جاي خالي مديريت عملكرد
صد شركت برتر سال 1382

بررسي هاي آماري، معيار نسبتاً خوب و جامعي براي آگاهي و تصميم گيري هستند. وقتي صحبت از انتخاب و معرفي شركتهاي برگزيده مي شود،‌ شاخصهاي متعددي مدنظر قـــــرار مي گيرند كه هركس مي تواند باتوجه به نوع استفاده، كارآمدترين معيار را زاويه ديدخويش قرار دهد و همچنين، در صورت لزوم شركت خاصي را از زواياي گوناگون بسنجد. امـــا چه شاخصي مي تواند معيار انتخاب شركتهـــــاي برگزيده باشد و چه شركتي را مي توان بهترين ناميد؟ آيا همچنان بايد براي انتخاب برترين هاي فعال دركشورمان، معيارهايي چون رشد فروش، سود يا جمع دارايي ها را ملاك قرار داد يا شاخصهاي كيفي مانند عملكرد مديريتهاي سازمانها و شركتها را در گزينش صد شركت برتر دخالت داد؟ اما از نگاه كارشناسي در حال حاضر باتوجه به اينكه حجم فروش، بيشترين ضريب تاثير را در اقتصاد كشور دارد، همچنان بهترين شركتهاي سال 82 باتوجه به ميزان فروش آنها مشخص مي شوند طوري كه 100 شركت برتر، 100 رده اول جدول ميزان فروش را به خود اختصاص داده اند.

باتوجه به آنكه هرساله روند انتخاب شركتهاي برتر روبه بهبود است اين اميد وجود دارد كه در انتخابهاي بعدي شاخصهاي عملكرد مديريتي نيز سهيم باشند و تلاش براي يافتن معياري تلفيقي از شاخصهاي گوناگون افزايش و ما را به سوي تصميم گيري هاي بهتر رهنمون سازد.

گروه اقتصاد بخش تحقيق سازمان مديريت صنعتي براساس اطلاعات مندرج در صورتهاي مالي شركتها مسئوليت انتخاب صدشركت برتر را برعهده دارد كه امسال نيز براي هفتمين سال متوالي طــــي نشستي حاصل تلاشها و پيگيري هاي متعدد اين گروه، با حضور دكتر مرداني مدير بخش تحقيق، دكتر ايماني راد، مدير مسئول طرح و آقاي درويش مدير اجرايي طرح براي خبرنگاران رسانه هاي خبري ارائه شد.

آقاي درويش هدف اصلي اين طرح را شفاف سازي اطلاعات اقتصادي در كشور عنوان كرد و پس از رتبه بندي صدشركت برتر براساس شاخصهاي طرح به معرفي اين شركتها باتوجه به شاخص فروش پرداخت.

همچنين دكتر ايماني راد، انحصار اين شركتها را در اقتصاد كشور بسيار بالا عنوان كرد و آن را نشان دهنده اقتصاد بيمار ايران دانست. وي افزود: به رغم بزرگ بود اين شركتها، قدرتشان در عرصه جهاني قدرت بزرگترين شركتهاي دنياست كه مي توان آن را اين گونه تحليل كرد:

- اين شركتها در ايران بسيار قوي و بزرگند.
- نبودن تعادل در آنها بسيار زياد است.
- در ساختار جهاني بسيار بسيار كوچك هستند.
پس اگر اقتصاد آزادتر و مرزها بازتر شود، ضربه پذيري اين شركتها بيشتر خواهدشد.
مديرمسئول اين طرح افزود: عمده صادرات كشور توسط اين شركتهاست و بيش از 50 درصد اقتصاد كشور تحت كنترل و اداره اين شركتهاي بزرگ قرار دارد درحالي كه رشد فروششان نيز 2 برابر رشد فروش توليد ناخالص ملي است. دكتر ايماني راد در پايان سخنان خود از مجمــــوعه تحليل ها و استنباط ها چنين نتيجه گيري كرد:
1 - كشور درجهت رسيدگي به مسائل شركتهاي بزرگ بايد اهتمام جدي ورزد.
2 - ارتباط شركتهاي بزرگ، كوچك، متوسط، زنجيره ها و صنايع حمايت كننده، بسيار مهم است.
3 - استراتژي توسعه كشور را بدون توجه به الزامات نمي توان تدوين كرد. شركتهاي بزرگ حرف اول و آخر را مي زنند. و نوع استراتژي كه آنها تدوين مي كنند، استراتژي كشور را تعيين مي نمايد.
رتبه بندي صدشركت برتر براساس شاخصهاي طرح
آنچه در ادامه آمده است نتايج كلي از فعاليت گروه اقتصاد بخش تحقيق سازمان مديريت صنعتــي در اين باره مي باشد. با هم مي خوانيم.

اين گروه معيار اصلي در گزينش شركتها را حجم فروش قرار داده و معتقد است، پس از گـــزينش و رتبه بندي شركتها براساس شاخص فروش، اين شركتها براساس ساير شاخصهاي مالــــــي و اقتصادي مقايسه و رتبه بندي شده اند. اين شاخصها عبارتند از:

1 - رشد فروش
2 - فروش سرانه
3 - سود
4 - رشد سود
5 - تعداد كاركنان
6 - رشد اشتغال
7 - جمع دارايي ها
8 سهم دارايي هاي ثابت از كل دارايي ها
9 - ارزش بازار
10 - صادرات
11 - صادرات سرانه
12 - بازده فروش
13 - بازده دارايي
14 - بازده دارايي (2)
15 - نسبت مالكانه
از 5 شركت اول فهرست سال 82، سه شركت در گـــروه صنايع خودروسازي قرار مي گيرند. دو شركت مادر (هولدينگ) سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران و سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني ايران نيز به ترتيب جايگاه اول و چهارم رتبه بندي 100 شركت برتر ايران را به خود اختصاص داده اند. همچنين سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني ايران، از شركتهاي تازه وارد اين دوره است كه براي اولين سال اطلاعات خود را ارسال داشته است.

همـــــــان طور كه در انتهاي فهرست مي خوانيد، فروش صدمين شركت 545 ميليارد ريال است اين درحالي است كه صدمين شركت سال قبل 376 ميليارد ريال فروش داشته است. به عبارت ديگر حداقل حجم فروش لازم براي ورود به جمع صدشركت حدود 43 درصد از رشد فروش برخوردار بوده است و ميزان فروش آنها از 305084 ميليارد ريال درسال 1381 به 437445 ميليارد ريال در سال 1382 رسيده است.

فروش 7 شركت بالاي فهرست حدود 50 درصد جمع فــــروش صدشركت را شكل مي دهد كه نشان دهنده درجه تمركز در وضعيت شركتهاي بزرگ ايران است. فروش شركت اول فهرست به فروش شركت صدم حدود 137 برابر بزرگتر است.

درفهرست برترين هاي كشور، بيشترين صعود مربوط به شركت زامياد است كه با 93 پله صعود از رتبه 128 در سال 81 وارد فهرست 100 شركت برتر سال 82 شده است و رتبه 35 را به خود اختصاص داده اين درحالي است كه شركت زامياد از گروه شركتهاي تازه وارد اين دوره مي باشد. پس از آن، بانك پارسيان شركت سرمايه گذاري گروه صنعتي رنا، شركت نورد و لوله اهواز و شركت سرمايه گذاري بانك ملي رتبه دوم تا چهارم بيشترين صعود را به خود اختصاص داده اند.

ازنظر بيشترين رشد فروش، شركت زامياد، بانك پارسيان، شركت سرمايه گذاري بانك ملي، شركت سرمايه گذاري گروه صنعتي رنا و شركت نورد و لوله اهواز كه به ترتيب اول تا پنجم هستند.

بيشترين سود به ترتيب مربوط به شركت سهامي سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران، شركت سهامي ايراني توليد اتومبيل (سايپا) و شركتهاي تابع، شركت سهامي سازمان توسعه و نوسازي معادن و صنايع معدني ايران، بانك صادرات ايران و شركت ملي صنــايع پتروشيمي و شركتهاي تــابع آن مي باشد.

همچنين بيشترين رشد سود را به ترتيب شركت سرمايه گذاري بانك ملي، شركت سرمايه گذاري گروه صنعتي رنا، شركت سرمايه گذاري غدير و شركتهاي تابع، شركت سيمان فارس و خوزستان و شركتهاي تابع و شركت كشتيراني جمهوري اسلامي ايران و شركتهاي تابع به خود اختصاص داده اند.
در شاخص بيشترين بازدهي فروش كه نسبت سود به فروش را نشان مي دهد، باتوجه به تعــريف آن، طبيعي است كه شركتهاي سرمايه گذاري رتبه هاي اول را از آن خود كنند، علاوه بر اين شركتها، شركت سيمان سپاهان، شركت سيمان فارس و خوزستان و شركتهاي تابع، شركت پتروشيمي خارك، شركت سيمان تهران و شركتهاي تابع، بانك توسعه صادرات ايران و بانك صنعت و معدن و شركتهاي تابع در بين 10 شركت اول از اين شاخص قرار دارند.

بازدهي دارايي نشانگر آن است كه چه شركتهايي از دارايي خود بهترين استفاده را كرده اند. آنها به قرار زيرند: شركت نفت بهران، شركت زامياد، شركت خدماتي دريايي و شركت تايدواتر خاورميانه (سهامي عام)، شركت پتروشيمي خارك و شركت سيمان سپاهان كه ازنظر دارايي، پربازده ترين شركتها در سال 82 بوده اند.

در پايان، فهرست صدشركت برتر سال 1382 را كه براساس حجم فروش آنها تهيه و تنظيم شده است، ارائه مي شود.