جايزه‌ كيفيت‌ بالدريج‌

مهدي‌ بشيري‌
bashi-mmodares.ac.ir

‌ ‌جايزه‌ ملي‌ كيفيت‌ مالكولم‌ بالدريج‌ يك‌ جايزه‌ سالانه‌ براي‌ شركتهاي‌ آمريكايي‌ به‌منظور دستيابي‌ به‌ اهداف‌ كيفي‌ و تجارت‌ مناسب‌ است. اهداف‌ اين‌ جايزه، ارتقاء آگاهي‌ از كيفيت‌ به‌عنوان‌ يك‌ عنصر مهم‌ افزايش‌ در رقابت، فهم‌ نيازمنديهاي‌ اجراي‌ عالي‌ و سهيم‌ شدن‌ در اطلاعات‌ است.
‌ ‌اين‌ جايزه، سه‌ گروه‌ واجد شرايط‌ را دربردارد: شركتهاي‌ ساخت‌ و توليد، شركتهاي‌ خدماتي‌ و سازمانهاي‌ تجاري‌ كوچك، همچنين‌ به‌منظور آنكه‌ دريافت‌ جايزه‌ بالدريج‌ عمومي‌ گردد، انتظار مي‌رود كه‌ دريافت‌كنندگان‌ جوايز، اطلاعات‌ به‌دست‌آمده‌ درمورد استراتژي‌هاي‌ اجرايي‌ موفقيتشان‌ را دراختيار ساير شركتها قرار دهند.
‌ ‌جايزه‌ بالدريج‌ يك‌ نشان‌ شيشه‌اي‌ با ارتفاع‌ 14 اينچ‌ بوده‌ و تاكنون‌ جوايز زير اهداء گرديده‌ است، سال‌ 1988: شركت‌ موتورولا، سال‌ 1989:شركت‌ ميليكن، 1990: شركت‌ موتور كاديلاك، 1991: شركت‌ صنايع‌ مارلو ،AT&T :1992، شركت‌ لاستيك‌ ايمز 1993، 1996: ارتباطات‌ مشتري شركتAT&T ،  صنايع‌ آرمسترانگ1995.

‌ ‌فرايند گزينش‌ توسط‌ گروه‌ داوران‌ موردارزيابي‌ قرار مي‌گيرد. متقاضيان‌ با نمره‌ بالاتر براي‌ بازديد از محل‌ كارخانه‌ انتخاب‌ مي‌شوند. متقاضيان‌ پس‌ از اين‌ بازديد، بازخور مكتوبي‌ را جهت‌ ايجاد بهبود در مديريت‌ كيفيت‌ خود دريافت‌ مي‌كنند.
‌ ‌معيارهاي‌ موجود در جايزه‌ ملي‌ كيفيت‌ بالدريج، سه‌ نقش‌ عمده‌ در رقابت‌ شركتها بازي‌ مي‌كند:

الف) در بهبود عملكرد اجرايي‌ شركتها و همچنين‌ توانايي‌ آنها كمك‌ مي‌كند.
ب) ارتباطات‌ را تسهيل‌ كرده‌ و همچنين‌ اطلاعات‌ اجرايي‌ دربين‌ شركتهاي‌ مختلف‌ را دراختيار بقيه‌ قرار مي‌دهد.
ج) ابزاري‌ براي‌ مديريت‌ فراهم‌ مي‌گردد تا با استفاده‌ از آن‌ بتواند اجرا، عملكرد، برنامه‌ريزي، آموزش‌ و ارزيابي‌ را تقويت‌ كند.

‌ ‌معيارهاي‌ جايزه‌ بالدريج، نگرش‌ قابل‌ قبولي‌ براي‌ مطابقت‌ با مديريت‌ كيفيت‌ جامع‌ درهر سازمان‌ فراهم‌ مي‌آورد. اين‌ معيارها برپايه‌ 10 مفهوم‌ هستند:

1 - كيفيت‌ مشتري-گرا: كيفيت‌ توسط‌ مشتريان‌ موردقضاوت‌ قرار مي‌گيرد. بنابراين‌ چنانچه‌ درتمامي‌ مراحل، مشتري‌ درنظر گرفته‌ شده‌ باشد دراين‌ صورت‌ محصول‌ منجر به‌ رضايت‌ مشتري‌ مي‌گردد. بنابراين‌ ضروري‌ است‌ كه‌ نياز مشتري‌ و بازار شناسايي‌ شده‌ و توسط‌ فاكتورهايي‌ موردسنجش‌ قرار گيرد تا با فعاليتهاي‌ لازم، منجر به‌ رضايت‌ مشتري‌ شود.

2 - رهبري: نياز است‌ كه‌ فرد اول‌ سازمان، جهتهاي‌ حركت‌ سازمان‌ را براي‌ رضايت‌ مشتري‌ به‌صورت‌ واضح‌ با انتظارات‌ والا تنظيم‌ كند.

3 - بهبود مستمر و يادگيري: دستيابي‌ به‌ بالاترين‌ سطح‌ عملكرد سازماني‌ نيازمند داشتن‌ يك‌ شيوه‌ براي‌ بهبود مستمر است. كلمه‌ <بهبود مستمر>، هم‌ دلالت‌ دارد بر افزايشي‌ بودن‌ موضوع‌ و هم‌ به‌ آني‌ و پيشرفت‌ لحظه‌اي‌ آن. بهبود مستمر تنها به‌ مفهوم‌ ارائه‌ محصول‌ و خدمت‌ بهتر نيست‌ بلكه‌ تمامي‌ اهداف‌ سازمان‌ را كه‌ از استراتژي‌ مديريت‌ ارشد سرچشمه‌ مي‌گيرد شامل‌ مي‌شود.

4 - اهميت‌ دادن‌ به‌ كاركنان: موفقيت‌ سازمان‌ در بهبود عملكرد، خود وابستگي‌ كامل‌ به‌ مهارت‌ و تحرك‌ نيروهاي‌ سازمان‌ دارد.

5 - واكنش‌ سريع: بازارهاي‌ رقابت‌ موفق‌ داراي‌ چرخه‌هاي‌ كوتاه‌ براي‌ ايجاد محصول‌ جديد يا بهبود محصولات‌ موجودند. هم‌اكنون‌ پاسخگويي‌ به‌ مشتريان‌ و نياز آنها و داشتن‌ يك‌ روش‌ انعطاف‌پذير براي‌ ايجاد يك‌ قابليت، يكي‌ از نيازمنديهاي‌ اساسي‌ است.

6 - كيفيت‌ طراحي‌ و پيشگيري: مديريت‌ بايستي‌ تاكيد زيادي‌ روي‌ مساله‌ كيفيت‌ طراحي‌ و همچنين‌ جلوگيري‌ از اتلاف‌ داشته‌ باشد كه‌ از ساختاردهي‌ كيفيت‌ در محصول‌ يا خدمات‌ و فرايندهاي‌ توليد و تحويل‌ به‌دست‌ مي‌آيد.

7 - چشم‌انداز وسيع‌ آينده: مديريت‌ سازمان‌ بايستي‌ همواره‌ به‌صورت‌ كلان‌ تمامي‌ جوانب‌ مرتبط‌ با سازمان‌ را درنظر داشته‌ و تصميمات‌ و برنامه‌ريزيهاي‌ خود را مبتني‌ بر اين‌ نگرشها كند.

8 - مديريت‌ با واقعيت: يك‌ سيستم‌ مديريت‌ پيشرفته، بايستي‌ برپايه‌ يك‌ چارچوب‌ اندازه‌گيري، اطلاعات‌ و تجزيه‌وتحليل‌ باشد. اندازه‌گيري‌ بايستي‌ از استراتژي‌ شركت‌ و از تمامي‌ مواردي‌ كه‌ روي‌ فرايند و خروجيها تاثير مي‌گذارند. سرچشمه‌ گرفته‌ شده‌ باشد.

9 - توسعه‌ مشاركت: سازمانها بايستي‌ مشاركتي‌ با مشتريان، كارمندان، تامين‌كنندگان‌ و سازمانهاي‌ آموزشي‌ ايجاد كنند. مشاركت‌ ممكن‌ است‌ به‌صورت‌ داخلي‌ يا خارجي‌ باشد.

10 - مسئوليت‌ اجتماعي‌ و شهروندي: ايجاد مسئوليت‌ برمي‌گردد به‌ انتظارات‌ اوليه‌ سازماني‌ كه‌ درارتباط‌ با مسائلي‌ ازقبيل‌ ايمني‌ و سلامت‌ محصول‌ و همچنين‌ ساير موارد در طول‌ عمر محصول‌ و يا خدمات‌ انتظار مي‌رود. كه‌ اين‌ مسئوليتها بايستي‌ در نقاط‌ مختلف‌ سازمان‌ و براي‌ افراد مختلف‌ تعيين‌ شده‌ باشد.

معيارهاي‌ جايزه‌ بالدريج:

رهبري‌ مديريت‌ ارشد  برنامه‌ريزي‌ استراتژيك           تمركز روي مشتريان‌ و بازار اطلاعات‌ و تجزيه‌وتحليل‌ آنها  تاكيد بر مديريت‌ منابع‌ انساني  مديريت‌ كيفيت‌ فرايند  نتايج‌ عملياتي.
‌ ‌ارتباط‌ اين‌ معيارها با يكديگر در جايزه‌ ملي‌ كيفيت‌ بالدريج‌ مطابق‌ شكل‌ 1 است.



شكل‌ 1 - ارتباط‌ معيارها در جايزه‌ كيفيت‌ بالدريج‌

 چگونگي‌ پخش‌ امتيازات‌

‌ ‌موارد هفت‌گانه‌ معيارهاي‌ بالدريج‌ به‌ زيرگروههاي‌ زير تقسيم‌ مي‌گردند. در جدول‌ شماره‌ يك‌ معيارها با زير معيارهاي‌ مربوطه‌ و امتيازات‌ هر آيتم‌ مشخص‌ گرديده‌ است.

 

1- رهبرى

-  رهبرى سازمان

-  مسئوليتها و اختيارات و روابط سازمانى

امتياز125

85

40

2- برنامه ريزى استراتژيك

-  توسعه استراتژى

- بسط استراتژى در سازمان

امتياز 85

40

45

3- تمركز روى مشترى و بازار

-  دانش مشترى و بازار

-  رضايت و ارتباط با مشترى

امتياز 85

40

45

4- اطلاعات و تجزيه و تحليل آنها

-  اندازه گيرى عملكرد سازمان

- تحليل عملكرد سازمان

 

امتياز 85

40

45

5- تمركز روى منابع انسانى

-  سيستمهاى كارى

-  آموزش و توسعه كاركنان

مشاركت و رضايت پرسنل

امتياز 85

35

25

25

6- مدير فرآيند

-  فرآيندهاى محصول و خدمات

- فرآيندهاى حمايتى (جانبى)

-  فرآيندهاى مربوط به تامين كنندگان و شركا

امتياز 85

55

15

15

7- نتايج تجارى

-  نتايج مربوط به مشترى گرايى

-  نتايج مالى و بازار

- نتايج مربوط به منابع انسانى

-  نتايج مربوط به پيمانكاران فرعى

-  نتايج مربوط به اثربخشى سازمانى

امتياز 450

115

115

80

25

115


جدول‌ شماره‌ يك: معيارهاي‌ بالدريج‌

نحوه‌ امتيازدهي‌ در جايزه‌ بالدريج‌

‌ ‌امتيازدهندگان‌ معيارهاي‌ بالدريج‌ پس‌ از مشاهده‌ سازمان‌ باتوجه‌ به‌ موارد زير اقدام‌ به‌ امتيازدهي‌ مي‌كنند. چگونگي‌ برآورده‌ كردن‌ نيازها و محل‌ رديابي‌ آن‌ بايستي‌ مشخص‌ باشد.
‌ ‌براي‌ امتيازدهي‌ يك‌ مورد، امتيازدهنده‌ ابتدا بهترين‌ دامنه‌ امتيازي‌ را كه‌ با آن‌ موردهماهنگي‌ دارد، انتخاب‌ مي‌كند (مثلاً‌ 60-50). اين‌ تصميم‌گيري‌ نياز به‌ توافق‌ كلي‌ ندارد. امتياز واقعي‌ در داخل‌ دامنه‌ تعيين‌ شده، به‌ قضاوت‌ امتيازدهنده‌ در ارتباط‌ با آن‌ موردبستگي‌ دارد.

توجه: معيارها به‌ دو قسمت‌ شيوه‌ و نتايج‌ تقسيم‌ شده‌اند كه: در قسمت‌ موارد شيوه‌ها، امتياز 50% بيان‌ مي‌كند كه‌ شيوه‌ موردنظر اهداف‌ اوليه‌ اين‌ مورد را پوشش‌ مي‌دهد. امتيازات‌ بالاتر بلوغ، تكامل‌ و دستيابي‌ بالاتر را بيان‌ مي‌كنند.
‌ ‌در قسمت‌ نتايج، امتياز 50% يك‌ روند بهبود مشخصي‌ را در رابطه‌ با آن‌ مورد بيان‌ مي‌دارد. امتيازات‌ بالاتر بهبود بيشتري‌ را درمورد عملكرد مشخص‌ مي‌سازد.

مقايسه‌ استاندارد ايزو 9000 با جايزه‌ مالكولم‌ بالدريج‌
مقايسه‌ اين‌ استاندارد نياز دارد كه:

سيستم‌هاي‌ كيفيت‌ لازم‌ تعريف‌ گردد;
براي‌ هر نيازمندي‌ استاندارد، يك‌ مدرك‌ شيئي‌ وجود داشته‌ باشد;
مستندات، تحت‌ كنترل، به‌ روز و كامل‌ باشد;
مميزيهاي‌ دوره‌اي‌ انجام‌ شود تا اطمينان‌ حاصل‌ گردد كه‌ نيازمنديها پوشش‌ داده‌ مي‌شود.

جايزه‌ ملي‌ كيفيت‌ مالكولم‌ بالدريج‌ جستجو مي‌كند كه:
بهترين‌ سيستم‌هاي‌ كيفيت‌ تدوين‌ گردد;
براي‌ كيفيت‌ محصول، مدرك‌ واضحي‌ وجود داشته‌ باشد;
وجود مدرك‌ واضحي‌ براي‌ مشتري‌گرايي;
مميزي، يكبار انجام‌ شود.

اجراي‌ جايزه‌ ملي‌ كيفيت‌ بالدريج‌

‌ ‌اجراي‌ اين‌ جايزه‌ توسط‌ انجمن‌ كيفيت‌ آمريكا صورت‌ مي‌پذيرد. مرور امتيازدهي‌ و قضاوت‌ براي‌ تقاضاها شامل‌ مشاهده‌ سازمان، توسط‌ صدها سازمان‌ داوطلب‌ از شركتهاي‌ آمريكايي، دانشگاهها، دولت، مشاوران‌ و ساير سازمانها انجام‌ مي‌پذيرد. اين‌ داوطلبان‌ نقش‌ كليدي‌ بسيار موثري‌ دارند.
‌ ‌هيئت‌ ناظران، سازمان‌ را با سوالاتي‌ درمورد فرايند موردبررسي‌ قرار مي‌دهند تا از انجام‌ فرايندهاي‌ مناسب‌ و ايجاد بهبود مستمر، اطمينان‌ حاصل‌ كنند اما ناظران‌ در قضاوت‌ و ارزيابي‌ واقعي‌ متقاضيان‌ مشاركت‌ ندارند. هيئت‌ ممتحنين‌ از 200 نفر براساس‌ تخصص‌ و تجربه‌ آنها تشكيل‌ مي‌شود.

‌ ‌فرايند اين‌ جايزه‌ داراي‌ چندين‌ مرحله‌ است‌ كه‌ اولين‌ مرحله، بهبود سالانه‌ معيار، راهنماها و فرايند كلي‌ جايزه‌ است. مرحله‌ بعدي‌ تكميل‌ فرم‌ تعيين‌ شايستگي‌ توسط‌ شركت‌ متقاضي‌ است‌ كه‌ شركت‌ متقاضي‌ بايستي‌ شايستگي‌ خود را به‌ اثبات‌ رساند. سپس‌ هر متقاضي‌ فرم‌ تقاضا را تكميل‌ مي‌كند. در ادامه‌ هر متقاضي‌ در چهار مرحله، موردبازبيني‌ قرار مي‌گيرد:

1 - مرور توسط‌ حداقل‌ 5 نفر از اعضاي‌ هيئت‌ ممتحنين;
2 - بازبيني‌ و بررسي‌ به‌صورت‌ اجماع‌ و ارزيابي‌ متقاضي‌ باتوجه‌ به‌ يافته‌هاي‌ مرحله;
3 - بازديد محل‌ سازمان‌ (كارخانه) براي‌ مرور امتيازدهي‌ در مرحله‌ دوم;
4 - بازنگري‌ قضاوت‌ انجام‌ شده‌ و ارائه‌ توصيه‌ها .

منابع:

1- QUALITY: ON THE THRESHOLD OR THE BRINK; TOTAL QUALITY MANAGEMENT; ABINGON;JULY2001; JHON DALRYMPLE; EILEEN DREW.
2- MEASURING UP AGAINST THE 1995 BALDRIGE CRITERIA; THE JOURNALFOR QUALITY & PARTICIPATION; CINCINNATI; DEC GRAHAM1994; .BRAWN; MARK
3- BALDRIGE ASSESSMENT STRENGTHENS COMPETITIVE POSITION FOR3 HARTFORD HOSPITAL; ASQ QUALITY CONGRESS PROCEEDINGS; MILWAUKEE 2001; MARKS LEGGITT.
4- CUSTOMER SATISFACTION & FOCUS, ASQ'S FOUNDATIONS IN QUALITY,ASQ, 1999. 
5-  JOSEF M JURAN, GODFREY, QUALTIY HAND BOOK, 1999.
6-CRITERIA FOR PERFORMANCE EXCELLENCE, AMERICAN SOCIETY FOR QUALITY, 1999.

مهدي‌ بشيري: دانشجوي‌ دكتري‌ صنايع‌ دانشگاه‌ تربيت‌ مدرس‌






در اين شماره مى خوانيد:
سر مقاله
انجمنهاى حرفه اى, حلقه اتصال دانشگاه و صنعت
ميز گرد
بهبود فضاى كسب و كار, شرط عمده توسعه صنعتى
مقالات
چرا شركتهاى خوب, اسير استراتژيهاى بد مى شوند؟
موانع توسعه كارآفرينى سازمانى در ايران
توليد در مقياس جهانى, ضرورتى براى صنعت خودروسازى
مديريت اثربخش جلسات
تجارت الكترونيك
طراحى ازآنسوى مرزها
نقش اينترنت در تغيير شكل سازمان تداركات
مزيت رقابتي برمبناى تكنولوژى گروهى>
روند تكاملى سيستمهاى مديريت كيفيت
جايزه كيفيت بالدريج
رهبرى
سه ابزار مديريتى
مديريت شهرى, اهداف و راهبردها
نگاه IMF به اقتصاد ژاپن
بحرانهاى بانكى
آيا كارآفرينى شغل جديدى است؟
كاربرد مدل آلتمن در تعيين وضعيت ورشكستگى شركتها
گزارش ويژه
مبانى ارتباط صنايع كوچك و بزرگ
گزارشهاى داخلى
در قرم گذشته مانده ايم
گام اول, استقبال مديران از پژوهش
ويژگيهاى صدشركت برتر ايرانى
هم افزايى انديشه ها براى ايجاد تحول
كوتاه و خواندنى
چالشهاى مديران طرحهاى صنعتى
الگوبردارى
مشاركت مديران در ايده كاركنان
مديريت كارآمد, لازمه توسعه
پرسشهاى خودآموز براى مديران
حماسه صفر (شعر)
تدبير 1380 دريك نگاه
گزارش شبكه
فنون افزايش سرعت در اينترنت
روى خط اينترنت
نگاهى به يك كتاب
نظم درآشفتگى
معرفى كتاب
روي جلد