توانمندسازي و فناوري اطلاعات

حكمت الله دسترنج

مهمترين عامل بهره وري در سازمانها و در نهايت كل جامعه منابع انساني است. ترديدي نيست كه شكوفايي هرجامعه اي در بهبود و پرورش منابع انساني آن نهفته است. و بدين سبب است كه مسئولان سازمانها با ياري متخصصان رفتاري و منابع انساني توجه خاصي را به پرورش كاركنان مبذول مي دارند.
يكي از مفاهيمي كه در راستاي بالندگي منابع انساني مطرح گرديده، توانمندسازي كاركنان است. باآنكه تعاريف متعددي از توانمندسازي ارائه گرديده است، اما فصل مشترك كليه آنها واگذاري اختيار و مسئوليت بيشتر به كاركنان است. براي روشن تر شدن مفهوم توانمندسازي اشاره به تعاريفي چند سودمند خواهد بود: توانمندسازي شامل اعطاي قدرت، مسئوليت و اختيارات بيشتر به كاركنان و مديران جهت تصميم گيري، انجام برخي فعاليتها و كنترل بيشتر بر مشاغلشان است(1). توانمندسازي عبارتست از فرايند تسهيم قدرت بااعضاي گروه، تا بدين طريق احساس خود اثربخشي آنها ارتقاء يابد(2). به نظر «راپيلي» توانمندسازي يك مفهوم، يك فلسفه، يك مجموعه از سلوك رفتاري و يك برنامه سازماني است. به عنوان يك مفهوم عبارتست از اعطاي اختيار تصميم گيري به مرئوسان. به عنوان يك فلسفه و مجموعه اي از سلوك رفتاري به معني سهيم كردن گروههاي خودگردان و افراد در تعيين سرنوشت حرفه اي خود است. توانمندسازي به عنوان يك برنامه سازماني به كل نيروي كار فرصت بيشتري براي آزادي، بهبود و بكارگيري مهارتها، دانش و غني ترين پتانسيل شان، در جهت خير و صلاح خود و سازمانشان اعطا مي كند. بسياري عقيده دارند كه سازمانها قادرند بهره وري را از طريق فرآيند توانمندسازي كاركنانشان ارتقا بخشند(3).

توانمندسازي براي افراد مختلف معاني متفاوتي را تداعي مي كند و چنددهه از كاربرد آن مي گذرد. اما آنچه جديد است، نقشي است كه فناوري اطلاعات در امكان پذير ساختن توانمندسازي منسجم و جامع ايفا مي كند. راندولف با مطالعه ده موسسه كه توانمندسازي كاركنان را تجربه كرده بودند چند عامل مهم در توانمندسازي موفق را برشمرده است. مهمترين عاملي كه وي بيان مي دارد، تسهيم اطلاعات است(4).

هنگامي كه سازمانها قصد توانمندسازي كاركنان را دارند، سيستم هاي اطلاعاتي مي توانند به عنوان يك ركن مهم در اين زمينه مطرح گردند و امكان دسترسي بيشتر به اطلاعات را براي سطوح پايين سلسله مراتب فراهم مي آورند(5). براي مثال سيستم هاي خبره، در جايي كه افراد خبره در دسترس نيستند توصيه هايي را به عمل مي آورند و شبكه هاي رايانه اي به اعضاي تيم ها امكان برقراري ارتباطات موثر با يكديگر و با ساير تيم ها را مي دهند و كارهاي گروهي كه يك عنصر مهم در سازمانهاي مبتني بر تيم است، به وسيله فناوري اطلاعات قوياً حمايت مي شوند. فناوري اطلاعات عدم تمركز در تصميم گيري و اختيارات را به وسيله كنترل متمركز امكان پذير مي كند و كاركنان را قادر مي سازد تا به اطلاعات مورد نياز جهت تصميم گيري سريع دسترسي داشته باشند و شايد مهمترين حمايت فناوري اطلاعات از توانمندسازي، تامين اطلاعات صحيح و به موقع، با كيفيت و هزينه مناسب است و علاوه بر اين فناوري اطلاعات قادر است ابزارهاي جديدي را فراهم آورد كه خلاقيت و بهره وري كاركنان و كيفيت كارشان را نيز افرايش دهد(6).

منابع
1 - RALP. M. STAIR PRINCIPLE OF INFORMATION SYSTEMS, COURSE, 1997, P. 46.

2 - ANDREW G. AUBRIN, (FUNDAMENTALS OF ORGANIZATIONAL BEHAVIOR), OHIO, SOUTH - WCSTERN COLLEGE PUBLISHING, 997, P. 198.

3 - EFRAIM. TURBAN AND OTHERS, (INFORMATION TECHNOLOGY FOR MANAGEMENT), NEW YORK, JOHN WILEY & SONS, P. 653.

4 - ANDREW G. DUBRIN, OP CIT, P. 199.

5 - RALP M. STAIR. OP CIT, P. 47.

6 - EFRAIM - TURBAN AND OTHERS, OPCIT, PP. 653-654.