سومين کنفرانس توسعه منابع‌انساني؛
اجماعي براي اعتلاي انسانها در سازمانها

مريم چهاربالش
Maryam-chaharbalesh@yahoo.com

اشاره

«و نفخت فيه من روحي» و من از روح خويشتن در کالبد انسان دميدم، «ونفخت فيه من روحي». صحبت از انسان و توسعه است و کلام خدا گوياترين کلام. صداي کريم منصوري در ميان همهمه سالن اجلاس سران کشورهاي اسلامي تمام هياهو را مي‌شکند و سکوت و تفکر و تعمق را بر تمام سالن مستولي مي‌کند و انديشيدن پيرامون او که خدايش فرمود: من از روح خويشتن در کالبدت دميدم و تمام اسماء را بر تو آموختم و آفرين بر من که چنين موجودي را آفريدم؛ و به اين ترتيب سومين کنفرانس توسعه منابع انساني به مدت دو روز در تاريخ 13و14آذرماه در سالن اجلاس سران کشورهاي اسلامي آغاز مي‌شود. چهره‌هاي سرشناس و گمنام از ايران و خارج از کشور با شعار «مديران منابع انساني؛ شرکاي استراتژيک سازمانها» گردهم آمده‌اند، تا با هم بينديشند.
آنچه در پي مي‌آيد، گزارشي از اين گردهمايي است:

مهندس همايونفر: انسان محور توسعه است
نخستـــين سخنران افتتاحيه، مهندس همايونفر، رئيــس انجمن مديريت منابع انساني است، که پشت تريبون قرار مي‌گيرد. وي در سخـــناني کوتاه به تشريح فعاليتهاي دبيرخانه کنفرانس مي‌پردازد وي در اين ارتباط مي‌گـــويد: امروز در سومين سال تشکـــيل انجمن مديــــريت منابع انساني 550تن از مديــــران منــابع انساني و کـــارشناسان و 65تن از اعضـــاي حقوقي به عضويت اين نهاد غيردولتي درآمده‌اند.
رئيس سازمان مطالعات و بهره‌وري منابع‌انساني ضمن برشمردن فعاليتهاي انجمن توسعه منابع‌انساني، نويد شکل‌گيري جايزه ملي تعالي منابع انساني را داد و گفت: انجمن مديريت منابع انساني در نظر دارد تا با معرفي جايزه ملي تعالي منابع انساني، تلاش ديگري را در جهت ايجاد فضاي رقابتي سالم براي توسعه منابع انساني در بنگاهها به عمل آورد و اميدواريم از سال آينده اين طرح عملي شود.
وي در بخش ديگري از سخنان خود در ارتباط با جايگاه انسان گفت: انسان محور توسعه است، انسان اشرف مخلوقات است و عالم براي او خلق شده است، آن‌گاه که خداوند او را خلق کرد و جانشين خويشتن بر روي زمين کرد، از آفرينش خود در شگفت شد و گفت: فتبارک‌الله احسن الخالقين.

مهندس عباس غفاري: مديران منابع انساني، شريک استراتژيک سازمانها
سخنران بعدي افتتاحيه، مهندس عباس غفاري مدير جذب و آموزش سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران بود. وي که به‌عنوان دبير اين کنفرانس در جايگاه قرار گرفته بود، در سخنان کوتاه خود تصريح کرد: امروز نگاه به منابع‌انساني در دنيا متحول شده است، تا جايي که انديشه‌اي که انسان را منبع هزينه مي‌پنداشت، امروز آن را منبع ارزش مي‌داند.
وي در ادامه تاکيد کرد:‌ شعار اين کنفرانس اين است که مديران منابع انساني، شريک استراتژيک سازمانها هستند و براي رسيدن به اين مقصود بايد فعاليتهاي مديران اين حوزه را به سمتي سوق دهيم که همسو با استراتژي‌هاي سازمان به چشم‌انداز نگاه کنند.
مهندس مهدي مفيدي: طبق آمار سازمان ملل متحد رتبه ايران در توسعه منابع‌انساني بهبود يافته است.
مديرعامل سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران، به عنوان فردي که سکان هدايت سازماني که حدود 4درصد GDP کل کشور را در اختيار دارد، به عنوان سخنران بعدي در جايگاه حضور يافت.
وي با ارائه آمار و ارقام به تبيين جايگاه منابع انساني پرداخت و گفت: هر چه کشورها توسعه‌‌يافته‌تر مي‌شوند، ميزان نقش‌آفريني منابع‌انساني در ايجاد ارزش‌افزوده بر منابع فيزيکي فزوني مي‌يابد، به عنوان نمونه نقش نيروي‌انساني در ژاپن براي ايجاد ثروت 80درصد است و در کشور ما اين رقم 34درصد است.
مهندس مفيدي ادامه داد: در سال 2003رتبه توسعه منابع‌انساني ايران توسط سازمان ملل 106 اعلام شده بود که هم‌اکنون در سال 2006با 10رتبه ارتقاء اين رتبه به 96رسيده است، اما همين رقم هم نشان مي‌دهد که جاي کار زيادي داريم.
مديرعامل سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران، با مروري بر هرم نيروي انساني شاغل بخش صنعت گفت: طبق آمارگيري صنعت که در سال 1382انجام شده است، در مجموع کارگاههايي که در بخش صنعت و معدن اشتغال دارند، تحصيلات 51درصد نيروهاي شاغل زير ديپلم است، 33درصد ديپلم، 6درصد فوق‌ديپلم، 9درصد ليسانس و 1درصد فوق‌ليسانس و دکترا هستند که به اين ترتيب لزوم بهسازي در اين بخش به شدت محسوس است.
وي در پايان تصريح کرد: سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران، با ترسيم دورنماي تربيت مديران کلاس جهاني با هدف ارتقاء اعتبار مديريت (Management Brand)‌خود را آماده مي‌سازد تا در رقابتهاي نفس‌گير جهاني حضور يابد.

دکتر جهرمي: وزارت کار، وزارت منابع انساني است
وزير کار و امور اجتماعي، اصلي‌ترين سخنران افتتاحيه بود. وي در سخنان خود ضمن خط بطلان کشيدن بر نگاههاي بخشي به منابع‌انساني گفت: وزارت کار، وزارت کارگر يا کارفرما نيست. وزارت حفظ کار و منابع‌انساني در کشور است.
وي ادامه داد: در کشور کليه وظايف يک متولي دارد، اما توسعه منابع‌انساني عليرغم تمام اهميتي که دارد مورد بي‌توجهي واقع شده است. به همين دليل هم‌اکنون معاونت منابع‌انساني وزارت کار نه با نگاه درون‌سازماني، بلکه با نگاه کلان کشور در وزارت کار تشکيل شده است و اقدامات گوناگوني را در اين رابطه در دستور کار خود دارد، از جمله اينکه اميدواريم بتوانيم کنفرانس توسعه منابع‌انساني در سطح کلان کشور را برگزار کنيم.
دکتر جهرمي در بخش ديگري از سخنان خود با بررسي جايگاه نظام آموزشي در توسعه منابع‌انساني و اشتغال گفت: متاسفانه نظام آموزشي ما پاسخگوي نيازهاي واقعي جامعه نيست، به‌همين دليل هم‌اکنون جامعه با تعداد زيادي فارغ‌التحصيل مواجه است که نمي‌توانند مشاغل مناسب خود را پيدا کنند؛ به عنوان نمونه آمارها حاکي از آن است که نرخ بيکاري افراد زير ديپلم کمتر از فارغ‌التحصيلان است؛ چون نرخ بيکاري فارغ‌التحصيلان بيش از 15درصد است والبته اين مشکل تنها از نظام آموزش عالي ما سرچشمه نمي‌گيرد، بلکه عدم تعامل دستگاهها و فقدان نيازسنجي مناسب نيز اين مشکل را دامن مي‌زند. ما بايد بدانيم به چه نيرويي با چه مهارتي در چه سطحي از تحصيلات نياز داريم، آن‌گاه اين نيازها را بتوانيم اعلام کنيم و از دانشگاهها بخواهيم جهت پرورش چنين تخصص‌هايي اقدام کنند.

دکتر ديناني:
پس از پايان مراسم افتتاحيه، با رويکردي متفاوت مباحث پي‌گرفته شد. اين بخش با سخنان دکتر غلامحسين ابراهيمي ديناني، استاد گروه فلسفه دانشگاه تهران و عضو پيوسته فرهنگستان علوم ايران آغاز شد. وي موضوع سخنراني خود را با موضوع نگاهي اجمالي به آراي فيلسوفان درباره جايگاه انسان در دنياي قديم و جديد ارائه کرد.
وي در ابتداي سخنان خود گفت: ارزش انسان به «انديشيدن» است. انسان تا نينديشد، انسان نيست، شيء است؛ و البته انديشه هم ممکن است شيء شود، اما انديشيدن شيء نيست و کسي که نمي‌انديشد انسان نيست.
ديناني در ادامه افزود: انديشه منبع انساني دارد و به همين دليل گسترش آن در تمام جهات است، يعني گسترش انديشه خطي نيست؛ بنابراين مانند دايره‌اي است که از يک نقطه آغاز مي‌شود و سرانجام به نقطه ابتدايي و اصل خودش بازمي‌گردد.
وي در ارتباط با شيوه‌هاي آموختن و دستيابي به حقيقت گفت: «حقيقت» کيميايي است که همه به دنبال آن مي‌گردند، اما «حقيقت» تنها زماني «حقيقت» است که توسط افراد کشف شود، بنابراين افراد نمي‌توانند منتظر اعطاي حقيقت از سوي ديگران باشند. حقيقت چهره خود را به افراد به اندازه‌ايي نشان مي‌دهد که در درک آن سهيم باشند.

تشکيل ميزگرد تخصصي قوانين کار و تامين اجتماعي
يکي ديگر از برنامه‌هاي روز نخست کنفرانس توسعه منابع‌انساني که بعدازظهر برگزار شد، ميزگرد تخصصي قوانين کار و تامين اجتماعي بود. در اين ميزگرد آقايان دکتر علي محمد گودرزي، رئيس موسسه عالي پژوهش تامين اجتماعي، مهندس داوود مددي، رئيس هيات مديره و مديرعامل سازمان تامين اجتماعي، دکتر جواد فرشباف ماهريان معاون برنامه‌ريزي منابع‌انساني و سياستگذاري اشتغال وزارت کار و اموراجتماعي و مهندس موسي بيات معاون منابع‌انساني شرکت کمباين سازي حضور داشتند.
در اين نشست مهندس داوود مددي گفت: اگر در کارخانه‌اي يک دستگاه خراب بشود، مدير سازمان براي اصلاح آن همه تلاش خود را به کار مي‌گيرد، اما متاسفانه در مورد منابع‌انساني که بالاترين ارزش سازمان است، اين نگاه وجود ندارد.
مددي تصريح کرد: بسياري از کارفرمايان حاضر به بيمه کردن کارگران خود نيستند. اين کار شايد در ظاهر موجب کاهش هزينه‌هاي آنها شود، ولي به دلايل متعدد و از جمله عدم ثبات شغلي براي کارکنان انگيزه لازم براي انجام کار درست را در آنها کاهش مي‌دهد و به اين ترتيب مانع بهره‌وري مناسب کارکنان مي‌شود.
دکتر فرشباف نيز در اين ميزگرد تصريح کرد: قانون کار وتامين اجتماعي در کشور بايد متناسب با قانون برنامه چهارم توسعه و سند چشم‌انداز 20ساله کشور تدوين و اصلاح شود و من اميدوارم با اصلاح قانون کار بتوانيم جلو قراردادهاي موقت را بگيريم و فرآيند استخدام نيروهاي ماهر را تسهيل کنيم.

روز دوم: يادبود بزرگان
سنت زيبايي در کشور شکل گرفته است، تقدير از بزرگان، آناني که مي‌انديشند و آناني که مي‌پويند و امروز در ميان ما هستند و اما فردا مبهم است که آيا باشند يا نباشند؛ مانند دکتر محمدعلي طوسي و چه ارزنده بود که سال گذشته در دومين کنفرانس توسعه منابع‌انساني از او که تلاشهاي بسياري در اين عرصه کرده بود، تقدير شده بود و امسال ناباورانه ديگر در ميان ما نبود.
کنفرانس توسعه منابع‌انساني به پاسداشت اين استاد بزرگ، امسال نيز در مراسمي در روز دوم اين کنفرانس از وي تجليل کرد و پس از آن به تقدير از ساير دست‌اندرکاران توسعه منابع‌انساني در کشور پرداخت.
در اين ارتباط در بخش‌هاي مختلف از افراد زير با حضور مديران و فعالان حضور منابع‌انساني تقدير شد:

الف- بخش اساتيد:
خانم دکتر نسرين جزني، استاد دانشگاه شهيد بهشتي
آقاي دکتر محمد صائبي، عضو هيات علمي موسسه آموزشي-پژوهشي سازمان مديريت و برنامه‌ريزي کشور
دکتر خدايار ابيلي، عضو هيات علمي سازمان مديريت صنعتي
دکتر سيدمحمد اعرابي، عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي

ب- بخش مديران:
دکتر پورسيدآقايي، مديرعامل رجا
محمود نظاري، رئيس هيئت‌مديره شرکت همکاران سيستم
مهندس دادالله قريني، عضو هيات‌مديره سازمان مديريت صنعتي و معاون سابق منابع‌انساني سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران
حميد رحمتيان، معاون منابع‌انساني گروه بهمن
مهندس اکبر مهاجري: مشاور منابع‌انساني وزير نفت در توسعه مديريت

د- بخش ايده‌پردازان:
دکتر علي‌محمد گودرزي، رئيس موسسه عالي پژوهش تامين‌اجتماعي

ه- بخش ناشران
خانم دکتر فريبا لطيفي، مديرعامل شرکت نشر فرا

بيانيه کنفرانس
در پايان اين کنفرانس بيانيه آن به‌عنوان منشوري که خط‌مشي فعاليتهاي توسعه‌منابع‌انساني را مشخص مي‌کند، پس از اخذ نظريات شرکت‌کنندگان منتشر شد. در برخي از بندهاي اين بياينه، مفاد زير مورد تاکيد قرار گرفته است:
- اجراي جايزه تعالي منابع انساني در کشور با محوريت انجمن مديريت منابع‌انساني
- تهيه نظام‌مند احراز صلاحيت مديران منابع‌انساني جهت حرفه‌اي شدن فعاليت اين حوزه
- تدوين سند راهبردي توسعه منابع‌انساني در چارچوب سند راهبردي چشم‌انداز توسعه کشور در افق 1404
- توجه به توسعه منابع‌انساني با رويکرد جنسيتي، براي تحقق آرمان پرورش مديران کلاس جهاني.

نتيجه‌گيري
آذرماه در رخدادهاي مديريتي، نقطه عطف محسوب مي‌شود که برگزاري کنفرانس توسعه منابع‌انساني در 13و 14آذرماه يکي از اين رخ‌دادهاي مهم بود.
در اين کنفرانس که علاوه بر مروري که ما در اين گزارش بر مباحث ارائه شده داشتيم، نزديک به 20مقاله در سالن اصلي ارائه شد و مباحث متعددي نيز در سالن‌هاي جانبي مورد نقد و بررسي قرار گرفت و حضور سخنرانان خارجي نيز از ديگر نقاط قوت اين کنفرانس بود که بستر مناسبي براي تبادل تجربيات فراهم مي‌کرد و در اين مسير بسياري از سازمانهاي ايراني نيز از جمله صنايع خودرو و فولاد توانستند تجارب خود را با يکديگر مبادله کنند.
برگزاري همزمان کلينيک مديريت با حضور اساتيد مديريت منابع‌انساني از ديگر نکات جالب توجه اين همايش دو روزه بود که در آن در حوزه‌هاي استراتژي و برنامه‌ريزي منابع‌انساني؛ جذب، استخدام، جبران خدمت و مزايا، مديريت عملکرد، مديريت دانش و سرمايه فکري، توسعه مشارکت، توسعه منابع‌انساني به مراجعه‌کنندگان پاسخ گفته شد.
نمايشگاه جانبي کنفرانس نيز فضاي تعاملي مناسبي را فراهم آورده بود و بسياري از موسسات صنعتي و خدماتي در آن حضور داشتند.
کار انتشاراتي که در جنب فعاليتهاي کنفرانس صورت گرفته بود نيز قابل‌توجه و تقدير بود که از جمله آن، انتشار همزمان کتاب کنفرانس توسعه منابع‌انساني است.
در هر صورت دو روز سخن از انسان بود و کرامت انساني و نقش انسان در رشد و اعتلاي جوامع و البته بيشتر با رويکرد کسب و کار، در کنار همه اين نکات مثبت به نظر مي‌رسد که بايد در اين کنفرانس ابعاد کلان توسعه منابع‌انساني مورد توجه بيشتري قرار بگيرد، زيرا مباني تئوريک همواره تسهيل‌کننده مسير اجرا است.
براي دست‌اندرکاران اين کنفرانس آرزوي پيروزي داريم، باشد که اين‌ گامها، راهي به سوي ارزش‌آفريني انسانها در عرصه سازماني و غيرسازماني باشد.