به سوي
جامعه اطلاعاتي

يزدان محمدبيگي yazdanmb@yahoo.com

سطوح آگاهي در جامعه اطلاعاتي

براي پرهيز از تعارض در درک و تصور از مفاهيم، ارايه تعاريف مربوط به سطوح آگاهي آورده شودضروري است.
داده‌ Data : داده‌ها مجموعه‌اي از واقعيتهاي مجزا و ناهمبسته درباره رويدادها و حوادث هستند. تمام سازمانها به داده‌ها احتياج دارند و نياز برخي از آنها بسيار مبرم است. اين موضوع متوجه تمامي سازمانهاي فعال در عرصه کسب و کار، اعم از توليدي و خدماتي است. حفظ و ضبط و مديريت داده تا حدود زيادي موفقيت آنها را تضمين مي‌کند. داده‌ فقط شرحي از اتفاقات روي داده است و هيچ قضاوتي يا توضيحي در اين زمينه ارايه نمي‌دهد. با اين‌حال، داده به‌عنوان عنصر اوليه تصميم‌گيري مطرح است.
اطلاعات Information : اطلاعات پيغامهايي هستند که معمولا به‌صورت يک مدرک کاغذي و يا صوتي - تصويري هستند. اطلاعات يعني شکل دادن نظر و فکر فردي که آن را دريافت مي‌کند. اطلاعات از طريق شبکه‌ها بين سازمانها جابه جا مي شود که به‌صورت مکاتبات، تبادل پيام و ... است. برخلاف داده، اطلاعات داراي معني‌ مشخصي است. در واقع با تبديل داده به چيزي قابل فهم و درک، اطلاعات ايجاد مي‌شود (با واژه‌هاي استفهامي چه، چه کسي، کي و کجا سر و کار دارد).
دانش Knowledge: دانش آميزه‌اي از تجارب، کميتها و اطلاعات ساختاريافته منظم است که قالبي را براي ارزيابي، يکپارچه کردن و هماهنگ سازي تجارب و اطلاعات ايجاد مي‌کند. دانش نسبت به داده‌ها و اطلاعات به عمل نزديکتر است. دانش را مي توان با عمل و تصميماتي که به سبب آن اتخاذ مي‌شود مورد ارزيابي قرار داد. دانش خوب مي‌تواند به‌عنوان وسيله‌اي کارآمد براي تصميم‌گيري عاقلانه در مورد استراتژي ها، رقبا، مشتريان، شبکه‌هاي توزيع و بهبود عمليات اجرايي مورد استفاده قرار گيرد(با واژه‌ استفهامي چگونه سر و کار دارد).
از طريق داده‌هاي مربوط به رويدادها نمي‌توان به‌سادگي به دركي مناسب از وضعيت دست يافت، زيرا ما درگير انبوهي از جزييات درك نشده مربوط به پيچيدگيها و ارتباطات گسسته خواهيم شد. همچنين، فرايند جمع‌آوري اطلاعات مي‌تواند فرد را در گستره‌اي غوطه‌ور كند كه داده‌ها به‌نحو رضايتبخشي قابل ثبت و مستندسازي نباشند. تحليلهاي ماهرانه كمتر به جمع‌آوري و نگهداري داده‌ها و اطلاعات مربوط به وقايع مي‌پردازند و اهميت بيشتري به ارتباط بين آنها مي‌دهند. با واکاوي اطلاعات مي‌توان به الگويي منسجم دست يافت که زمينه را براي مداخله مناسب ايجاد مي‌کند. بنابراين، دانش مقوله‌اي بسيار فراتر از داده و اطلاعات است. شکل زير، ارتباط بين اين مقولات را نشان مي‌دهد. علاوه بر تعاريف ياد شده، خرد نيز به‌عنوان عاليترين سطح آگاهي مطرح شده است که به درک اصول مبنايي و الگوي حاکم بر دانش مي‌پردازد (با چراها سر و کار دارد).

حفاظت از جنگل‌ها در آسياي جنوب شرقي

ظرف 20 سال از 1960 تا 1980 بيش از يك سوم جنگلهاي استوايي آسيا از بين رفت كه در نوع خود بي سابقه است. اين موضوع نه تنها حيات وحش، بلكه حيات انساني كساني كه به طور مستقيم به اين جنگلها وابسته بودند يا آناني كه به طور غيرمستقيم از عوارض آن آسيب مي ديدند را به شدت تهديد مي كرد.
انجمن «اوبرا» در مالزي، طي تلاشي ممتد تاكنون به دنبال غلبه بر مشكلات مربوط به انهدام منابع جنگلي و اقدامات فرهنگي تدريجي براي مهار آنها و كاهش چنين بحرانهايي در آينده بوده است. اين انجمن با طرح پروژه برونئي به استفاده از ابزارهاي ويژه براي تامين اهداف خويش روي آورد كه از آن جمله مي توان به نقشه برداري و الگوسازي براي تعيين وضعيت مناطق جغرافيايي موردنظر و منابع مربوط اشاره كرد. در اين زمينه، توسعه پايين به بالا و تصميم گيري مشاركتي موردتاكيد قرار گرفت. استفاده از الگوي نقشه برداري مشخص به تسهيل در ايجاد زبان مشترك و كاهش موانع زباني، آموزشي، فرهنگي، نهادي و حقوقي منجر شد.
هدف اصلي، كمك به افراد بومي براي دستيابي به حقوق سنتي خود در بهره برداري از زمين و امرار معاش براساس آن بود. سپس از نظام اطلاعات جغرافيايي (GIS) براي تبديل نقشه ها به قالبي رايانه اي استفاده شد. اين نظام مبتني بر رايانه باعث شد تا دسترسي، ثبت، ذخيره و تحليل داده ها آسانتر شود. همچنين، از آن مي توان براي ايجاد نقشه هاي زمين و كمك به تصميم گيران براي مديريت منابع طبيعي در مناطق وسيع همچون آبخيزهاي گسترده سود جست. روستاييان فنون پيمايش و نقشه برداري را فراگرفتند كه تاكنون باعث مشخص شدن محدوده هاي قانوني آنان شده و از اين طريق بدون تخريب جنگلها به زندگي خود ادامه مي دهند.
اين ابتكار هرچند كم كوچك براي نجات جنگلها در ايجاد وضعيتي براي حمايت از افراد و تخفيف و جبران نابساماني ايجاد شده موفقيت آميز بوده، الگوي خوبي براي بسياري از مجامع مشابه در منطقه شده است.

برنامه محتواي الكترونيك اروپا

هرچند منافع حاصل از به كارگيري فناوري نوين اطلاعاتي و ارتباطي در 15 سال اخير بسيار چشمگير بوده است، برخي موانع نيز وجود داشته كه از اثربخشي آن تا حدودي كاسته است. از جمله اين موانع، آن هم با توجه به گرايش شديد كشورها به يكپارچگي و وحدت رويه‌هاي اقتصادي و اجتماعي در قالب اتحاديه‌هاي منطقه‌اي و قاره‌اي، زبان و سنتهاي فرهنگي، اداري و تشكيلاتي بوده است. فناوري اطلاعات و ارتباطات خود مي‌تواند نقش موثري در اين زمينه ايفا كند كه اين امر در پيمانها و اتحاديه‌هاي منطقه‌اي مهم همچون اتحاديه اروپا و آسياي جنوب شرقي بسيار مشهود است.
محتواي الكترونيك بخشي از برنامه تعيين شده توسط اتحاديه اروپا براي تحقق اروپاي الكترونيك است. اين برنامه از توسعه محتواي ديجيتالي اروپايي در شبكه جهاني پشتيباني مي‌كند.
محتواي الكترونيك اروپايي يك برنامه با جهت‌گيري بازار است كه هدف آن، تاثيرگذاري بر توليد، استفاده و توزيع محتواي ديجيتالي اروپايي و افزايش تنوع زباني و فرهنگي در شبكه جهاني است. اين برنامه از موارد زير پشتيباني مي‌كند: پروژه‌هاي مبتكرانه چندبخشي و چندمليتي محتواي الكترونيك، مديريت عملكرد فعاليتهاي حساس و اطلاع‌رساني، مطالعات بازار و بررسيهاي مربوط به فرصتهاي توسعه در اين زمينه و تعيين راهبردهاي مربوط.
برنامه مناطق ويژه اقتصادي و بازار را كه توسعه آنها چندان رضايتبخش نبوده، به‌صورت جدي مورد توجه قرار داده است. از اين طريق، داده‌هاي جغرافيايي، آموزشي، فرهنگي، علمي و تحقيقاتي جمع‌آوري و تحليل مي‌شود. همچنين، برنامه از فعاليتهاي مربوط به توسعه كتابخانه‌ها، موزه‌ها، بايگاني اسناد و حفاظت از مجموعه‌هاي ديجيتالي براي كسب اطمينان از سرمايه‌هاي فرهنگي، پژوهشي و علمي براي استفاده در آينده پشتيباني مي‌كند.
در چهارسال اول قرن بيست و يكم، اين برنامه 100 ميليون يورو براي بهسازي تبادل اطلاعات عمومي بين كشورهاي مختلف عضو اتحاديه اروپا و افزايش توليد محتوا به‌زبانهاي مختلف هزينه كرده است. ارزيابي برنامه نشانگر منافع چشمگير آن تاكنون بوده است. مرحله دوم آن نيز كه در برگيرنده سالهاي 2005 تا 2008 است شروع شده، انتظار مي‌رود بتواند موانع تبادل اطلاعات در درون اتحاديه اروپا، همچون: زبان، استانداردها، تفاوتهاي فرهنگي و سنتهاي اداري مختلف را پشت سر گذارد.