در جمع مديران مطرح شد

پيامد فرهنگي جهاني شدن 

با پايان گرفتن دومين هزاره مسيحي ، و باتوجه به وقايع بااهميت تاريخي كه در گستره زندگي رخ داده است ; ظهور دهكده جهاني موردنظر <مك لوهان> كه در دهه شصت تنهارويايي آرمانشهري به نظر مي رسيد; امروزه در پهنه انقلاب عظيم تكنولوژيك در شرف تحقق است در همسويي با رويدادهايي كه در قرن بيستم شاهد آن بوده ايم ، جنبه هاي اقتصادي ، سياسي و از همه مهمتر فرهنگي كشورها به يكديگر نزديك تر شده و در سايه اين همسويي ژئوپولتيك جهان نيز دچار تغييرات عمده اي شد.
خانه مديران سازمان مديريت صنعتي در روزهاي آغازين آذرماه بااختصاص يكي ازنشست هاي خود به بحث جهاني شدن و فرهنگ ، كوشيد تا به سهم خود در آشنايي مديران بااين مقوله نقش آفرين باشد. در اين نشست آقاي دكتر عطاالله مهاجراني مشاوررئيس جمهور و رئيس مركز بين المللي گفت وگوي تمدن ها به بررسي برخي جنبه هاي اين مقوله پرداخت .
دكتر مهاجراني در ابتداي سخنراني خود فرهنگ را مجموعه اي از رفتارها، نهادها وسنتهايي تعريف كرد طوري كه انتقال و توليد دوباره آن از طريق جامعه صورت گيرد، نه به واسطه خصلتهاي زيستي و تكنولوژيكي . وي مراد از جهاني شدن را فرآيند فشردگي فزاينده زمان و فضا كه به واسطه آن مردم دنيا كم و بيش به صورتي نسبتا آگاهانه در جامعه جهاني ادغام مي شوند، عنوان كرد و افزود، اين فشردگي فضا و زمان بااختراعهاي مهم دردوره رنسانس بويژه ساعت مكانيكي و ترسيم فضا و كره زمين برروي نقشه آغاز شد و تانيمه دوم سده نوزدهم بتدريج افزايش يافت . در نيمه دوم سده نوزدهم با شكل گيري تجدد و تقويت گرايشهاي جهاني و در آغاز سده بيستم نيز به واسطه شماري اختراعات مهم در حوزه حمل و نقل و ارتباطات اين فرايند شتاب بيشتري گرفت . اما شديدترين فشردگي فضا و زمان در دهه هاي پاياني سده بيستم با پيشرفتهاي حيرت آور عرصه فن آوريهاي ارتباطي صورت گرفت . اين پديده به عنوان ويژگي محوري فرآيند جهاني شدن زندگي اجتماعي را كاملا دگرگون كرد و آثار و پيامدهاي فرهنگي گسترده اي را بوجودآورد.

پيامد فرهنگي جهاني شدن بر جوامع سنتي 

مشاور رئيس جمهور در ادامه سخنان خود به بررسي پيامدهاي فرهنگي جهاني شدن بر جوامع سنتي پرداخت و گفت : در جوامع سنتي زندگي اجتماعي پيوند نزديكي با مكان داشت و هرگونه فعاليت اجتماعي در قالب فضا و زمان مبتني بر مكاني خاص شكل مي گرفت . قلمرو واحدهاي اجتماعي بسيار محدود، با مرزهايي مشخص و نفوذناپذيربود. روابط مبتني بر قدرت نهادهاي حاكم نيز در حفظ چنين نظمي موفق بودند و به طوركلي زندگي اجتماعي كاملا مكان مند و دنياهاي انسانها بسيار كوچك و محدود بود. امافرآيندجهاني شدن به تدريج فضا و زمان را از قيد مكان رها ساخت و زمينه زندگي اجتماعي متفاوت را بدون ارتباط ضروري با مكان فراهم آورد و به اصطلاح زندگي اجتماعي را فضامند كرد. با فضامندشدن زندگي اجتماعي ، امور اجتماعي از سيطره نهاددولت - ملت بيرون آمد، تعارضات و كاستي هاي تجدد، آشكار شد و پيوند ميان فرهنگ ،مكان و سرزمين بيش از پيش ضعيف شد. همه حوزه هاي استحفاظي در هم ريخت و هرفرهنگ به ناچار در فضايي كه عرصه حضور و ابراز وجود فرهنگهاي ديگري نيز هست ،قرار گرفت .

جهاني شدن فرهنگ و فرهنگي شدن جهان 

سخنران در بخش ديگري از سخنان خود با تاكيد براينكه عناصر فرهنگي مختلف كالايي بيش نيستند، كالايي شدن فرهنگ ، بي مرزي ، نفوذناپذيري حاصل از فرايندجهاني شدن را بر زندگي و ساختار فرهنگي جهان از دو ديدگاه مورد تحليل قرار داد. اين دو ديدگاه عبارتند از:

* جهاني شدن فرهنگ 
* فرهنگي شدن جهان 

دكتر مهاجراني جهاني شدن فرهنگ را اين واقعيت دانست كه فرآيند جهاني شدن زمينه ساز و عامل نوعي همگوني و يكسان سازي فرهنگي است و فرهنگي شدن جهان ومصاديق آن را در موارد زير برشمرد:

* خاص گرايي فرهنگي 
* همزيستي و تعامل فرهنگي 
* تحول و تعالي فرهنگي 

خاص گرايي فرهنگي آن دسته از روابط رفتارها، واكنشها و نگرشهاي فرهنگي است كه ويژگي آنها نوعي مقاومت ، احياگرايي و ستيز است . مراد از مصداق همزيستي و تعامل فرهنگي فراهم آوردن زمينه هاي اختلاط، تعامل و گفت وگوي فرهنگي و پرهيز از تهاجم ومقاومت است . هر الگوي تحول و تعالي فرهنگي نيز نه تنها فرهنگها را به همزيستي وآميزش وادار مي كند بلكه ، زمينه تحول فرهنگي و شكل گيري فرهنگهاي متعالي را نيزفراهم مي كند. مشاور رياست جمهوري در بخش پاياني سخنان خود در امر گفت وگوي تمدنها افزود، جهاني شدن نه تنها فرهنگها را از فضاي امن سنتي بيرون مي آورد بلكه ،امكانات و بستر مناسبي را براي همزيستي ، دادوستد، تعامل و تحول فرهنگي مهيامي كند. 

گزارش از: مريم خليلي عراقي