 |
در سميناري در سازمان مديريت صنعتي بررسي شد
سيستم هاي هوشمند; ياورمديران باهوش
درپي استفاده گسترده از انواع سيستم هاي اطلاعاتي و اطلاع رساني و پشتيباني تصميم گيري ، و ضرورت بازنگري درمورد چگونگي استفاده و چندوچون آن ، يكي ازكارشناسان اين رشته در سميناري به معرفي سيستم هاي پشتيباني تصميم گيري وسيستم هاي هوشمندوخبره وچگونگي بهره گيري ازآنهاپرداخت .
در اين سمينار كه با حضور گروهي از مديران بنگاههاي اقتصادي برگزار شد، دكترمهدي غضنفري در ابتدا به برخي تعاريف اشاره كرد و درمورد سيستم هاي اطلاعاتي گفت :
- سيستم اطلاعاتي مجموعه اي به هم پيوسته از زيرسيستم ها است كه به گردآوري "يابازيابي "، پردازش ،نگهداري وتوزيع اطلاعات به منظور ياري رساندن به تصميم گيريهاوكنترل درسازمان مي پردازد.
- سيستم اطلاعاتي همچنين در نقش پشتيبان تصميم گيري ، هماهنگي و كنترل مي تواندبه مديران و كاركنان در امر تجزيه وتحليل مسايل ، قابل لمس ساختن موضوعات پيچيده ،خلق ايده ها و محصولات تازه كمك كند.
- سيستم اطلاعاتي ، يك راه حل سازماني و مديريتي براي مسايل و برخاسته از محيط،به ياري تكنولوژي اطلاعات نيز هست .
دكتر غضنفري سپس به تشريح انواع مختلف سيستم هاي اطلاعاتي و مشخصات اين سيستم ها پرداخت و در اين زمينه گفت ;
1 - سيستم هاي پردازش تراكنش "TPS"
-انجام كارهاي روزمره سازمان ونگهداري سوابق آنها.
- سيستم دريافت سفارش فروش ، ذخيره جا، ليست حقوق و دستمزد، آمار وضعيت كاركنان .
- ارتباط سازمان با محيط خارج خود و تامين اطلاعات براي ساير سيستم هاي اطلاعاتي .
2 - سيستم هاي كارهاي دانش بر "KWS"
- در خدمت كاركنان متخصص براي انجام كارهاي دانش بر و گردآوري داده ها.
- آفرينش اطلاعات و يافته هاي تازه و پيوند دانشهاي نوين با فعاليتهاي كسب وكار.
3 - سيستم هاي آتومات اداري "OAS"
- سيستم هاي اتومات اداري به مديريت اسناد، تنظيم برنامه ها و ارتباطات راه دورمي پردازند.
4 - سيستم هاي اطلاعات مديريت MIS
- با ارائه گزارشهاي جاري و گذشته سازمان به مديران ياري مي رساند.
- گزارشها كمتر فني هستند و بيشتر به رويدادهاي درون سازمان مربوط مي شوند.
- براي كارهاي روزانه نيستند و گزارشهاي آن هفتگي ، ماهانه و يا سالانه است .
- موضوعات آن از پيش تعيين شده است ،انعطاف ناپذير،وكمترداراي جنبه هاي تحليلي هستند.
5 - سيستم هاي پشتيباني تصميم گيري "DSS"
- كمك به مديران در زمينه امور نيمه ساختاري ، استثنايي و يا دگرگوني پذير كه پيش ازاين ، تجزيه وتحليل و تشريح نشده اند.
- اين سيستم ها از TPS و MIS تغذيه مي شوند و اغلب اطلاعات برون سازماني رانيز درخود دارند.
- كمك به مديران در گزينش راه بهينه ، قدرت تجزيه وتحليل ، الگوگرا و فعال .
6 - سيستم پشتيباني مديريت "ESS"
- كمك به تصميم گيريهاي بي سابقه ، و نشان دادن وضعيت عمومي درون و برون سازماني "مانند بررسي و گزارش قوانين تازه مالياتي و فعاليتهاي رقبا"
- گرچه اين سيستم كمتر توانايي تجزيه وتحليل دارد ولي از پيشرفته ترين نرم افزارهاي گرافيكي برخوردار است .
همچنين نحوه ارتباط بين انواع سيستم هاي اطلاعاتي و تعامل بين آنها بدين صورت است .
شكل شماره يك چگونگي ارتباط ميان انواع سيستم هاي اطلاعاتي و تعامل ميان آنهارا نشان مي دهد.
شكل شماره يك
سيستم هاي هوشمند; ياورمديران باهوش
درپي استفاده گسترده از انواع سيستم هاي اطلاعاتي و اطلاع رساني و پشتيباني تصميم گيري ، و ضرورت بازنگري درمورد چگونگي استفاده و چندوچون آن ، يكي ازكارشناسان اين رشته در سميناري به معرفي سيستم هاي پشتيباني تصميم گيري وسيستم هاي هوشمندوخبره وچگونگي بهره گيري ازآنهاپرداخت .
در اين سمينار كه با حضور گروهي از مديران بنگاههاي اقتصادي برگزار شد، دكترمهدي غضنفري در ابتدا به برخي تعاريف اشاره كرد و درمورد سيستم هاي اطلاعاتي گفت :
- سيستم اطلاعاتي مجموعه اي به هم پيوسته از زيرسيستم ها است كه به گردآوري "يابازيابي "، پردازش ،نگهداري وتوزيع اطلاعات به منظور ياري رساندن به تصميم گيريهاوكنترل درسازمان مي پردازد.
- سيستم اطلاعاتي همچنين در نقش پشتيبان تصميم گيري ، هماهنگي و كنترل مي تواندبه مديران و كاركنان در امر تجزيه وتحليل مسايل ، قابل لمس ساختن موضوعات پيچيده ،خلق ايده ها و محصولات تازه كمك كند.
- سيستم اطلاعاتي ، يك راه حل سازماني و مديريتي براي مسايل و برخاسته از محيط،به ياري تكنولوژي اطلاعات نيز هست .
دكتر غضنفري سپس به تشريح انواع مختلف سيستم هاي اطلاعاتي و مشخصات اين سيستم ها پرداخت و در اين زمينه گفت ;
1 - سيستم هاي پردازش تراكنش "TPS"
-انجام كارهاي روزمره سازمان ونگهداري سوابق آنها.
- سيستم دريافت سفارش فروش ، ذخيره جا، ليست حقوق و دستمزد، آمار وضعيت كاركنان .
- ارتباط سازمان با محيط خارج خود و تامين اطلاعات براي ساير سيستم هاي اطلاعاتي .
2 - سيستم هاي كارهاي دانش بر "KWS"
- در خدمت كاركنان متخصص براي انجام كارهاي دانش بر و گردآوري داده ها.
- آفرينش اطلاعات و يافته هاي تازه و پيوند دانشهاي نوين با فعاليتهاي كسب وكار.
3 - سيستم هاي آتومات اداري "OAS"
- سيستم هاي اتومات اداري به مديريت اسناد، تنظيم برنامه ها و ارتباطات راه دورمي پردازند.
4 - سيستم هاي اطلاعات مديريت MIS
- با ارائه گزارشهاي جاري و گذشته سازمان به مديران ياري مي رساند.
- گزارشها كمتر فني هستند و بيشتر به رويدادهاي درون سازمان مربوط مي شوند.
- براي كارهاي روزانه نيستند و گزارشهاي آن هفتگي ، ماهانه و يا سالانه است .
- موضوعات آن از پيش تعيين شده است ،انعطاف ناپذير،وكمترداراي جنبه هاي تحليلي هستند.
5 - سيستم هاي پشتيباني تصميم گيري "DSS"
- كمك به مديران در زمينه امور نيمه ساختاري ، استثنايي و يا دگرگوني پذير كه پيش ازاين ، تجزيه وتحليل و تشريح نشده اند.
- اين سيستم ها از TPS و MIS تغذيه مي شوند و اغلب اطلاعات برون سازماني رانيز درخود دارند.
- كمك به مديران در گزينش راه بهينه ، قدرت تجزيه وتحليل ، الگوگرا و فعال .
6 - سيستم پشتيباني مديريت "ESS"
- كمك به تصميم گيريهاي بي سابقه ، و نشان دادن وضعيت عمومي درون و برون سازماني "مانند بررسي و گزارش قوانين تازه مالياتي و فعاليتهاي رقبا"
- گرچه اين سيستم كمتر توانايي تجزيه وتحليل دارد ولي از پيشرفته ترين نرم افزارهاي گرافيكي برخوردار است .
همچنين نحوه ارتباط بين انواع سيستم هاي اطلاعاتي و تعامل بين آنها بدين صورت است .
شكل شماره يك چگونگي ارتباط ميان انواع سيستم هاي اطلاعاتي و تعامل ميان آنهارا نشان مي دهد.
شكل شماره يك
سخنران كه استاد دانشگاه علم و صنعت است ، سپس به تعريف و كاربردهاي سيستم خبره
"ES" اشاره كرد و افزود: سيستم هاي خبره يكي از شاخه هاي هوش مصنوعي است كه با استفاده وسيع از دانش تخصصي به حل مسايل همچون يك فرد خبره مي پردازد.فرد خبره كسي است كه در يك زمينه خاص داراي تجربه و مهارت و در يك كلام خبرگي
"EXPERTIES"است . بنابراين فرد خبره داراي دانش يا مهارت خاصي است كه براي بيشتر مردم ناشناخته و يا غيرقابل دسترسي است . فرد خبره مسايلي را حل مي كند كه ياتوسط ديگران قابل حل نيست و يا ديگران نمي توانند مشابه او به طور موثري آن را حل كنند. وقتي سيستم هاي خبره اولين بار در دهه
1970 توسعه يافتند، فقط داراي دانش خبرگي بودند. ولي لغت سيستم خبره امروزه اغلب به هر سيستمي اطلاق مي شود كه ازتكنولوژي سيستم خبره استفاده مي كند. اين تكنولوژي مي تواند شامل زبانهاي خاص سيستم هاي خبره ، برنامه ها و سخت افزارهاي طراحي شده براي كمك به توسعه و اجراي سيستم هاي خبره باشد.
دانش موجود در سيستم هاي خبره مي تواند شامل تجربه و يا دانشي باشد كه ازطريق كتابها و مجلات و افراد دانشمند قابل دسترسي است . اصطلاحات سيستم خبره ، سيستم مبتني بر دانش و يا سيستم خبره مبتني بر دانش ، به طور مترادف به كار مي روند. بيشترمردم از اصطلاح سيستم خبره چون كوتاهتر است استفاده مي كنند، اين درحالي است كه ممكن است حتي در آن سيستم خبره هيچ تجربه و مهارتي وجود نداشته و فقط شامل دانش عمومي باشد.
شكل 2 مفهوم بنياني يك سيستم خبره مبتني بر دانش را نشان مي دهد. فرد كاربرحقايق "يا وقايع " و يا ساير اطلاعات را به سيستم هاي خبره مي دهد و در پاسخ ، تجربه ،تخصص و توصيه هاي عالمانه و در يك كلام خبرگي دريافت مي كند. ازنظر ساختارداخلي ، سيستم خبره از دو بخش اصلي تشكيل مي شود. بخش اول پايگاه دانش "KNOWLEDGE - BASE"است . اين پايگاه حاوي دانشي است كه بخش دوم يعني موتور استنتاج "INFERENCE ENGINE" به كمك آن نتيجه گيري مي كند. اين نتايج ،پاسخ سيستم خبره به سوالات كاربر است .
سيستم هاي مبتني بر دانش كارا طوري طراحي شده اند كه بتوانند به عنوان يك دستيار هوشمند "INTELLIGENT ASSISTANT"براي افراد خبره عمل كنند. اين دستياران هوشمند به وسيله تكنولوژي سيستم هاي خبره طراحي شده اند و دليل اين كار،امكان بسط دانش آنها در آينده است . هرچه دانش بيشتري به يك سيستم دستيارهوشمند، اضافه شود، بيشتر شبيه به يك فرد خبره عمل مي كند. توسعه يك سيستم دستيار هوشمند مي تواند مرحله مهمي در ايجاد يك سيستم خبره كامل باشد. معلمين هوشمند يكي ديگر از كاربردهاي هوش مصنوعي هستند. برخلاف سيستم هاي قديمي آموزش به كمك كامپيوتر، سيستم هاي جديد مي توانند بسته به زمينه و مفهوم ، آموزش ياراهنمايي ارائه دهند.
شكل 2
دانش موجود در سيستم هاي خبره مي تواند شامل تجربه و يا دانشي باشد كه ازطريق كتابها و مجلات و افراد دانشمند قابل دسترسي است . اصطلاحات سيستم خبره ، سيستم مبتني بر دانش و يا سيستم خبره مبتني بر دانش ، به طور مترادف به كار مي روند. بيشترمردم از اصطلاح سيستم خبره چون كوتاهتر است استفاده مي كنند، اين درحالي است كه ممكن است حتي در آن سيستم خبره هيچ تجربه و مهارتي وجود نداشته و فقط شامل دانش عمومي باشد.
شكل 2 مفهوم بنياني يك سيستم خبره مبتني بر دانش را نشان مي دهد. فرد كاربرحقايق "يا وقايع " و يا ساير اطلاعات را به سيستم هاي خبره مي دهد و در پاسخ ، تجربه ،تخصص و توصيه هاي عالمانه و در يك كلام خبرگي دريافت مي كند. ازنظر ساختارداخلي ، سيستم خبره از دو بخش اصلي تشكيل مي شود. بخش اول پايگاه دانش "KNOWLEDGE - BASE"است . اين پايگاه حاوي دانشي است كه بخش دوم يعني موتور استنتاج "INFERENCE ENGINE" به كمك آن نتيجه گيري مي كند. اين نتايج ،پاسخ سيستم خبره به سوالات كاربر است .
سيستم هاي مبتني بر دانش كارا طوري طراحي شده اند كه بتوانند به عنوان يك دستيار هوشمند "INTELLIGENT ASSISTANT"براي افراد خبره عمل كنند. اين دستياران هوشمند به وسيله تكنولوژي سيستم هاي خبره طراحي شده اند و دليل اين كار،امكان بسط دانش آنها در آينده است . هرچه دانش بيشتري به يك سيستم دستيارهوشمند، اضافه شود، بيشتر شبيه به يك فرد خبره عمل مي كند. توسعه يك سيستم دستيار هوشمند مي تواند مرحله مهمي در ايجاد يك سيستم خبره كامل باشد. معلمين هوشمند يكي ديگر از كاربردهاي هوش مصنوعي هستند. برخلاف سيستم هاي قديمي آموزش به كمك كامپيوتر، سيستم هاي جديد مي توانند بسته به زمينه و مفهوم ، آموزش ياراهنمايي ارائه دهند.
شكل 2
برخلاف دانش مربوط به تكنيك هاي حل مسايل عمومي ، دانش يك فرد خبره ،حوزه مند است يعني محدود به يك دامنه خاص است . دامنه يك مساله ، نشاندهنده حوزه خاصي همچون حوزه پزشكي ، مالي ، علوم و يا مهندسي است كه يك فرد خبره مي تواند مسايل آن را به خوبي حل كند. سيستم هاي خبره طوري طراحي شده اند كه مثل افراد خبره در يك حوزه خاص ، مهارت داشته باشند. به عنوان مثال شما معمولا انتظارنداريد كه يك متخصص شطرنج ، در زمينه مسايل پزشكي نيز دانش تخصص داشته باشد.تخصص داشتن در يك حوزه خاص ، به خودي خود، منجر به تخصص داشتن درحوزه هاي ديگر نمي شود.
دانش يك فرد خبره درباره حل مساله خاص ، حوزه دانش "KNOWLEDGE DOMAIN"فرد خبره ناميده مي شود. به عنوان مثال ، يك سيستم خبره پزشكي كه براي تشخيص بيماريهاي مسري طراحي شده ، بايد دانش زيادي درباره علائم خاص بيماريهاي مسري داشته باشد. در اين حالت خاص ، حوزه دانش ، پزشكي است و از دانش مربوط به بيماريها، علائم و درمان آنها تشكيل مي شود. شكل 3 - رابطه بين دامنه مساله و دامنه دانش را نشان مي دهد. توجه كنيد كه دامنه دانش كاملا درون دامنه مساله قرار گرفته است بخشي از دامنه مساله كه توسط دامنه دانش پوشيده نشده و درواقع بيرون از دامنه دانش قرار گرفته است ، نشان دهنده ناحيه اي است كه در آن دانش كاملي درباره همه مسايل آن وجود ندارد.
سيستم خبره موردمثال معمولا دانش مربوط به ساير شاخه هاي پزشكي از قبيل جراحي و يا امراض كودكان را در خود ندارد. گرچه دانش آن درخصوص بيماريهاي مسري درحد دانش يك فرد خبره است . ولي سيستم خبره نمي تواند درباره سايرحوزه هاي دانش "مثل جراحي يا امراض كودكان " اطلاعاتي داشته باشد، مگر اينكه سايرحوزه هاي دانش براي اين سيستم برنامه نويسي شده و وارد اين سيستم شوند.
شكل 3 -
دانش يك فرد خبره درباره حل مساله خاص ، حوزه دانش "KNOWLEDGE DOMAIN"فرد خبره ناميده مي شود. به عنوان مثال ، يك سيستم خبره پزشكي كه براي تشخيص بيماريهاي مسري طراحي شده ، بايد دانش زيادي درباره علائم خاص بيماريهاي مسري داشته باشد. در اين حالت خاص ، حوزه دانش ، پزشكي است و از دانش مربوط به بيماريها، علائم و درمان آنها تشكيل مي شود. شكل 3 - رابطه بين دامنه مساله و دامنه دانش را نشان مي دهد. توجه كنيد كه دامنه دانش كاملا درون دامنه مساله قرار گرفته است بخشي از دامنه مساله كه توسط دامنه دانش پوشيده نشده و درواقع بيرون از دامنه دانش قرار گرفته است ، نشان دهنده ناحيه اي است كه در آن دانش كاملي درباره همه مسايل آن وجود ندارد.
سيستم خبره موردمثال معمولا دانش مربوط به ساير شاخه هاي پزشكي از قبيل جراحي و يا امراض كودكان را در خود ندارد. گرچه دانش آن درخصوص بيماريهاي مسري درحد دانش يك فرد خبره است . ولي سيستم خبره نمي تواند درباره سايرحوزه هاي دانش "مثل جراحي يا امراض كودكان " اطلاعاتي داشته باشد، مگر اينكه سايرحوزه هاي دانش براي اين سيستم برنامه نويسي شده و وارد اين سيستم شوند.
شكل 3 -
وقتي حوزه دانش براي يك سيستم خبره مشخص شد، سيستم به همان روشي كه افراد خبره راه حل مساله را مي يابند، به استدلال يا استنتاج مي پردازد. به اين معني كه باداشتن يك مجموعه واقعيتها، دست به نتيجه گيري براساس آن واقعيات مي زند. به عنوان مثال اگر همسر شما به مدت يك ماه با شما صحبت نكند، ممكن است شما نتيجه بگيريدكه اوهيچ مطلب باارزشي براي گفتن نداشته است .البته اين تنها يكي ازچندين استنتاجي است كه ممكن است صورت گيرد.
سخنران سپس در بخش ديگري از سخنانش گفت ; مانند هر تكنولوژي جديد، ما بايدهنوز چيزهاي زيادي درباره سيستم هاي خبره ياد بگيريم . جدول يك ، ديدگاههاي افرادمختلفي را كه با يك تكنولوژي در ارتباطند، خلاصه كرده است . تكنولوژيست ، در اين جدول ، ممكن است يك مهندس يا طراح نرم افزار باشد و تكنولوژي مي تواند يك نرم افزار يا سخت افزار باشد. درحل هر مساله اي بايد به اين سوالات پاسخ داده شود، درغير اين صورت استفاده از تكنولوژي موفقيت آميز نخواهدبود. سيستم هاي خبره مانند هرابزار ديگري ، كاربردهاي مناسب و نامناسب دارند. هرچه تجربه ما درباره سيستم هاي خبره ، بيشتر شود، بهتر مي توانيم زمينه هاي كاربردي مفيد آن را مشخص كنيم .
جدول يك
سخنران سپس در بخش ديگري از سخنانش گفت ; مانند هر تكنولوژي جديد، ما بايدهنوز چيزهاي زيادي درباره سيستم هاي خبره ياد بگيريم . جدول يك ، ديدگاههاي افرادمختلفي را كه با يك تكنولوژي در ارتباطند، خلاصه كرده است . تكنولوژيست ، در اين جدول ، ممكن است يك مهندس يا طراح نرم افزار باشد و تكنولوژي مي تواند يك نرم افزار يا سخت افزار باشد. درحل هر مساله اي بايد به اين سوالات پاسخ داده شود، درغير اين صورت استفاده از تكنولوژي موفقيت آميز نخواهدبود. سيستم هاي خبره مانند هرابزار ديگري ، كاربردهاي مناسب و نامناسب دارند. هرچه تجربه ما درباره سيستم هاي خبره ، بيشتر شود، بهتر مي توانيم زمينه هاي كاربردي مفيد آن را مشخص كنيم .
جدول يك
| پرسش | شخص |
| براي چه كاري مي توانم از أن استفاده كنم ؟ | مدير |
| چگونه مي توانم به بهترين شكل از أن استفاده كنم ؟ | تكنولوژيست |
| چگونه مي توانم أن را توسعه دهم ؟ | پژوهشگر |
| چگونه أن مي تواند به من
كمك كند ؟
أيا أنقدر ارزش دارد كه هزينه و مشكلات أن را تحمل كنم ؟ تا چه اندازه قابل اطمينان است ؟ |
مشتري |
فوايد استفاده از سيستم هاي خبره
سيستم هاي خبره داراي چندين خصوصيت قابل توجه هستند:
* افزايش قابليت دسترسي ; تجربه و دانش در هر سخت افزار مناسبي قابل دسترسي است . درواقع يك سيستم خبره ، انبوهي از تجربه و دانش را در خود جاي مي دهد.
* كاهش هزينه ; هزينه كسب دانش و تجربه براي هر كاربر بسيار كمتر است .
* كاهش خطر; سيستم هاي خبره را مي توان در محيطهايي كه حضور در آنها براي انسان خطرناك است به كاربرد.
* دوام و بقا; تجربه و دانش پايدار و ماندني است . برخلاف افراد خبره كه ممكن است بازنشسته شوند. كار را رها كند و يا بميرند، دانش سيستم هاي خبره به طور نامحدودي پايدار است .
* تخصص چندگانه ; مي توان از دانش چندين فرد خبره به طور همزمان و يا پيوسته براي رسيدن به حل يك مساله در هر زمان استفاده كرد. در اين صورت سطح دانش و تخصص از سطح دانش يك فرد خبره بيشتر است .
* افزايش قابليت اطمينان ; سيستم هاي خبره ، از اين بابت كه ديدگاه دومي را براي خبره بشري فراهم مي كنند و يا هنگام بروز اختلاف نظر درميان خبره هاي بشري ، ديدگاه ثالثي را مطرح مي كنند، موجب اطمينان خاطر كاربر مي شوند. البته اگر سيستم خبره تنها حاوي دانش يك فرد خبره باشد، اين روش احتمالا موفق نخواهدبود. سيستم خبره بايد همواره بانظر فرد خبره موافق باشد مگر اينكه فرد خبره دچار اشتباه شده باشد. معمولا درمواقعي كه فرد خبره دچار خستگي و يا فشارهاي روحي باشد، احتمال اشتباهات او بالامي رود.
* توضيح ; سيستم خبره مي تواند جزييات استدلال خود درمورد نتيجه اي كه بدست آمده به صراحت توضيح دهد. يك فرد خبره ممكن است بسيار خسته باشد و يا تمايل وتوانايي انجام اين كار را در همه اوقات نداشته باشد. توضيح مراحل استدلال ، اطمينان به صحت تصميم گيري را افزايش مي دهد.
* پاسخ سريع ; در بعضي مواقع ، ارائه پاسخ سريع و به موقع مي تواند ضروري باشد.باتوجه به نوع نرم افزار و سخت افزاري كه مورداستفاده قرار مي گيرد، سيستم خبره مي تواند بسيار سريعتر و باسهولت بيشتري نسبت به يك فرد خبره ، پاسخ دهد. در برخي موارد اضطراري به پاسخي سريعتر از پاسخ انسان نياز است و سيستم خبره اي كه بتواندبلادرنگ پاسخ دهد مي تواند مطلوب باشد.
* پاسخ كامل ; ثابت و غيرحساس درهمه مواقع ; اين خصوصيت مي تواند در شرايطاضطراري كه به پاسخ بلادرنگ نياز است ، بسيار مهم باشد. چون يك فرد خبره هنگامي كه دچار خستگي و يا ناراحتي است نمي تواند كار خود را به گونه اي موثر انجام دهد.
* معلم هوشمند; يك سيستم خبره مي تواند به عنوان يك معلم هوشمند براي انسان عمل كند و با اجراي چندين مثال و توضيح چگونگي استنتاج سيستم به كاربر ياري رساند.
* بانك اطلاعاتي هوشمند; سيستم هاي خبره مي تواند به روش هوشمندانه از يك بانك اطلاعاتي استفاده كنند.
مراحل توسعه يك سيستم خبره همچنين داراي يك فايده غيرمستقيم است چرا كه دانش افراد خبره بايد به طور صريح وارد رايانه شود. از آنجا كه دانش غيرصريح موجود درذهن فرد خبره به صورت صريح درمي آيد، مي توان صحت و سازگاري و كامل بودن اين دانش را موردبررسي قرار داد. سپس مي توان اين دانش را موردتنظيم و بررسي مجدد قرارداد تا از كيفيت بهتري برخوردار باشد.
اجزاي يك سيستم خبره
اجزاي يك سيستم خبره معمولي در شكل 4 نشان داده شده است . دريك سيستم مبتني بر قاعده ، پايگاه دانش محتوي دانش حوزه اي است كه براي حل مساله به آن نيازاست و اين دانش در قالب قواعد درآمده است . استفاده از قواعد، يك روش عمومي براي نمايش دانش است درحالي كه برخي سيستم هاي خبره ممكن است ازروشهاي متفاوتي براي نمايش دانش استفاده كنند.
يك سيستم خبره از اجزا زيرتشكيل مي شود:
-بخش ارتباط با كاربر; مكانيزمي است كه به وسيله آن كاربر و سيستم خبره با هم ارتباطبرقرار مي كنند.
- امكانات توضيح راه حل ; اين بخش نحوه استدلال سيستم را براي كاربر توضيح مي دهد.
- حافظه كاري ; يك پايگاه داده كلي از وقايعي يا حقايقي كه توسط قواعد به كارگرفته مي شوند.
- موتور استنتاج ; اين بخش از سيستم ، تعيين مي كند كه كدام قواعد توسط واقعيات و يااطلاعات اشياء ورودي به سيستم فعال و ارضاء مي شوند "قسمت شرطي آنها ارضامي شود". قواعد ارضاشده را اولويت بندي مي كند، و قاعده اي كه بالاترين اولويت را دارداجرا مي كند.
- دستور كار يا برنامه عمليات ; يك فهرست اولويت بندي شده از قواعد است كه توسطموتور استنتاج تهيه مي شود. قسمت شرطي قواعد موجود در اين ليست توسط حقايق ويا اشيا موجود در حافظه كاري ارضا شده است .
تسهيلات كسب دانش - يك روش خودكار كه كاربر ازطريق آن مي تواند دانش خود راوارد سيستم كند. اين روش جايگزين روشي است كه مهندس دانش بايد دانش موجود رابه طور صريح و شفاف برنامه نويسي كند.
شكل 4
تسهيلات كسب دانش در بسياري از سيستم ها يك بخش دلخواه و اختياري است .در برخي از ابزارهاي سيستم خبره ، ابزار مي تواند به وسيله القا قاعده ازطريق مثالها،يادگيري كرده وبه طور خودكار، قواعد را ايجاد نمايد. مثالهايي كه عموما به شكل داده هاي جدول وار و يا صفحه گسترده باشند نسبت به درخت هاي تصميم گيري بهترند و يادگيري آنها آسان تر است . البته قواعد معمولي كه توسط مهندسين دانش نوشته مي شوند بسيارپيچيده تر از قواعد ساده اي هستند كه ازطريق القا ايجاد شده اند.
بسته به نوع سيستم خبره ،بخش ارتباطباكاربر
"USER INTERFACE"ممكن است به صورت متن هاي ساده باشد و يا يك بخش پيچيده و دقيق و مركب از تصاويري گرافيكي باشد. در اين نوع دوم عموما استفاده مي شود تاچيزي شبيه به يك صفحه كنترل با نمايشگرها ودكمه هاياگردونه هاي كنترلي اش راشبيه سازي كند.
گزارش از: مهرانگيز يقين لو
بسته به نوع سيستم خبره ،بخش ارتباطباكاربر
"USER INTERFACE"ممكن است به صورت متن هاي ساده باشد و يا يك بخش پيچيده و دقيق و مركب از تصاويري گرافيكي باشد. در اين نوع دوم عموما استفاده مي شود تاچيزي شبيه به يك صفحه كنترل با نمايشگرها ودكمه هاياگردونه هاي كنترلي اش راشبيه سازي كند.
گزارش از: مهرانگيز يقين لو
