پارامترهاي ارزيابي 
به منظور ارزيابي دقيق ، ابتدا واحدها (مشاغل ) مشخص مي گردند. سپس متناسب باوظايف اصلي هر واحد، موضوع ارزيابي تعيين مي شود جداول زير، (به عنوان نمونه واحدهاي توليد، تداركات و مالي ) مرتبط با ارزيابي واحدها در خصوص سنجش عملكرد كاركنان و مديران تعيين شده است . اين نكته نيز لازم به توضيح است كه در هرسازماني متناسب با ساختار سازماني آن ، واحدها مي توانند مشخص شده و به عنوان مشتري يكديگر به ارزيابي هم بپردازند.
علاوه بر ارزيابي كلي هر واحد، مي توان زيربخش يك واحد را نيز تعريف و براساس آن عملكرد زيربخش هاي يك واحد را ارزيابي كرد. به عنوان مثال نمونه اي از شاخصهاي تعريف شده براي زيربخش امور مالي در جدول زير ارائه مي شود.
اهميت نقش مديران هر شركت را بايد در نوع وظايف آنها جستجو كرد. براين اساس وظايف اساسي مديران شركت را مي توان به شرح زير طبقه بندي كرد تا ارزيابي عملكردآنها به شكل منطقي تر صورت گيرد. جدول زير به صورت ماتريس است كه هر يك ازمديران واحدها، مديران واحدهاي ديگر را ارزيابي مي كنند و از امتياز 100 نمره مربوطه را در ستون تعيين شده ثبت مي كنند. 
 

الف: ارزيابي توليد

نتيجه ضريب نمره

موضوع ارزيابي

رديف
اجراي برنامه ارائه شده از طرف مهندسي صنايع 1
QC رعايت كيفيت براساس گزارش 2
كاهش ميزان ضايعات 3
رعايت نظم ظاهري و فيزيكي خطوط توليد 4
دقت و سرعت در گردش اطلاعات (دريافت و ارسال) 5
دقت در نگهداري تجهيزات 6
تعمير بموقع تجهيزات معيوب 7

جمع نتيجه

 

ب: ارزيابي مالي

نتيجه ضريب نمره

موضوع ارزيابي

رديف
دقت و سرعت عمليات پرداخت و دريافت 1
دقت در نگهداري اطلاعات و اسناد و جلوگيري از انتشار آنها 2
دقت در كنترل و رسيدگي به اسناد 3
سرعت و دقت در ارائه خدمات مالي 4
دقت در حفظ اموال و سرعت در سرويس دهي آنها 5

جمع نتيجه

 

ج: ارزيابي تداركات

نتيجه ضريب نمره

موضوع ارزيابي

رديف
خريد بموقع مواداوليه موردنياز توليد و انجام سريع كارهاي محوله 1
خريد بموقع ملزومات و مواد موردنياز بخشهاي غيرتوليدي 2
عقد بموقع قرارداد و تسريع درانجام مراحل اجراي قرارداد 3
تسريع در دقت عمل در ارسال اسناد و گردش اطلاعات بين واحدهاي ذيربط 4
تسريع در اجراي تشريفات معاملات 5
دقت در جلوگيري از انتشار اطلاعات 6
كيفيت اقلام خريداري شده و خدماات انجام شده 7

جمع نتيجه

ارزيابي واحد مالي

موضوع ارزيابي زيرمجموعه ارزيابي شده رديف
الف: وجود دستورالعمل هاي مستند جهت حسابداري صنعتي حسابداري صنعتي 1
ب: سرعت و دقت جمع آوري اطلاعات مبنا جهت محاسبه قيمت تمام شده
پ: سرعت و دقت در محاسبه قيمت تمام شده كالاهاي ساخت شركت
ت: آشنايي با فرآيند توليد محصولات
ث: دقت و سرعت در ارائه گزارشهاي دوره اي
الف: شناسايي تجهيزات جمعداري 2
ب: سرعت در تحويل موارد درخواستي
پ: دقت در نگهداري اموال
ت: كنترل دوره اي تجهيزات و موارد تحويل جمعداري
الف: دقت و سرعت در ثبت اسناد انبار حسابداري انبار 3
ب: دقت و سرعت كنترل اسناد و تهيه گزارش
الف: دقت و سرعت در رسيدگي اسناد قبل از پرداخت كنترل و رسيدگي اسناد 4
ب: دقت و سرعت در ارائه گزارش مالي ميان دوره اي
پ: دقت و سرعت در ثبت دفاتر قانوني
ت: دقت و سرعت در رسيدگي اسناد تنخواه گردانها
ث: دقت و سرعت در رسيدگي و كنترل فروش كالا
الف: دقت و سرعت در صدور سند صدور اسناد و حقوق و دستمزد 5
ب: دقت و سرعت در ارائه گزارش مالي ميان دوره اي
پ: دقت و سرعت در محاسبه حقوق
ت: دقت و سرعت در عمليات سهام
الف: دقت و سرعت در پرداختها دريافت و پرداخت نقد 6
ب: دقت و سرعت در دريافتها
پ: دقت و سرعت در ارائه گزارش نقدينگي و بودجه نقد
ت: دقت و سرعت در اخذ ضمانتنامه ها
الف: دقت و سرعت در بودجه ريزي بودجه و گزارشات و تامين مالي 7
ب: دقت و سرعت در كنترل بودجه و ارائه گزارش
پ: پيش بيني نيازهاي نقدي
ت: دقت و سرعت در تامين مالي موردنياز ازنظر كميت و كيفيت
 

فرم ارزيابي مديران

 
موضوع ارزيابي رديف
برنامه ريزي و كنترل امور مربوط به واحد 1
دقت و سرعت در گردش اطلاعات 2
سازماندهي و تقسيم امورواحد 3
نحوه برخورد و ارتباط با واحدهاي ديگر 4
سرعت انجام امور مربوط به واحدهاي ديگر 5
دقت و نگهداري اطلاعات و اسناد و جلوگيري از انتشار آنها 6
نوآوري و خلاقيت و ارائه روشهاي بهبود سيستم 7
ISO9001همكاري و جديت در تدوين استانداردهاي  8
رعايت صرفه جويي در عملكرد و تصميم گيريها 9
 
 
فرآيند ارزيابي (اجرايي )
فرآيند ارزيابي بدين شرح است كه فرمهاي مذكورتوسط كميته حقوق و دستمزد يا مديرعامل مشتمل بر موضوع ارزيابي در هر يك از مقاطع سه ماهه براي مديران واحدها ارسال مي شود. هر يك از مديران به كمك كاركنان مجموعه خود به ارزيابي عملكرد واحدهاي ديگر مي پردازند و امتيازمتعلقه را در ستون تعيين شده ثبت مي كنند.
اطلاعات جمع آوري شده توسط اعضاي كميته حقوق و دستمزد براساس ضرايب وزني ارزيابي واحدها كه از قبل تعيين شده است محاسبه مي گردد كه در حقيقت وزن هر واحد در ارتباط با واحد ديگر تحقق اهداف شركت است . اين وزن در هر دوره اي متغير است كه مديرعامل با توجه به حجم عمليات آن را تعيين مي كند. مثال 1 ـ در دوره بستن حسابها و تهيه صورتهاي مالي وزن واحد مالي بالا و در دوره هاي ديگر كاهش مي يابد . مثال 2ـ امتياز وزن واحد فروش در خصوص پارامتر اول ارزيابي واحد توليد 35 و پارامتر سوم 10 و پارامتر ششم صفر است .
پس از محاسبات اوليه امتياز نهايي هرواحد مشخص و بر آن اساس سهم واحدها از بودجه جهت پرداخت تعيين مي گردد. جدول زير نتيجه بررسي يك دوره فرضي را نشان مي دهد. 

براي تخصيص بودجه روشن كردن معيار ريالي (كمي ) اهميت دارد كه مي تواند هر يك از عوامل زير در محاسبه آن مدنظر قرار گيرد:
ارزش ريالي توليدات (قيمت تمام شده توليد يا ارزش ريالي فروش توليدات )
سود سالانه 
فروش 
دو پارامتر اول ، بامشكلاتي نظير محاسبه وصرف زمان همراه است . براي مثال محاسبه سود سالانه مستلزم تحمل تا پايان پروژه يا سال مالي است لذا تعويق پرداخت مزد تشويقي تاثير منفي بر انگيزش كاركنان خواهد داشت . 
بنابراين درصدي از فروش مي تواند مبناي مناسبي براي كمي كردن ارزيابي و تخصيص بودجه باشد. انتخاب پارامتر فروش بنابه چنددليل مدنظراست . 

الف ـ فروش و ارتقا آن براي شركتها اهميت بيشتري دارد;
ب ـ فروش رابطه منطقي تري با سود دارد;
ج ـ با افزايش فروش بسياري از هزينه هاي بالاسري تعديل مي شود;
د ـ تحقق فروش در هر دوره ارزيابي عملي تر است و نياز به تعويق پرداخت مزد تشويقي نيست . 
بنابراين مي توان مبلغ ريالي فروش را به عنوان معيار محاسبه بودجه كل پرداخت بهره وري در نظر گرفت اما به اين نكته بايد توجه كرد كه تعيين درصد فروش به عنوان بودجه مي بايست با حاشيه سود خالص رابطه منطقي داشته باشد. به عنوان مثال هر چه پيش بيني حاشيه سود خالص بيشتر باشدمي توان سقف درصد فروش براي تعيين بودجه را افزايش داد. همچنين توجه اين نكته نيز اهميت دارد كه كاركنان از مبناي تعيين بودجه مي بايست آگاهي يابند تا تعهد براي شركت و حق براي كاركنان ايجاد نشود و جملگي به اين باور مشترك برسند كه با افزايش فروش ، پرداخت بهره وري امكان پذيراست . ضمن اينكه مديران به اين نكته بايد توجه كنند كه بودجه تعيين شده ، حداكثر سقف بودجه اي است و در زمان تخصيص ضمن توجه به فروش به هزينه ها نيز بايد توجه كرد. يعني اگر سقف بودجه 2 درصد مبلغ ريالي فروش تعيين گرديد. زمان تخصيص چنانچه با افزايش فروش ، هزينه نيز افزايش يافت آنگاه از سقف 2 درصد براي مثال 1 درصد تخصيص و پرداخت شود. 
با توجه به مفروضات فوق ، نتايج فعاليت و بررسي عمليات نشان مي دهد كه در دوره هايي كه اين طرح اجرا گرديد اولا" فروش شركت ارتقا پيداكرده است . ثانيا" تعهدات شركت به نحوي منطقي به انجام رسيد. ثالث كاركنان باعلاقه مندي بيشتري كار را انجام مي دهند. رابعا" مسئوليت پذيري وشراكت تصميم در مجموعه افزايش يافته است .
 
نام واحد وزن هر واحد (براي يك دوره فرضي) ارزيابي واحدها (راندمان) نتيجه
توليد %30 %85 %25/5
صنايع و پژوهش %10 %80 %8
كنترل كيفيت  %10 %75 %7/5
مالي %12 %80 %9/6
اداري %8 %75 %6
فروش %12 %90 %10/8
تداركات %10 %75 %7/5
انبار %8 %75 %6


نتيجه گيري 
نيروي انساني از مهمترين منابع هر سازمان است . لذا توجه به آن و به كارگيري تواناييهاي بالقوه او در فرآيند مديريت اهميت دارد. 
براي بالفعل ساختن قابليتهاي نيروي انساني ، لازم است انگيزش داشته باشند و وظيفه مديران شركتها ايجاد انگيزه در آنهاست . 
حقوق و دستمزد از عوامل بسيار اساسي در ايجاد انگيزش كاركنان تلقي مي شود. پرداخت حقوق و دستمزد در چهارچوبهاي قانوني پاسخگويي بخشي از نيازهاي پرسنلي است ولي به منظور كارآمدي بيشتر نيروي انساني ، اجراي طرحهاي تشويقي از ضروريات نگهداري نيروي انساني كارآمداست . 
نگارندگان طرح پرداخت بهره وري به كاركنان را در شركت مورد تحقيق ، طراحي و اجرا كردند. نتايج اين طرح براي استفاده شركتها از چند بعدمي تواندمفيد باشد. 
شاخصهاي تعريف شده براي ارزيابي واحدها مي تواند الگوي مناسب براي شركتهاي ديگر باشد;
استفاده از سياست ارزيابي واحدها از يكديگر به عنوان مشتري يكديگر;
ايجاد وابستگي بين كاركرد تيمي با عملكرد افراد درجهت ايجاد انگيزه كار گروهي ;
افزايش نتايج عمليات از طريق افزايش حس مسئوليت و شراكت در تصميم گيري . 

منابع 
1 - دكتر ناصر ميرسپاسي ، مديريت منابع انساني و روابط كار - نگرش سيستمي - اقتضايي ، انتشارات شروين ، سال 74، تهران 
2 ـ دكتر فريدون رهنماي رودپشتي ، <نيروي انساني مهمترين عنصر فراگرد توسعه تكنولوژيك > مجله پژوهش و مهندسي 
3 ـ مجموعه دستورالعملها و مقررات مصوب كميته حقوق و دستمزد شركت تعاوني تجهيزات مخابراتي 
4 - ريكي گريفين ، رفتار سازماني ، مترجمان دكتر مهدي الواني و دكتر غلامرضا معمارزاده - انتشارات مرواريد تهران ، 74

دكتر فريدون رهنماي رودپشتي : مدرس دانشگاه ، عضو هيات مديره و مدير مالي شركت تعاوني تجهيزات مخابراتي 
مهندس رامين رضايي : عضو هيات مديره و مديرعامل شركت تعاوني تجهيزات مخابراتي 

باتوجه به شاخص هاي ارزيابي مندرج در جداول فوق هريك از واحدها نظير توليد، صنايع ، كنترل كيفيت تداركات ، فروش ، مالي ، اداري ، انبار،مديريت مي توانند به ارزيابي واحد مربوطه بپردازند و امتياز متعلقه را در مقابل هر شاخص ثبت كند.

صفحه قبل


در اين شماره مي خوانيد:
سر مقاله
چالشهاى دوران گذار
ميز گرد
نقش مشاور مديريت و مهندسى در توسعه
مقالات
تحول فرهنگ سازمانى و استراتژى هاى كنترل
‎مسوليتهاى اخلاقى و اجتماعى در مديريت
آسيب شناسى مديريت مشاركت جو در سازمانها
تاثير بهره ورى بر ارتقا و بازدهى عمليات
فنون مديريتى براى هزاره سوم
كاربرد روشهاى خطاناپذرسازى در شيوه نوين توليد
حسابدارى منابع انسانى
عوامل موثر در تقويت وجدان كارى
شيوه هاى رويارويى با خشم در مديريت
گزارش ويژه
‎از زيبا ديدن تا زيبا آفريدن
گزارشهاي داخلي
‎سياستهاى پولى و مالى در تئورى و عمل
سازمانهاى دانايى محور
كوتاه و خواندني
‎بازارهاى تجارت الكترونيك
برخورد با تامين كننده گان كالا و خدمات
مدير كيلويى
گزارش شبكه
روشهاى پرداخت در اينترنت
روي خط اينترنت
نگاهي به يك كتاب
مازلو و مديريت
معرفي كتاب
روي جلد