري است . در اين 8سال كه همزاد با سازمان ملي بهره وري است ، فعاليتهاي زيادي انجام شده است . آنچه در اين 2-3 سال گذشته است ، اين است كه سازمان ملي بهره وري ايران ، گزارشي از وضعيت بهره وري كشور تدوين كرد و آن را به دولت ارائه داد. دولت محترم مصوبه اي را تصويب و تمام دستگاههاي اجرايي كشور رامكلف كرد كه براي طراحي و استقرار چرخه مديريت بهره وري در دستگاههاي خود و نيزدر موسسات و سازمانهاي وابسته به خود اقدام كنند.
درپي تصويب اين مصوبه ، سازمان ملي بهره وري ايران با حمايت سازمان مديريت وبرنامه ريزي كشور، اقدامات خود را سازماندهي كرد كه حاصل آن عبارت است از:
23 - 1 دستگاه اجرايي ، شاخصهاي بهره وري خود را تدوين كرده اند و به سازمان ملي بهره وري ايران ارسال كرده اند. كه شاخصهاي بسياري از دستگاهها اصلاح و موردعمل قرار گرفته اند ولي برخي از شاخصهاي بعضي از دستگاهها موردتعامل بين دستگاه وسازمان ملي بهره وري شده است .
2 - از 23 دستگاه فوق ، حدود 10 دستگاه ، گزارش بهره وري خود را براساس شاخصهاي تعريف شده تدوين كرده اند و تعداد ديگري از دستگاهها نيز گزارشهاي خود را دردست تدوين دارند.
اما اجراي اين كار با مشكلات بسيار در كشور مواجه است كه يكي از آنها كمبود يانقص آمار و اطلاعات قابل اطمينان و دردسترس است . نمي شود ادعا كرد كه اين اقدام ناقص نيست ولي اگر بپذيريم كه قدم اول است و مهمتر از اين قدم اول ، استمرار آن است ، به صواب نزديكتر است .
تعريف شاخص
به همين دليل است كه هدف 5 ساله سازمان ملي بهره وري ايران اين است كه حداقل دستگاههاي اجرايي وزير بخشهاي آنها بتوانند شاخصهاي بهره وري خود را "ملي -بخشي - دستگاهي " تعريف كنند و سازوكار اندازه گيري آنها را مدون بسازند و هر ساله اين كار به صورت يك دستور كار سالانه انجام و گزارش شود و مبناي تحليل وضعيت وبرنامه ريزي بهبود بهره وري قرار گيرد.
براي آنكه حركت بهره وري در كشور گسترش يابد، آيا مي توان ادعا كرد كه اين فعاليتها كافي است ؟ وي توضيح داد; حركت بهره وري به اين معنا كه تمام تصميمات متخذه در سطح كشور با رعايت هدف ارتقاء بهره وري كشور باشد و اگر تصميمي برخلاف آن است بر تصميم گيرندگان آن آشكار باشد كه به رغم آگاه بودن به اين مضمون به دليل يك مصلحت بزرگتر آن را اتخاذ كرده اند. بنابراين اين فعاليت آغاز كار است نه كفايت كار، چرا كه حركت بهره وري توسعه و تعميق پيدا نمي كند مگر آنكه تمام گروههاي مرتبطو ذينفع در آن ، نقش خود را به خوبي ايفا كنند.
برپايه اين گزارش حجت الاسلام والمسلمين آقاي كروبي نيز ديگر سخنران اين همايش بود كه در بخشي از سخنانش گفت : به نظر اينجانب رسيدن به حداكثر بهره وري مستلزم عنايت به اين موارد است :
الف : استفاده مطلوب از ظرفيتها و قابليتهاي موجود كشور.
ب : ايجاد امكانات جديد با هزينه هاي معقول از محل منابع كشور.
ج : مصرف معقول "عدم اسراف " و صرف هزينه ها به طور اثر بخش .
د: توجه به انسانها و مقام شامخ انسان به عنوان اصلي ترين عامل توسعه و بهره وري .
در اين ميان نكات قابل توجه ديگري نيز وجود دارد كه عنايت به آنها ضروري است .
1 - سيستم قانونگذاري و كيفيت اجراي قوانين .
2 - ترجيح منافع ملي بر منافع بخشي ، صنفي و گروهي .
3 - استفاده از تجربيات دودهه گذشته براي پي ريزي نظام صحيح بودجه نويسي .
رئيس مجلس شوراي اسلامي سپس با اشاره به امكانات مادي و ثروتهاي معنوي فراوان كشورمان افزود; اگر بخواهم نمونه هايي از اين ثروتهاي معنوي و سرمايه هاي ارزشمند نام ببرم مي توان به اين موارد اشاره كرد:
- ارزشهاي ديني و فرهنگي جامعه ، شهدا، عالمان و نخبگان
- اعتماد عمومي كه در مقاطع مختلف پس از انقلاب نسبت به بعضي مسئولين ايجاد وابراز شده است
- فرصتهاي استثنايي
- و استعدادهاي درخشان
آقاي كروبي سپس نتيجه گرفت ارتقاء بهره وري موكول به بذل عنايت نسبت به چهاراصل است .
1 - ارتقا اخلاق و معنويت درهمه سطوح
2 - جديت در توسعه علم و آگاهي و بهره گيري از دستاوردهاي ارزشمند علمي جديدبراي ارتقا بهره وري از منابع موجود.
3 - درك اهميت رشد اقتصادي و سرمايه گذاري و تلاش براي استفاده بهينه از امكانات موجود و قابل دسترس .
4 - احترام به حقوق شهروندان به عنوان اصلي ترين عوامل توسعه و بهره وري و تحقق عدالت اجتماعي .
چرخه بهبود بهره وري
وزير صنايع و معادن نيز از ديگر سخنرانان اين گردهمايي بود كه در بخشي ازسخنانش پس از مقايسه كشورمان با چند كشور ديگر و موفقيت ها و ناكاميهاي حاصل شده افزود: اگر به علل كاهش بهره وري و درنتيجه درآمد سرانه مردم در سالهاي گذشته بپردازيم ، قطعا ساختارهاي ناصحيح اقتصادي مانند سهم دولت در اقتصاد و انحصارات ورقابتي نبودن فعاليتهاي اقتصادي ، مكانيزمهاي مالياتي ، پولي و ارزي و غيره از دلايل اين مشكلات است و به همين لحاظ است كه برنامه سوم توسعه اقتصادي ، اجتماعي وفرهنگي جمهوري اسلامي ايران ، برنامه اصلاح ساختار نام گرفته است .
اهميت بهره برداري مناسب از منابع و افزايش بهره وري كل عوامل توليد براي افزايش توليد ناخالص داخلي و نتيجتا در توسعه اقتصادي ، از يك طرف و وضعيت نامناسب بهره وري در ايران ، از طرف ديگر، ايجاب مي كند كه ما فعاليتها و اقدامات بسيار جدي رادرجهت افزايش بهره وري كل عوامل توليد برنامه ريزي كنيم و به مورد اجرا بگذاريم .
بايد روشي را انتخاب كرد كه اكثر كشورهاي پيشرفته انتخاب كرده اند. اين راه پيشگيري از اتلاف منابع ، استفاده از توانمنديهاي نيروي انساني ، آسيب شناسي دربرنامه ها و طرحهاي تدوين شده است .
وي سپس به چرخه بهره وري اشاره كرد و گفت : باتوجه به اهميت بخش صنعت ومعدن درتوسعه اقتصادي كشور و نيز حجم سرمايه گذاري انجام شده در اين بخش بايدموضوع بهبود بهره وري عوامل توليد در اين بخش بطور جدي تري موردتوجه قرار گيرد.براساس پيشنهاد سازمان ملي بهره وري از سال گذشته مصوبه اي داشت كه چرخه يا مدل توسعه و بهبود بهره وري را شامل چهار مرحله مي داند كه عبارتند از: اندازه گيري بهره وري ،ارزيابي و تحليل بهره وري ، برنامه ريزي براي بهبود بهره وري و اجراي برنامه هاي تنظيم شده بهره وري .
چرخه بهره وري ، با اندازه گيري بهره وري شروع مي شود. ابتدا لازم است در اينجاعرض كنم كه متاسفانه تاكنون گزارش اقتصادي ما بيشتر گرايش به ورودي ها مانند جذب اعتبارات و يا گرايش به خروجيها مانند ميزان توليد داشته است . درصورتي كه هيچيك ازاين گرايشها ما را به راه مناسب نمي برد. جذب اعتبارات ، بدون توجه به اثربخشي نحوه مصرف ، كارآيي و خروجي حاصل از آن در مقايسه با استانداردها يا با آنچه پيش بيني شده ، روش مناسبي براي ارزيابي عملكرد نيست و اتكا صرف به توليد و خروجي نيزبدون درنظر داشتن ميزان ورودي و اثربخشي فعاليتهاي انجام شده حاصلي نخواهدداشت . بنابراين اقتصاد ما بايستي با گرايش به بهره وري و يا به صورت "POODUCTIVITY ORIENTED" عمل كند. در اين روش است كه هم اثربخشي فعاليتها موردتوجه قرار مي گيرد و هم نسبت ستاده ها به داده ها اندازه گيري مي شود. لذاحتما آمارها و شاخصهاي بهره وري و گزارشات اثربخشي بايستي همراه آمارهاي ديگرازجمله آمارهاي توليد باشد.
براي شناخت وضعيت موجود بايستي ابتدا نوع شاخصهاي مناسب اندازه گيري درهرزمينه و در سطوح سازماني ، بخشي و ملي مشخص و تعريف شوند و براي كميت هريك از شاخصها و جنبه هاي كيفي آنها درحد لازم هدفهاي مربوط تعريف و مورد توافق قرارگيرند.
تعاريف و نحوه محاسبه شاخصها و همچنين متغيرهاي اقتصادي ، مالي يا فيزيكي كه در محاسبه آنها مورداستفاده قرار مي گيرد بايستي هم در سطح ملي استاندارد شود و هم باتعاريف بين المللي سازگار باشند، تا بتوانيم در آينده وضعيت خود را با كشورها وسازمانهاي مشابه در سطح ملي و بين المللي به درستي و با دقت مقايسه كنيم .
محاسبه شاخصها نياز به اطلاعات و آمار دارد. نمي توان به علت عدم وجود برخي آمار و اطلاعات شاخصهايي را كه براي روشن كردن وضعيت بهره وري لازم هستند،درنظر نگرفت . بايستي شاخصهاي موردنياز را تعريف كنيم تا با استفاده از آنها به آمارها واطلاعاتي كه بايستي براي محاسبه آنها دردست داشته باشيم پي ببريم .
با تحليل و ارزيابي شاخصهاي اندازه گيري بهره وري و تعيين نقاط قوت و ضعف وفرصتهاي بهبود در وضعيت موجود، براساس چرخه بهره وري بايستي به برنامه ريزي براي بهبود بهره وري بپردازيم . در اين مرحله از تكنيكهاي متنوع ، پيشرفته و مناسب بهبودبهره وري استفاده كنيم .
شاخصها به ما مي گويند كه وضعيت بهره وري نيروي كار، در ايران ، هم در مقايسه باكشورهاي ديگر و هم ازنظر روند رشد با مشكل روبرو بوده است . پس براي بهبودبهره وري نيروي كار، به برنامه ريزي براي يك تحول جدي در زمينه مديريت و توسعه منابع انساني نياز داريم .
نظامهاي جديد مديريت مشاركتي يا تئوري Z كه در آن افراد در گروههاي كاري بهبود، به صورت داوطلبانه با دريافت آموزشهاي خاص واستفاده از تكنيكهاي علمي آماري و حل مساله به ارائه پيشنهادهاي جديد، يافتن مشكلات كاري و حذف يا كاهش ضايعات و راه حلهاي لازم مي پردازند و درصورت تصويب مديريت ، اين راه حلها را به مرحله اجرا درمي آورند، از كليدهاي مهم موفقيت و ايجاد انگيزه در كاركنان سازمانهاست .
اين نظامهاي مديريتي باعث مي شود كه افراد در سازمانها احساس تعلق و نقش كنندو انگيزه هاي لازم را براي استفاده از دانش و مهارت و خلاقيتهاي خود درجهت بهبودبهره وري نيروي كار و وضع سازمانها به دست آورند.
در تحليلها و ارزيابي هايي كه با استفاده از شاخص بهره وري سرمايه انجام شده است ،مشاهده شد كه شاخص بهره وري سرمايه نيز وضعيت مناسبي نداشته است .
اطلاعات و آمار موجود نشان مي دهد كه در ارزشيابي سطح تكنولوژي كشور،براساس روش ارزشيابي اسكاپ از ميان چهارعامل مهارت نيروي انساني ، تجهيزات ،اطلاعات و سازماندهي ، بالاترين مزيت كشور ما عامل تجهيزات است . و بنابراين ما به يك تلاش جدي و استفاده از روشهاي علمي براي افزايش بهره وري سرمايه ثابت نيازداريم .
براي افزايش بهره وري سرمايه ثابت يا تجهيزات ، بايستي ضمن دقت درخريد وساخت ماشين آلات ، به كيفيت و ميزان اتوماسيون ، تنظيم دستورالعمل هاي بهره برداري وآموزش آن به پرسنل مربوط با حذف يا كاهش زمان توقف دستگاهها، نگهداري وتعميرات پيشگيري كننده ، رفع تنگناهاي توليد، برنامه ريزي توليد مناسب و كاهش عوامل مديريتي و سازماندهي كاهش راندمان دستگاهها توجه شود.
در برنامه ريزي براي بهبود بهره وري بايستي توجه داشته باشيم كه گرچه ازنظر اصولي و علمي ، اندازه گيري بهره وري و تحليل شاخصهاي محاسبه شده ، اولين مرحله يك كارسيستماتيك است و حتما بايستي انجام شود ولي براي اصلاح و بهبود، نياز نيست كه تااتمام كار نظام اندازه گيري بهره وري و رفع كليه مشكلات آن ، منتظر بمانيم .
وقتي همه مي دانيم كه بهره وري نيروي كار، بهره وري سرمايه يا بهره وري انرژي ماپايين است ، بايستي براي بهبود آن از هم اكنون با استفاده از تكنيكهاي علمي و كاربردي بهره وري دست به برنامه ريزي و اجراي اقدامات لازم بزنيم . يكي از راههاي موثر براي افزايش بهره وري ، اجراي نظامهاي مديريت جديد مانند نظام مديريت ارزش افزوده ، نظام مديريت مبتني بر هدف و نظام مديريت كيفيت جامع است كه امروزه در سطح جهان آثارآن ديده مي شود. مهندسي ارزش ، روش بسيار خوبي براي كاهش هزينه و ايجاد سرعت در پروژه هاست . و بايد تكنيكهاي مهندسي ارزش را به سرعت آموزش و اشاعه دهيم به نظرم سازماندهي صحيح و استفاده از نيروهاي شايسته و اصلاح قوانين و مقررات كليدو راز دستيابي به اين موفقيتهاست . بهره برداري صحيح و به موقع از پروژه ها
يكي از راه حلهاي افزايش اشتغال در
كشور نيز هست .
گزارش از مهرانگيز يقين لو
افزايش بهره وري ; گامهاي كوتاه امااستوار
دولت مصوبه اي را تصويب و تمام دستگاههاي اجرايي كشور را مكلف كرد كه براي طراحي و استقرار چرخه مديريت بهره وري در دستگاههاي خود همچنين موسسات وسازمانهاي وابسته به خود اقدام كنند.
در برگزاري همايشهاي بهره وري معمولا دستگاهها و سازمانها خود را سهيم و شريك مي دانند. اين نوعي احساس مشاركت است و احساس درستي است . چرا كه موضوع بهره وري ، موضوع و دستور كار يك سازمان ، يك دستگاه و يك وزارت خانه نيست . تمام كساني كه در هرجاي اين كشور كار و فعاليت مي كنند، در افزايش بهره وري نقش دارند.
بايد روشي را انتخاب كرد كه بيشتر كشورهاي پيشرفته انتخاب كرده اند. اين راه پيشگيري از اتلاف منابع ، استفاده از توانمنديهاي نيروي انساني ، آسيب شناسي دربرنامه و طرحهاي تدوين شده است .
تلاش براي ارتقا، بهره وري نيروي انساني و استفاده بهينه از نيروي بي انتهاي او،راهي بي انتهاست كه پايان ندارد. اما بايد در آن گام نهاد و پيش رفت . در ايران نيزسالهاست كه تلاش براي افزايش بهره وري با بهره گيري از روشهاي علمي و متناسب بافرهنگ ايراني آغاز شده است .
در چهارمين سمينار ملي بهره وري ايران كه در اوايل خردادماه امسال برگزار شد،جمعي از كارشناسان و متخصصان و فرهيختگان دستگاههاي مختلف اجرايي كشور به بررسي اقدامات انجام شده و برنامه هايي كه بايد طراحي و اجرا شود پرداختند.
به گزارش خبرنگار تدبير در نخستين نشست اين گردهمايي دو روزه مهندس ابراهيم خرم آبادي دبير همايش با جمع بندي اقدامات انجام شده گفت : اين چهارمين سمينار ولي هشتمين همايش ملي بهره وري است . در اين 8سال كه همزاد با سازمان ملي بهره وري است ، فعاليتهاي زيادي انجام شده است . آنچه در اين 2-3 سال گذشته است ، اين است كه سازمان ملي بهره وري ايران ، گزارشي از وضعيت بهره وري كشور تدوين كرد و آن را به دولت ارائه داد. دولت محترم مصوبه اي را تصويب و تمام دستگاههاي اجرايي كشور رامكلف كرد كه براي طراحي و استقرار چرخه مديريت بهره وري در دستگاههاي خود و نيزدر موسسات و سازمانهاي وابسته به خود اقدام كنند.
درپي تصويب اين مصوبه ، سازمان ملي بهره وري ايران با حمايت سازمان مديريت وبرنامه ريزي كشور، اقدامات خود را سازماندهي كرد كه حاصل آن عبارت است از:
23 - 1 دستگاه اجرايي ، شاخصهاي بهره وري خود را تدوين كرده اند و به سازمان ملي بهره وري ايران ارسال كرده اند. كه شاخصهاي بسياري از دستگاهها اصلاح و موردعمل قرار گرفته اند ولي برخي از شاخصهاي بعضي از دستگاهها موردتعامل بين دستگاه وسازمان ملي بهره وري شده است .
2 - از 23 دستگاه فوق ، حدود 10 دستگاه ، گزارش بهره وري خود را براساس شاخصهاي تعريف شده تدوين كرده اند و تعداد ديگري از دستگاهها نيز گزارشهاي خود را دردست تدوين دارند.
اما اجراي اين كار با مشكلات بسيار در كشور مواجه است كه يكي از آنها كمبود يانقص آمار و اطلاعات قابل اطمينان و دردسترس است . نمي شود ادعا كرد كه اين اقدام ناقص نيست ولي اگر بپذيريم كه قدم اول است و مهمتر از اين قدم اول ، استمرار آن است ، به صواب نزديكتر است .
تعريف شاخص
به همين دليل است كه هدف 5 ساله سازمان ملي بهره وري ايران اين است كه حداقل دستگاههاي اجرايي وزير بخشهاي آنها بتوانند شاخصهاي بهره وري خود را "ملي -بخشي - دستگاهي " تعريف كنند و سازوكار اندازه گيري آنها را مدون بسازند و هر ساله اين كار به صورت يك دستور كار سالانه انجام و گزارش شود و مبناي تحليل وضعيت وبرنامه ريزي بهبود بهره وري قرار گيرد.
براي آنكه حركت بهره وري در كشور گسترش يابد، آيا مي توان ادعا كرد كه اين فعاليتها كافي است ؟ وي توضيح داد; حركت بهره وري به اين معنا كه تمام تصميمات متخذه در سطح كشور با رعايت هدف ارتقاء بهره وري كشور باشد و اگر تصميمي برخلاف آن است بر تصميم گيرندگان آن آشكار باشد كه به رغم آگاه بودن به اين مضمون به دليل يك مصلحت بزرگتر آن را اتخاذ كرده اند. بنابراين اين فعاليت آغاز كار است نه كفايت كار، چرا كه حركت بهره وري توسعه و تعميق پيدا نمي كند مگر آنكه تمام گروههاي مرتبطو ذينفع در آن ، نقش خود را به خوبي ايفا كنند.
برپايه اين گزارش حجت الاسلام والمسلمين آقاي كروبي نيز ديگر سخنران اين همايش بود كه در بخشي از سخنانش گفت : به نظر اينجانب رسيدن به حداكثر بهره وري مستلزم عنايت به اين موارد است :
الف : استفاده مطلوب از ظرفيتها و قابليتهاي موجود كشور.
ب : ايجاد امكانات جديد با هزينه هاي معقول از محل منابع كشور.
ج : مصرف معقول "عدم اسراف " و صرف هزينه ها به طور اثر بخش .
د: توجه به انسانها و مقام شامخ انسان به عنوان اصلي ترين عامل توسعه و بهره وري .
در اين ميان نكات قابل توجه ديگري نيز وجود دارد كه عنايت به آنها ضروري است .
1 - سيستم قانونگذاري و كيفيت اجراي قوانين .
2 - ترجيح منافع ملي بر منافع بخشي ، صنفي و گروهي .
3 - استفاده از تجربيات دودهه گذشته براي پي ريزي نظام صحيح بودجه نويسي .
رئيس مجلس شوراي اسلامي سپس با اشاره به امكانات مادي و ثروتهاي معنوي فراوان كشورمان افزود; اگر بخواهم نمونه هايي از اين ثروتهاي معنوي و سرمايه هاي ارزشمند نام ببرم مي توان به اين موارد اشاره كرد:
- ارزشهاي ديني و فرهنگي جامعه ، شهدا، عالمان و نخبگان
- اعتماد عمومي كه در مقاطع مختلف پس از انقلاب نسبت به بعضي مسئولين ايجاد وابراز شده است
- فرصتهاي استثنايي
- و استعدادهاي درخشان
آقاي كروبي سپس نتيجه گرفت ارتقاء بهره وري موكول به بذل عنايت نسبت به چهاراصل است .
1 - ارتقا اخلاق و معنويت درهمه سطوح
2 - جديت در توسعه علم و آگاهي و بهره گيري از دستاوردهاي ارزشمند علمي جديدبراي ارتقا بهره وري از منابع موجود.
3 - درك اهميت رشد اقتصادي و سرمايه گذاري و تلاش براي استفاده بهينه از امكانات موجود و قابل دسترس .
4 - احترام به حقوق شهروندان به عنوان اصلي ترين عوامل توسعه و بهره وري و تحقق عدالت اجتماعي .
چرخه بهبود بهره وري
وزير صنايع و معادن نيز از ديگر سخنرانان اين گردهمايي بود كه در بخشي ازسخنانش پس از مقايسه كشورمان با چند كشور ديگر و موفقيت ها و ناكاميهاي حاصل شده افزود: اگر به علل كاهش بهره وري و درنتيجه درآمد سرانه مردم در سالهاي گذشته بپردازيم ، قطعا ساختارهاي ناصحيح اقتصادي مانند سهم دولت در اقتصاد و انحصارات ورقابتي نبودن فعاليتهاي اقتصادي ، مكانيزمهاي مالياتي ، پولي و ارزي و غيره از دلايل اين مشكلات است و به همين لحاظ است كه برنامه سوم توسعه اقتصادي ، اجتماعي وفرهنگي جمهوري اسلامي ايران ، برنامه اصلاح ساختار نام گرفته است .
اهميت بهره برداري مناسب از منابع و افزايش بهره وري كل عوامل توليد براي افزايش توليد ناخالص داخلي و نتيجتا در توسعه اقتصادي ، از يك طرف و وضعيت نامناسب بهره وري در ايران ، از طرف ديگر، ايجاب مي كند كه ما فعاليتها و اقدامات بسيار جدي رادرجهت افزايش بهره وري كل عوامل توليد برنامه ريزي كنيم و به مورد اجرا بگذاريم .
بايد روشي را انتخاب كرد كه اكثر كشورهاي پيشرفته انتخاب كرده اند. اين راه پيشگيري از اتلاف منابع ، استفاده از توانمنديهاي نيروي انساني ، آسيب شناسي دربرنامه ها و طرحهاي تدوين شده است .
وي سپس به چرخه بهره وري اشاره كرد و گفت : باتوجه به اهميت بخش صنعت ومعدن درتوسعه اقتصادي كشور و نيز حجم سرمايه گذاري انجام شده در اين بخش بايدموضوع بهبود بهره وري عوامل توليد در اين بخش بطور جدي تري موردتوجه قرار گيرد.براساس پيشنهاد سازمان ملي بهره وري از سال گذشته مصوبه اي داشت كه چرخه يا مدل توسعه و بهبود بهره وري را شامل چهار مرحله مي داند كه عبارتند از: اندازه گيري بهره وري ،ارزيابي و تحليل بهره وري ، برنامه ريزي براي بهبود بهره وري و اجراي برنامه هاي تنظيم شده بهره وري .
چرخه بهره وري ، با اندازه گيري بهره وري شروع مي شود. ابتدا لازم است در اينجاعرض كنم كه متاسفانه تاكنون گزارش اقتصادي ما بيشتر گرايش به ورودي ها مانند جذب اعتبارات و يا گرايش به خروجيها مانند ميزان توليد داشته است . درصورتي كه هيچيك ازاين گرايشها ما را به راه مناسب نمي برد. جذب اعتبارات ، بدون توجه به اثربخشي نحوه مصرف ، كارآيي و خروجي حاصل از آن در مقايسه با استانداردها يا با آنچه پيش بيني شده ، روش مناسبي براي ارزيابي عملكرد نيست و اتكا صرف به توليد و خروجي نيزبدون درنظر داشتن ميزان ورودي و اثربخشي فعاليتهاي انجام شده حاصلي نخواهدداشت . بنابراين اقتصاد ما بايستي با گرايش به بهره وري و يا به صورت "POODUCTIVITY ORIENTED" عمل كند. در اين روش است كه هم اثربخشي فعاليتها موردتوجه قرار مي گيرد و هم نسبت ستاده ها به داده ها اندازه گيري مي شود. لذاحتما آمارها و شاخصهاي بهره وري و گزارشات اثربخشي بايستي همراه آمارهاي ديگرازجمله آمارهاي توليد باشد.
براي شناخت وضعيت موجود بايستي ابتدا نوع شاخصهاي مناسب اندازه گيري درهرزمينه و در سطوح سازماني ، بخشي و ملي مشخص و تعريف شوند و براي كميت هريك از شاخصها و جنبه هاي كيفي آنها درحد لازم هدفهاي مربوط تعريف و مورد توافق قرارگيرند.
تعاريف و نحوه محاسبه شاخصها و همچنين متغيرهاي اقتصادي ، مالي يا فيزيكي كه در محاسبه آنها مورداستفاده قرار مي گيرد بايستي هم در سطح ملي استاندارد شود و هم باتعاريف بين المللي سازگار باشند، تا بتوانيم در آينده وضعيت خود را با كشورها وسازمانهاي مشابه در سطح ملي و بين المللي به درستي و با دقت مقايسه كنيم .
محاسبه شاخصها نياز به اطلاعات و آمار دارد. نمي توان به علت عدم وجود برخي آمار و اطلاعات شاخصهايي را كه براي روشن كردن وضعيت بهره وري لازم هستند،درنظر نگرفت . بايستي شاخصهاي موردنياز را تعريف كنيم تا با استفاده از آنها به آمارها واطلاعاتي كه بايستي براي محاسبه آنها دردست داشته باشيم پي ببريم .
با تحليل و ارزيابي شاخصهاي اندازه گيري بهره وري و تعيين نقاط قوت و ضعف وفرصتهاي بهبود در وضعيت موجود، براساس چرخه بهره وري بايستي به برنامه ريزي براي بهبود بهره وري بپردازيم . در اين مرحله از تكنيكهاي متنوع ، پيشرفته و مناسب بهبودبهره وري استفاده كنيم .
شاخصها به ما مي گويند كه وضعيت بهره وري نيروي كار، در ايران ، هم در مقايسه باكشورهاي ديگر و هم ازنظر روند رشد با مشكل روبرو بوده است . پس براي بهبودبهره وري نيروي كار، به برنامه ريزي براي يك تحول جدي در زمينه مديريت و توسعه منابع انساني نياز داريم .
نظامهاي جديد مديريت مشاركتي يا تئوري Z كه در آن افراد در گروههاي كاري بهبود، به صورت داوطلبانه با دريافت آموزشهاي خاص واستفاده از تكنيكهاي علمي آماري و حل مساله به ارائه پيشنهادهاي جديد، يافتن مشكلات كاري و حذف يا كاهش ضايعات و راه حلهاي لازم مي پردازند و درصورت تصويب مديريت ، اين راه حلها را به مرحله اجرا درمي آورند، از كليدهاي مهم موفقيت و ايجاد انگيزه در كاركنان سازمانهاست .
اين نظامهاي مديريتي باعث مي شود كه افراد در سازمانها احساس تعلق و نقش كنندو انگيزه هاي لازم را براي استفاده از دانش و مهارت و خلاقيتهاي خود درجهت بهبودبهره وري نيروي كار و وضع سازمانها به دست آورند.
در تحليلها و ارزيابي هايي كه با استفاده از شاخص بهره وري سرمايه انجام شده است ،مشاهده شد كه شاخص بهره وري سرمايه نيز وضعيت مناسبي نداشته است .
اطلاعات و آمار موجود نشان مي دهد كه در ارزشيابي سطح تكنولوژي كشور،براساس روش ارزشيابي اسكاپ از ميان چهارعامل مهارت نيروي انساني ، تجهيزات ،اطلاعات و سازماندهي ، بالاترين مزيت كشور ما عامل تجهيزات است . و بنابراين ما به يك تلاش جدي و استفاده از روشهاي علمي براي افزايش بهره وري سرمايه ثابت نيازداريم .
براي افزايش بهره وري سرمايه ثابت يا تجهيزات ، بايستي ضمن دقت درخريد وساخت ماشين آلات ، به كيفيت و ميزان اتوماسيون ، تنظيم دستورالعمل هاي بهره برداري وآموزش آن به پرسنل مربوط با حذف يا كاهش زمان توقف دستگاهها، نگهداري وتعميرات پيشگيري كننده ، رفع تنگناهاي توليد، برنامه ريزي توليد مناسب و كاهش عوامل مديريتي و سازماندهي كاهش راندمان دستگاهها توجه شود.
در برنامه ريزي براي بهبود بهره وري بايستي توجه داشته باشيم كه گرچه ازنظر اصولي و علمي ، اندازه گيري بهره وري و تحليل شاخصهاي محاسبه شده ، اولين مرحله يك كارسيستماتيك است و حتما بايستي انجام شود ولي براي اصلاح و بهبود، نياز نيست كه تااتمام كار نظام اندازه گيري بهره وري و رفع كليه مشكلات آن ، منتظر بمانيم .
وقتي همه مي دانيم كه بهره وري نيروي كار، بهره وري سرمايه يا بهره وري انرژي ماپايين است ، بايستي براي بهبود آن از هم اكنون با استفاده از تكنيكهاي علمي و كاربردي بهره وري دست به برنامه ريزي و اجراي اقدامات لازم بزنيم . يكي از راههاي موثر براي افزايش بهره وري ، اجراي نظامهاي مديريت جديد مانند نظام مديريت ارزش افزوده ، نظام مديريت مبتني بر هدف و نظام مديريت كيفيت جامع است كه امروزه در سطح جهان آثارآن ديده مي شود. مهندسي ارزش ، روش بسيار خوبي براي كاهش هزينه و ايجاد سرعت در پروژه هاست . و بايد تكنيكهاي مهندسي ارزش را به سرعت آموزش و اشاعه دهيم به نظرم سازماندهي صحيح و استفاده از نيروهاي شايسته و اصلاح قوانين و مقررات كليدو راز دستيابي به اين موفقيتهاست . بهره برداري صحيح و به موقع از پروژه ها
يكي از راه حلهاي افزايش اشتغال در
كشور نيز هست .
گزارش از مهرانگيز يقين لو
