تفكر ناب

مولفان : جيمز ووماك و دانيل تي . جونز

مترجم : آزاده رادنژاد

ناشر: آموزه

نوبت چاپ : چاپ دوم 1380

شمارگان : 3000 نسخه

بها: 3400 تومان

جيمز پي ووماك و دانيل تي جونز، دو تحليل گر برجسته صنعتي جهان ، كتاب تفكرناب را در پاسخ پرسشي نوشتند كه خوانندگان كتاب قبلي ايشان در ميان گذاشته بودند:چگونه مي توان يك سازمان آلوده به توليد انبوه را ناب كرد؟

اين دو در كتاب قبلي خود، كه در فارسي با نام <توليد ناب ، انقلاب كيفيت وبهره وري >، توسط همين مترجم برگردانده و منتشر شده است ، نشان داده بودند كه چگونه در پايان قرن بيستم ، جهان مي رود كه از عصر توليد انبوه بيرون آمده و به عصر توليد ناب وارد شود. ايشان در آن كتاب اعلام داشتند شركتها و كشورهايي كه نتوانند ناب شوند، ديريا زود بايد عرصه اقتصاد جهاني را به نفع رقبا ترك گويند.

كتاب توليد ناب ، به تعبير خود مولفان گنجينه اي بود از داده هاي مبتني بر <ارزيابي مقايسه اي > (BENCHMARKING) كه نشان مي داد براي سازماندهي امور مربوط به <مديريت ارتباط با مشتري >، <زنجيره تامين >، <تكوين محصول > و <عمليات توليد>،به جز شيوه معمول توليد انبوه راه بهتري نيز وجود دارد و آن ، همانا رهيافتي است كه شركت تويوتا، بعد از جنگ جهاني دوم ، پيشگام آن بوده است . ايشان اين رهيافت جديدرا توليد ناب (LEANPRODUCTION) ناميدند چرا كه با كم ترين امكانات انجام بيشترين كارها را ممكن مي كند.

اما كتاب توليد ناب صرفا به بيان تفاوتهاي توليد انبوه و توليد ناب و دستاوردهاي ناب شدن پرداخته بود، دستاوردهايي كه آمار، به خوبي آن را نشان مي داد، با اين همه موضوع چگونگي تبديل انبوه به ناب در آن كتاب مكتوم مانده بود. به همين دليل ووماك و جونز پژوهش ديگري را آغاز كردند كه چهار سال به طول انجاميد. ايشان در اين پژوهش به بررسي و مطالعه برروي 50 شركتي پرداختند كه در كشورهاي مختلف ، در صنايع مختلف و بااندازه هاي مختلف ، توانسته بودند گذار از انبوه به ناب را به انجام رسانند.نتايج اين تحقيق نيز سرانجام در كتاب <تفكر ناب ، ريشه كن كردن اتلاف و آفرينش ارزش >انتشار يافت و خيلي سريع براي مديران تحول خواه شركتهاي سرتاسر جهان به راستي به راهنماي عملي و گام به گام گذار ناب مبدل شد.

كتاب تفكر ناب در سه بخش اصلي ارائه مي شود:

- بخش اول به بيان <اصول ناب > اختصاص دارد، اين اصول راهنماي عمل مديران وكاركنان شركتهايي خواهد بود كه مي خواهند مديريت ناب را در عمل پياده كنند.

در بخش پيشگفتار، مودا يا اتلاف بدين صورت تعريف مي شود: مودا به معناي اتلاف است و به ويژه به هر فعاليت انساني اي اطلاق مي شود كه جاذب و مصرف كننده منابع وذخاير است ، ولي هيچ ارزشي نمي آفريند. هفت موداي اصلي عبارتند از: 1) عيوب ، 2)موجوديها، 3) فرآيند اضافي و غيرلازم ، 4)جابه جايي نيروي انساني ، 5) حمل ونقل غيرلازم كالا، 6) توقف و انتظار كاركنان ، و 7) كالاها و خدماتي كه به نياز مصرف كننده پاسخ نمي گويند.

تفكر ناب در مقابل مودا قرار مي گيرد، چرا كه <شيوه اي را مهيا مي كند كه به مدد آن مي توان ارزش را تعيين كرد، فعاليتهاي ارزش آفرين را در بهترين توالي و ترتيب قرار داد وهرگاه به اين فعاليتها نياز باشد، بي وقفه آنها را اجرا كرد و با بيشترين ميزان تاثير به انجام رساند. كوتاه اينكه اين نوع تفكر، از آن رو ناب ناميده مي شود كه مي تواند شيوه اي رافراهم آورد كه از طريق آن مي توان با كم ترين (يعني با نيروي انساني ، كمتر تجهيزات كمتر، زمان كمتر و فضاي كمتر) بيشترين را به انجام رساند و همگام با تامين درست نيازمصرف كنندگان به آنها نزديك و نزديك تر شد. همچنين كار در تفكر ناب بسيارارضاكننده تر است ، چون در اين شيوه نتايج حاصل از تلاش براي تبديل مودا به ارزش براي مصرف كننده فورا به نيروي كار بازخورد مي يابد.>

بخش دوم ، از تفكر تا عمل : خيزش ناب

بخش دوم اساسا به موضوع فرآيند ناب شدن عملي شركتها اختصاص دارد. اين بخش شامل شش گفتار است به شرح زير:

1 - مورد ساده : اين بخش به بررسي كامل فرآيند ناب شدن شركت لكنستر اختصاص دارد. هدف از اين گفتار، نشان دادن چگونگي ناب شدن يك شركت نسبتا كوچك به فرآيند توليد ساده است .

2 - مورد سخت تر: اين گفتار به بررسي يك فرآيند ناب شدن پيچيده تر مي پردازد. موضوع اين بخش گذار ناب در شركت واير مولد است كه شركتي است با محصولاتي متنوع تر وبزرگ تر.

3 - سنگ محك : اين گفتار به بررسي گذار ناب در شركت پرات اند ويتني مي پردازد. پرات اند ويتني توليدكننده موتورهاي جت است و شركتي است با سيستم توليدي پيچيده وبه شدت خودكار و هاي تك و بزرگ كه به واقع همچون سنگ محك توليد ناب محسوب مي شود.

4 - تفكر ناب در مقال تكنيك آلمان : اين گفتار به بررسي فرآيند كامل ناب شدن شركت پورشه اختصاص دارد. در اين بخش كوشش مي شود نشان داده شود توليد ناب تا چه حدمي تواند در محيط و شرايطي كاملا متفاوت به خوبي پياده شود.

5 - تويوتاي توانا، شواي كوچك : اين گفتار به بررسي فرآيند ناب شدن دو شركت تويوتاو شوا در ژاپن اختصاص دارد. اين بخش نشان مي دهد كه درواقع تويوتا، پيشگام توليدناب ، هم اكنون ناب ترين شركت ژاپني نيست و شركت كوچكي همچون شوا توانسته است در اين خصوص بر آن پيشي گيرد.

6 - برنامه اي براي ناب سازي شركتها: اين گفتار كه جمع بندي كامل نتايج اين بخش است ، يك برنامه استراتژيك جامع براي ناب كردن شركتها ارائه مي كند كه در هر شركتي وهر صنعتي ، قابل استفاده است . اين گفتار مي تواند به يك راهنماي عمل براي تمام كساني مبدل شود كه عميقا تصميم گرفته اند كه ناب را جايگزين انبوه كنند.

بخش سوم : بنگاه اقتصادي ناب

بنگاه اقتصادي ناب ، يك موجوديت سازماني جديد است كه بايد ايجاد شود تا بتوان بر كل جريان ارزش يك محصول معين نظارت كرد. اين سازمان جديد فراتر از حدودشركتها و كاركردهاي موجود مي رود و مديريت كل جريان ارزش از انگاره تا توليد، ازسفارش تا تحويل و از مواد اوليه تا مصرف را دربر مي گيرد. ايجاد بنگاه اقتصادي ناب ،يعني خيزشي كه تاكنون هيچ شركتي بدان دست نيافته است ، موضوع اين بخش است وآينده گذار ناب را نشان مي دهد، آينده اي كه مي تواند سرنوشت كشورها و شركتها را دراساس متحول سازد.

در واقع مي توان گفت كتاب تفكر ناب ، صرفا يك كتاب نظري در دانش مديريت نيست ، بلكه پر از نمونه هايي كاربردي است كه به طور جامع و كامل تشريح شده اند. اين نمونه هاي كاربردي از كشورهاي مختلف و ازصنايع مختلف برگزيده شده اند و به خوبي نشان مي دهند كه چگونه مي توان در محيطهاي مختلف اقتصادي ،تكنولوژيك وسازماني ،توليدناب رامتحقق ساخت .

بااين همه تفكر ناب ، يك كتاب مرجع است و كساني كه مي خواهند از آن براي ناب كردن شركتها استفاده كنند بايد آن را بادقت مطالعه كنند. اين كتاب را انتشارات آموزه به چاپ رسانده است .