بنگاههاي برتر جهاني (10)

شركت ماتسوشيتا الكتريك

مسعود بينش

mas_binesh@hotmail.com

«مرد خوشبخت زير درخت چنار» كه مفهوم ژاپني نام كونوسوكي ماتسوشيتا بنيانگذار شركت ماتسوشيتاست، در عمل مصداق روشني يافت. گرچه بيماري طاقت فرساي دوران كودكي او، احتمال زنده ماندنش را بسيار كم جلوه مي داد، اما عملا او فرصت يافت حدود يك قرن در اين جهان زندگي كند و با فكري روشن و ديدگاهي والا، تنها با سرمايه 100 ين شركتي را بنيان‌گذارد كه اكنون با عرضه محصولات بسيار متنوع در حوزه هاي گوناگون تحت نامهاي تجاري ناسيونال، پاناسونيك، تكنيكس و كواسار، بيش از 300 هزار نفر را در سراسر جهان به كار گيرد تا درآمد سالانه اي حدود 80 ميليارد دلار داشته باشد و قديمي‌ترين و بزرگترين بنگاه جهاني ژاپن محسوب شود. شركت او از بسياري جهات نمونه و منحصر به فرد است. سرمايه گذاري حساب شده و كارآمد در عرصه تحقيق و توسعه جهاني و ثبت و عرضه محصولات بديع در زمينه هاي مختلف زندگي بشري نمونه هايي از اين برتري است. بنيان شركت و پايداري طولاني آن مرهون عظمت فكري شخصيتي همچون ماتسوشيتاست كه نه تنها بنيانگذار شركت محسوب مي شود بلكه به دليل داشتن ايده‌هاي عميق انساني در مشي مديريتي خود، در ژاپن به عنوان پدر مديريت ژاپن شناخته مي شود و با عرضه انديشه هاي خويش، در سطح جهان نيز به عنوان مديري اثربخش مطرح است.

تاريخچه
شركت ماتسوشيتا در سال 1918 با همت كونوسوكي ماتسوشيتا تاسيس شد. سرمايه اوليه تاسيس شركت، تنها 100 ين (يك دلار_) بود كه ماتسوشيتا با كمك همسر و برادر همسرش (مؤسس شركت سانيو) آن را تامين كرد و شركت را راه انداخت. تجربه اي كه او به عنوان يك برقكار جوان در شركت برق اوزاكا اندوخته بود و نصيحت و توصيه اكيد پدرش مبني بر اختيار كردن يك شغل مستقل غيردولتي، او را واداشت كه توليد و عرضه سرپيچ لامپ را كه مدتها روي آن كار كرده بود، به عنوان اولين فعاليت و محصول شركت تازه تأسيس عرضه كند. پس از ارائه دو شاخه تبديل برق به بازار، شارژهاي لامپهاي دوچرخه را با نشان «ناسيونال» به بازار عرضه كرد و در سال 1925 اين نشان تجاري را براي شركت به ثبت رساند.
ماتسوشيتا در سال 1961 در سن 65 سالگي از مديريت شركت كنار رفت، اما تا پايان عمر به عنوان رهبر معنوي شركت باقي ماند. داماد او ماساهارو ماتسوشيتا مديريت شركت را در دست گرفت. نقش ماتسوشيتا در شكل گيري و پايداري و توسعه شركت در طول ساليان متمادي جنگ و پس از آن و گذار شركت به دنياي رقابتي كنوني بسيار برجسته است.

نشانهاي تجاري
هم اكنون مجموعه شركتهاي تحت پوشش ماتسوشيتا، در شش حوزه كسب و كار به فعاليت مشغول هستند:
- محصولات نوري
- تجهيزات اطلاعاتي و محصولاتي سيمي
- لوازم خانگي
- محصولات ساختماني
- مواد الكترونيكي و پلاستيكي
- محصولات كنترل اتوماسيون
شركت ماتسوشيتا، محصولات خود را تحت چهار نام و نشان تجاري عرضه مي كند:

1 – ناسيونال (NATIONAL)
اين نشان تجاري در سال 1925 به ثبت رسيد و اولين بار براي شارژهاي لامپ دوچرخه مورداستفاده قرار گرفت. كونوسوكي ماتسوشيتا، مؤسس شركت، خود اين نام را براي محصولات پسنديد زيرا به نظر او، اين نام به چيزي اشاره دارد كه به مردم مربوط است. هم اكنون لوازم خانگي شركت در ژاپن، به اين نشان تجاري عرضه مي شود.

2 – پاناسونيك (PANASONIC)
نشان تجاري پاناسونيك در سال 1955 به ثبت رسيد و اولين بار براي نامگذاري راديوي توليدي شركت به كار رفت چرا كه مناسبتي با محصول عرضه شده داشت: PAN يعني همه و SONIC يعني صدا. از سال 2003 اين نشان تجاري به عنوان نشان تجاري جهاني براي همه محصولات الكترونيك شركت برگزيده شد.

3 – تكنيكس (TECHNICS)
اولين بار اين نشان تجاري در سال 1965 مورداستفاده قرار گرفت. امروزه از اين نام براي محصولات و ابزارهاي الكترونيكي حوزه موسيقي استفاده مي شود.

4 – كواسار (QUASAR)
هنگامي كه در سال 1974 بخش الكترونيك شركت موتورولا توسط شركت ماتسوشيتا خريداري شد، اين نام تجاري نيز اخذ شد. امروزه درمورد محصولاتي نظير تلويزيون، ويدئو، اجاقهاي مايكروويو كه در آمريكاي شمالي عرضه مي شود به كار مي رود.

چشم انداز
صنايع الكتريكي ماتسوشيتا، كه امروزه بيشتر به همان نام نشان تجاري معروف خود يعني پاناسونيك شناخته مي‌شود، چشم انداز خود را چنين ترسيم كرده است: برترين شركت جهاني تا سال 2010 ازطريق پيگيري اهداف مديريت در زمينه تحقق شبكه فراگير با فناوري‌هاي نوين و حضور در محيط جهاني.
شعار معروف پاناسونيك، «ايده پردازي براي زندگي» (IDEAS FOR LIFE) است.

كيفيت
شركت ماتسوشيتا، مديريت كيفيت را يكي از مسئوليتهاي اجتماعي خود مي داند و همواره سعي در بهبود كيفيت از منظر مشتري دارد. استراتژي ميان مدت شركت براي بهبود كيفيت برمبناي سه موضوع زير نهاده شده است:
-اطمينان از ايمني محصول
- خلق محصولات مبتني بر آخرين فناوري
- برقراري سيستم مديريت كيفيت
براي افزايش كيفيت محصول و خدمات، برنامه جديدي تحت عنوان NQF در شركت به اجرا درآمده است. مديريت ارشد سالانه دوبار كنفرانسي در اين زمينه برگزار مي‌كند.
عوامل اساسي طراحي جهاني در امر مديريت كيفيت عبارت است از:
- سادگي و سهولت عمليات.
- استفاده از نشانه هايي كه درك آنها ساده باشد.
- سهولت و راحتي در هر وضعيتي، ازجمله درحين حركت.
- جابه‌جايي و حركت آسان.
- توجه به ايمني.
- محيطي كه محصول در آن مورداستفاده قرار مي گيرد.

تحقيق و توسعه
سه آزمايشگاه مجهز ستادي تحقيق و توسعه، مسئول فناوري‌هاي نوين در شركت هستند. اين فناوري‌ها براي پشتيباني خلق كسب و كارها و محصولات و رفع نيازهاي بالقوه بازار استفاده مي شود. علاوه برآن، شش آزمايشگاه بخشي نيز وجود دارد. ارتباط محكم و مستمري بين تحقيق و توسعه شركت با دانشگاهها و موسسات تحقيقاتي ژاپن و سراسر جهان وجود دارد. جهت‌گيري تحقيق و توسعه براي تحقق چشم انداز 2010 شركت عبارت است از خلق ارزش در راستاي رفع نيازهاي جامعه قرن بيست و يكم به وسيله نفوذ و يكپارچگي قدرت فناوري‌هاي اطلاعاتي و الكترونيك.
تحقيق و توسعه در تمامي شش حوزه فعاليت كسب و كار شركت فعال است:
حوزه هاي تحقيقاتي در مواد الكترونيك و پلاستيك:
- مواد براي صفحات مدار چاپي چگال
- تركيبات مدل‌سازي اكسپوسي براي نيمه هاديهاي پيشرفته
- مواد براي انتقال بسيار سريع سيگنال
- مواد براي سلولهاي سوخت
- مواد براي بسته بنديهاي پيشرفته
حوزه هاي تحقيقاتي در زمينه هاي نوري:
- سيستم‌هاي نوري پلاسما
- فناوري‌هاي كنترل و شبكه روشنايي
- فناوري‌هاي عمليات سطحي با انعكاس زياد
- فناوري كنترل از راه دور و حسگرها براي محصولات نوري
حوزه هاي تحقيقاتي در زمينه نانو:
- فناوري نانو در اتميزه كردن الكترواستاتيك لوازم خانگي
- توسعه محصولات نوري
- توسعه فناوري‌هاي مرتبط با ارگانيسم‌هاي زنده براي حل مسائل سلامتي
- فناوري پردازش ميكرو – نانو
- فناوري طراحي حسگرها و دستگاههاي مرتبط با IT
حوزه هاي تحقيقاتي درزمينه تجهيزات اطلاعاتي و محصولات سيمي:
- فناوري‌هاي ارتباطات براي شبكه
- فناوري‌هاي پردازش سيگنالهاي صدا و تصوير
- فناوري‌هاي رديابي حركت (GPS)
- فناوري‌هاي حفاظت هوشمند
- فناوري‌هاي پردازش ميكروسكپي
- كنترل هوشمند خطوط انتقال قدرت
حوزه هاي تحقيقاتي در زمينه لوازم خانگي:
- فناوري‌هاي تميزسازي دهان
- مواد تيغه هاي تراش
- فناوري‌هاي عطرسازي
- خالص سازي آب
- فناوري‌هاي ماوراء صوت
- اندازه گيري‌هاي پوستي عوامل حياتي
- اندازه گيري فشار خون و متابوليسم
- تجزيه و تحليل و ارزيابي سيگنالهاي فيزيولوژي انسان

فروش
درآمد خالص شركت در سال 2005، 5/78 ميليارد دلار و سود خالص آن 36/1 ميليارد دلار بوده است.

بنيانگذار
كونوسوكي ماتسوشيتا بنيانگذار شركت ماتسوشيتا، كه در ژاپن به پدر مديريت معروف است، با وجود مواجه شدن با مشكلات بي‌شمار و بيماري طاقت‌فرسا در دوران كودكي، فرصت عمري طولاني درحد يك قرن يافت تا نقش خود را در جامعه ژاپن و سراسر دنيا ايفا كند. او كه ابتدا در كارگاههاي ساخت بخاريهاي زغالي و مغازه هاي دوچرخه فروشي كار مي‌كرد، در جواني به عنوان سيم‌كش به استخدام شركت برق اوزاكا درآمد، اما تمايل ذاتي او به داشتن هيجان در كار، او را واداشت تا پس از هفت سال كار آنجا را رها سازدو با سرمايه اندك، شركت ماتسوشيتا را تأسيس كند. او در ابتدا به توليد و عرضه ابداعات خود يعني سرپيچ لامپ، دوشاخه تبديل و چراغ قوه دوچرخه با نام تجاري «ناسيونال» پرداخت. ماتسوشيتا در شيوه مديريتي خود، سبكي انساني و طبيعي و به تعبير خودش منطبق و موافق با قوانين هستي داشت. اساس فلسفه مديريت او توجه به انسان بود. او با اينكه خود از تحصيلات رسمي بهره چنداني نبرده بود اما هنر مشورت و استفاده از استعدادهاي انساني همكاران خود را به خوبي نمايان مي ساخت. مفاهيم انسان شناسانه بسياري را مي توان در شيوه و نگرش مديريتي او يافت كه به دليل سادگي و پاكي به مرز فطرت آدميان نزديك است و هنر او در به كارگيري و پياده سازي اين مفاهيم در عرصه عمل نهفته است؛ مفاهيمي همچون تبعيت از قوانين طبيعي، توجه به خردجمعي، مشاركت ايده‌ها، اعتماد به كاركنان، تمركز بر نقاط قوت افراد، مشورت با كاركنان، فكر باز و آزاد و روح فروتني داشتن، جديت، انتقادپذيري، وظيفه‌شناسي، ارزش نهادن به كار و تلاش براي تعالي انسان. او اغلب به كاركنانش مي گفت وقتي مشتري مي‌پرسد شركت شما چه چيزي مي‌سازد آنان بايد جواب دهند شركت ماتسوشيتا الكتريك «انسان» مي‌سازد.
او به سبب داشتن انديشه هاي والا و آينده نگر، يك سال پس از جنگ جهاني دوم، در پاسخ به نقش تخريبي جنگ، موسسه PHP را در راه صلح و خوشبختي بشر بنيان نهاد و تا آخر عمر رياست آن را برعهده گرفت. در سال 1980 نيز با انگيزه تربيت رهبران براي حل مشكلاتي كه ژاپن با آن روبرو بود دانشكده حكومت و مديريت ماتسوشيتا را تأسيس كرد. در سال 1932 در سالگرد تأسيس شركت، ضمن برشمردن ماموريت شركت، يك برنامه بلندمدت 250 ساله را كه شامل 10 برنامه 25 ساله براي 10 نسل كاري بود اعلام داشت و مأموريت حقيقي شركت را توليد بي انتهاي كالا به فراواني آب آشاميدني و دراختيار گذاشتن آن براي مردم به ارزاني آب آشاميدني دانست. او معتقد بود از اين طريق فقر برچيده مي شود.

آينده
امروزه شركت صنايع الكتريكي ماتسوشيتا، عرضه كننده محصولات متنوع با نامهاي تجاري ناسيونال، پاناسونيك، تكنيكس و كواسار، پس از گذشت حدود يك قرن، با بيش از 300 هزار كارمند در بيش از 100 كشور جهان و فروش سالانه حدود 80 ميليارد دلار، از بزرگترين شركتهاي صنعتي و تجاري در سطح دنياست. با اينكه خود ماتسوشيتا، بنيانگذار شركت، با ديدي بسيار بلند، برنامه 250 ساله شركت را اعلام كرده بود، اما به صورت عملي، در سال 2006، چشم انداز سال 2010 شركت رسما اعلام شد.
هدف اين برنامه، ارتقاي سطح شركت و دستيابي به سريع‌ترين رشد درآمد در بين شركتهاي جهاني است. تمركز شركت بر آن است كه در بازارهاي مشخص هدف، به عنوان يك راهبر خلاق و نوآور مطرح باشد.

منابع
1 – www.mew.co.jp
2 – www.panasonic.co.jp
3 – www.panasonic.net
4 – www.Fortune.com