به سوي جامعه اطلاعاتي


سازمان ملل و توسعه ملي


يزدان محمدبيگي yazdanmb@yahoo.com

قابليت فناوري اطلاعات و ارتباطات براي توسعه و نياز به واكنش فعالانه در قبال فرصتها و چالشهاي پيش رو در عرصه نوين جهاني، طرح‌ريزي و اجراي راهبردهاي ملي مربوط را براي كشورهاي در حال توسعه ضروري كرده است.


در اين ميان، برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) راهنماييها و حمايتهايي را به‌منظور توجه به فناوري اطلاعات در اولويتهاي توسعه ملي، تنظيم راهبردهاي الكترونيكي ملي مشتمل بر توسعه ظرفيتها، ايجاد فرصتهاي برابر اقتصادي و اجتماعي علاوه بر ابعاد زيرساختي و سياسي و اتخاذ رويكرد مبتني بر مشاركت ذي‌نفعان به‌منظور به‌كارگيري بهينه منابع و ملاحظه نيازهاي واقعي در راهبردها ارائه مي‌كند.


برنامه توسعه سازمان ملل متحد با جلب همكاري دوجانبه و چندجانبه بخشهاي خصوصي، غير انتفاعي و نيز موسسات مختلف درگير در زمينه فناوري اطلاعات و ارتباطات، كشورهاي عضو را در راستاي كسب خبرگي و نهادينه كردن فرايندهاي مشاوره و شراكت به‌منظور دستيابي به ثبات ملي ياري مي‌كند. همچنين، برنامه مزبور چارچوبي راهبردي و مجموعه‌اي از ابزار مربوط را در قالب مشاركت بخشهاي خصوصي و دولتي و ايجاد فرصتهاي ديجيتال براي پاسخگويي به تقاضاي موجود و ممكن براي كشورهاي عضو ارائه مي‌دهد. فعاليتهاي چنين رويكردي در بر گيرنده خط‌مشي‌هاي سياسي و پشتيباني به‌صورت زير است:


_ همايشها و كارگاههاي ملي و محلي براي ايجاد همگرايي در ميان ذي‌نفعان و تسهيل بحث و تبادل نظر در زمينه اولويتها و تحقق راهبردهاي كلان و خرد از طريق حمايتهاي كارشناسان داخلي، شبكه همكاريهاي شمال- جنوب و نيز تسهيم تجارب مربوط.


_ برقراري تشكل و همسويي در ميان نيروهاي چندگانه فعال در عرصه فناوري اطلاعات و ايجاد مجامع حرفه‌اي متشكل از سازمانهاي دولتي، بخش خصوصي، سازمانهاي غير دولتي و دانشگاهها و موسسات علمي و آموزشي.


_ طراحي و اجراي ارزيابيهاي آمادگي الكترونيك براي تنظيم راهبردهاي الكترونيك ملي كه در ارزيابيهاي مزبور، علاوه بر شاخصهاي اقتصاد كلان و امور اجتماعي به مقاطع راهبردي زير نيز توجه مي‌شود:


- زيرساخت، دسترسي و اتصال.


- چارچوبهاي سياسي/ مقرراتي.


- سرمايه انساني.


- رويكردهاي انگيزشي براي جلب همكاري شركتهاي كوچك و متوسط و نيز توسعه آنها.


- محتوا و كاربريهاي مناسب با تمركز بر توسعه مسئولانه و مرتبط با وضعيت.


_ شناسايي اولويتها و توسعه راهبردهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات در عرصه ملي.


_ ارزيابي برآوردهاي موجود و توسعه راهبردي ظرفيتها براي انجام ارزيابيهاي متناوب الكترونيك، تحليل اثرات و نظارت دقيق بر موانع، سنجش اثربخشي و در صورت لزوم، ايجاد تغيير در نقاط تمركز.


_ ايجاد هماهنگي بين فناوري اطلاعات و اولويتهاي كليدي توسعه ملي، به‌ويژه آن دسته از مواردي كه مرتبط با راهبردهاي كاهش فقر، انرژي و محيط زيست پايدار، پيشگيري از بحران، ايدز و برنامه‌هاي ملي براي تساوي جنسي و محروميت اجتماعي است.


از نتايج و اثرات رويكرد در پيش گرفته شده مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:


* افزايش تعداد كشورهايي كه از راهبرد و شيوه ارزيابي الكترونيكي جامع برخوردار هستند.


* افزايش تعداد كشورهايي كه سياستها، راهبردها و اقدامات مبتني بر فناوري اطلاعات و ارتباطات براي كاهش فقر، حاكميت مردم‌سالارانه، انرژي و محيط زيست پايدار، برنامه‌هاي مهار ايدز و نيز ترويج تساوي جنسي و رفع محروميت اجتماعي را در پيش گرفته‌اند.