در اولين همايش كارآفريني پزشكي مطرح شد
اقتصاد سلامت مي تواند ثروت زا باشد نه سربار
گزارش از: علي فرقاني

بسياري از مديران كشور، بخش سلامت را هزينه بر و سربار اقتصاد كشـــور تلقي مي كنند. اين طرزتفكر در سند چشم انداز 20 ساله كشور به خوبي مشاهده مي شود، در اين سند، اقتصاد سلامت هنوز سربار درآمد نفت و سرمايه بر بيان شده است. درحالي كه در چشم انداز توسعه كشور مراكش، اقتصاد سلامت، ‌بخشي ثروت زا به‌حساب مي‌آيد.
حال بايد پرسيد كه چگونه مي توان اقتصاد بيمار بخش سلامت را از حالت مصرف گرا به مولد تغيير داد. بي‌ترديد يكي از راههاي انجام چنين تحولي، توسعه كارآفريني پزشكي است. به همين منظور دانشگاه علوم پزشكي ايران اقدام به برپايي اولين همايش كارآفريني گروه پزشكي كرد تا نخستين قدمها را در اين مسير بردارد. هرچند مباحث مطرح شده در اين همايش بيشتر جنبه نظري و پيشنهادي و كمتر جنبه عملي داشت اما نفس برپايي چنين همايشي را مي‌توان نشانه توجه به امر كارآفريني دانست و به فال نيك گرفت.
دكتر پازوكي، معاون دانشجويي – فرهنگي دانشگاه علوم پزشكي ايران، تصميم گيري اشتباه مديران سالهاي اول انقلاب در افزايش حساب نشده سهميه دانشكده هاي پزشكي را بدون درنظر گرفتن عواقب اين كار علت ايجاد چنين معضلي ارزيابي كرد. وي معتقد است امروز مي توان با توسعه كارآفريني، قدمي درحل اين مسئله برداشت.
مهندس ملكي فرد، رئيس انديشكده صنعت و فناوري كه از مدعوين همايش بود، نگاه مديران كلان كشور به بخش پزشكي يا اقتصاد سلامت را غيرعلمي و نيازمند بازنگري كلي دانست. چرا كه سه بخش فرهنگ، صنعت و آموزش در كشورهاي توسعه يافته از بخشهاي ثروت آفرين و مولد به حساب مي آيند، درحالي كه در ايران اين سه بخش سربار درآمد نفت تلقي مي شوند.
كارآفريني درحوزه سلامت مي تواند راه گذاري از اقتصاد هزينه به ثروت باشد و براي كارآفريني در اقتصاد سلامت، چهار هدف استراتژيك مي توان تعيين كرد.
گذار از اقتصاد هزينه به ثروت، توسعه صادرات خدمات و فرآورده هاي پزشكي كشور، ايجاد هزاران فرصت شغلي براي دانش آموختگان رشته هاي پزشكي و تبديل بخش سلامت به يكي از محورهاي توسعه اقتصاد كشور، چهار هدفي هستند كه در صورت تغيير اساسي ديدگاه تصميم گيران به بخش سلامت، ازجمله گذر از نگاه نفتي و با وجود زمينه بكر كارآفريني در اين مقوله، تحقق آنها چندان دور از دسترس نيست.
رئيس انديشكده صنعت و فناوري با انتقاد از مديران اجرايي كشور، وجود انديشه تكنوكراتيك را سدي بزرگ در برابر ثروت آفريني بخش پزشكي عنوان كرد. به اعتقاد وي، يك مدير تكنوكرات، با اين ديد به كارآفريني مي نگرد كه اول بايد سرمايه دراختيار باشد و بعد كارآفريني كرد. درحالي كه اين نگاه كاملا با كارآفريني در تضاد است و درنهايت مي‌توان نام اشتغالزايي بر آن نهاد. ولي يك مدير كارآفرين اول كارآفريني را اصل قرار مي دهد تا به وسيله آن بتوان منابع جديدي را آفريد.
مهندس ملكي فرد افزود، كارآفريني به دو شاخه كلي تقسيم مي شود. يكي كارآفريني سازماني است كه در پزشكي، با ايجاد كسب و كارهاي درآمدزا توسط سازمانهاي موجود در اين بخش مثل بيمارستانها و دانشگاهها معنا مي يابد. و ديگري كارآفريني آزاد است كه خود دو بخش شركتهاي تازه پا (START-UP) و زايشي (SPIN-OFF) را دربرمي گيرد.
شركتهاي تازه پا، كارآفريناني هستند كه عمدتا توسط دانشجويان تازه فارغ التحصيل شده به كمك اســـــتادان دانشگاه به كار مي پردازند و اين نوع شركتها بيشتر كار آكادميك مي كنند.
شركتهاي زايشي، از افراد صنعتي تشكيل مي شوند كه از يك شركت بزرگتر جدا شده و به كار جديدي مي پردازند.
در اقتصاد سلامت ايران، زمينه هاي كـــارآفريني، بكر و دست نخورده باقي مانده اند و جاي كار بسيار براي كارآفرينان دارند. مهندس ملكي فرد در ادامه، بحران كارآفريني كشور را زاييده نوع آموزشهاي دانشگاهي دانست كه در آن، تفكر مهندسي دانش جويان، پرورش مي يابد اما هيچگاه مجالي براي بروز تفكر مخترعانه در آموزشهاي دانشگاهي وجود ندارد.
وي در پايان سخنان خود راهكار عملي زير را براي دانشگاههاي علوم پزشكي و مديران وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ارائه كرد:
به عنوان اولين قدم هريك از دانشگاههاي علوم پزشكي مي توانند به طور مجزا يا باهم، مركز رشددهنده (INCUBATOR) علوم و فناوري هاي پزشكي را تشكيل دهند تا زهداني براي تولد شركتهاي كوچك و متوسط مبتني بر علوم و فناوري هاي پزشكي باشد. اين انكوباتورها مي توانند تسهيلات اوليه را دراختيار دانش آموختگان، دانش‌جويان و استادان دانشگاه بگذارند.
گام دوم پاسخگويي به چند پرسش زير است كه مي تواند كليدي براي حل بسياري از معضلات موجود باشد:
چرا گرايش به كارآفريني در جامعه پزشكي ما به اندازه كشورهاي صنعتي نيست؟ رويكردهاي بخش سلامت كشورهاي پيشرفته به كارآفريني پزشكي چيست؟ مديران دولتي و دانشگاهي چه مسئوليتي در توسعه كارآفريني دارند و نوعا چه سازوكارهايي براي توسعه كارآفريني پزشكي وجود دارد؟
در پاسخ به سوال آخر، چهار اقدام اساسي در توسعه كارآفريني پزشكي مي توان انجام داد: تشكيل شوراي عالي كارآفريني پزشكي در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي با هدف سياستگذاري پيرامون توسعه كارآفريني در بخش سلامت، برپايي همايش هاي ملي كارآفريني پزشكي، جشنواره هاي كارآفريني پزشكي و فن بازار سالانه پزشكي، ازجمله اين اقدامات براي بهبود وضع كارآفريني در كشور هستند.
تدوين راهبرد ملي كارآفريني براي مديران اجرايي و دانشگاهي در بخش پزشكي، گنجاندن 3 واحد درس كارآفريني به كليه رشته هاي پزشكي، برگزاري اردوهاي كارآفريني، تشويق دانشگاههاي علوم پزشكي به ايجاد مراكز تحقيقات بومي، ايجاد صندوقهاي حمايتي و تجزيه و تحليل تجربه هاي موفق، راهكارهاي مناسب ديگري است براي رشد كارآفريني در بخش پزشكي كشور.
در ادامه همايش مهندس پرهيزگار، رئيس سازمان اشتغال و همياري جهاد دانشگاه، علوم پزشكي ايران، بي ثباتي فعلي مديريت كشور و نبود تفكر كارآفرين محوري را باعث ايجاد خلل در بسترهاي كارآفريني پزشكي دانست و به عنوان توصيه به مديران اين بخش، جايگزيني تفكر كارآفرينانه به جاي تفكر اشتغال محوري را بسيار ضروري دانست كه درصورت تحقق اين امر و دادن فرصت به كارآفرينان و نيز ايجاد بسترهاي مناسب براي آنان، ديگر تعدد فارغ التحصيلان اين شاخه، نه تنها تهديدي محسوب نمي شود، بلكه يك فرصت طلايي براي ثروت زايي اقتصاد سلامت به حساب مي آيد.