ابراهيم رئيسي سركنديز

تغيير و تحول اثربخش و كارآمد به عنوان محور اصلي استراتژي قيمت گذاري و بهاي تمام شده محصولات صنعت نفت، نياز به يك نظام جامع، سازمان يافته و كارساز دارد، كه خوشبختانه صنعت نفت درجهان به آن دست يافته و آن را فرمول بندي كرده و بــا مـــوفقيت به كار گـــرفتــه است و آن نظـام قيمت گذاري برمبنــاي هــدف است(TARGET COSTING SYSTEM) .

نظام قيمت گذاري برمبناي هدف عبارت است از: »نگرش و نظام اجرايي سازمان يافته و يكپارچه تعيين بهاي تمام شده محصولات با مشخصات كاركردي و كيفيت معين كه مي بايد سودآوري موردانتظار را ازطريق قيمت فروش قابل پيش بيني مشخص با درنظرگرفتن وضعيت بازار رقابتي و عوامل موثر، تامين و محقق سازد«.

مراحل اصلي فرايند كار

1 - ابتدا براساس كشش تقاضا و شرايط بازار و رقابت و با درنظرگرفتن مجموعه عوامل و شرايط اثرگذار، مبلغ و قيمت فروش نهايي هر بشكه نفت كه مشتري و مصرف كننده نهايي پــرداخت خــواهــدكرد، محاسبه و تعيين مي گردد؛

2 - مبلغ ماليات و عوارض قانوني هر بشكه نفت از مبلغ فروش نهايي تعيين شده فوق كسر مي شود و مبلغ فروش هر بشكه نفت به دست مي آيد؛

3 - براساس ميزان سرمايه گذاري، حجم و تعداد فروش بشكه هاي نفت، شرايط رقابت بازار و نرخ سود موردنظر نمايندگان صاحبان سهام و ساير عوامل موثر، مبلغ سود هر بشكه نفت تعيين گرديده و با كسر كردن از قيمت فروش كه در بند (2) بيان گرديده است، بهاي تمام شده هر بشكه نفت حاصل مي شود و بديــن تــرتيب بهــاي تمام شده مقصد، هدف گذاري و تعيين مي گردد.

4 - براساس اطلاعات ساختاري و فرايند توليد محصول و مجموعه اطلاعات مرتبط و بررسي كارشناسي سهم و مبلغ هزينه هريك از سرفصلهاي اصلي هزينه ها شامل (مواد و قطعات مصرفي، سربار، دستمزد، بازاريابي و فروش، اداري و تشكيلاتي، خدمات احتمالي پس از فــروش، هـزينه هاي مالي و ساير هزينه ها) محاسبه و تعيين گرديده و به عنوان سقف مبلغ هزينه هدف گذاري شده و ملاك عمل قرار مي گيرد؛

5 - براساس مجموعه اي اطلاعات مرتبط و بررسي كارشناسي هزينه اجزاء و عناصر تشكيل دهنده هريك از سرفصلهاي اصلي هزينه هاي بند (4) محاسبه و به عنوان هدف تعيين گرديده و ملاك عمل قرار مي گيرد. بدين ترتيب مبلغ و هزينه هريك از اجزا و عناصر تشكيل دهنده بهاي تمام شده محصول از قبل مشخص و تعييــن شــده و ملاك عمل قرار مي گيرد.

به طور خلاصه نظام قيمت گذاري و تعيين بهاي تمــام شده برمبناي هدف از كل شروع مي كند (ابتدا قيمت فروش، سود و بهاي تمام شده محصول را آن طور كه بايد باشد تعيين و هــدف گـذاري مي كند) و سپس اجزاء تشكيل دهنده بهاي تمام شده آن طور كه بايد باشد را تعيين و مشخص مي سازد.

حــال آنكــه در نظام قيمت فروش (COST-PLUS) از جــزء شروع مي كند (ابتدا بهــاي هــزينه ها آن طور كه هست محاسبه مي شود) و سپس به كل بهاي تمام شده، سود و قيمت فروش مي رسند.

سود + بهاي تمام شده (هزينه) = قيمت فروش

سود هدف - (فروش) قيمت رقابتي هدف = بهاي تمام شده هدف (هزينه)

شرايط قيمت گذاري برمبناي هدف: اجراي موفقيت آميز اين نظام مستلزم تغيير و تحول عميق و ژرف در نگرشها، الگوهاي ذهني، عادات كاري، نظامها و روشهاي مديريت و اداره صنعت نفت و زنجيره تامين كنندگان آن است.

مزيتها

پذيرش واقعي مشتري مداري و رعايت حقوق آنان و نهادينه شدن فرهنگ و نگرش محترم داشتن مشتري؛

هوشمندي در قبال هزينه ها در تمامي سطوح مديريت و كارشناسي شركت به نحوي كه هر مدير شركت، يك مدير جامع نگر كسب و كار گردد؛

پذيرش، توجيه و اقناع سطوح مختلف مديران مياني درخصوص همكاري و مشاركت فعال صميمانــه و اثـرگذار آنان در اجراي نظام قيمت گذاري؛

استفاده از ابــزارها و تكنيكهاي مهندسي ارزش و تجزيــــه و تحليل زنجيره ارزش (VALUE CHAIN) وساير ابزارهاي ضروري و كارساز؛

نگرش و اصل »هم افزايي« در مناسبات، ارتباطات، همكاري و مشاركت و استفاده از منابع و انجام كار در شركت نفت و مجموعه زنجيره تامين كنندگان آن حاكم مي شود؛

نظام اطلاعاتي جامع، به روز، كارآمد و يكپارچه محاسبه و تعيين بهاي تمام شده توليدات در شركت نفت و زنجيره تامين كنندگــان آن ايجاد شده و مورداستفاده قرار مي گيرد.

انتظـار اين است كه در اثراجراي نظام قيمت گذاري و تعيين بهاي تمام شده برمبناي هدف، ضايعات، دوباره كاريها، هزينه هاي غيرضرور و عدم حساسيتها كه موجب تحميل هزينه هاي سنگيني در شركت نفت و زنجيره تامين كنندگان آن مي شود به ميزان چشمگيري كاهش يافته و بهاي تمام شده محصولات نفتي كشور كاهش قابل ملاحظه اي يابد.