TRIZ
در مهندسي خلاقيت

ترجمه و گردآوري: قاسمعلي رايج، علي رضا معطوفي

دنياي امروز را، دوران كشتيراني بر آبهاي خروشان نام نهاده اند. دوراني كه تغيير و پويايي جزء ثابت آن است و رقابت شديد بقاي شركتها را تهديد مي كند. در اين عصر شركتهايي قادر به ادامه حيات خود هستند كه بهتر از ديگر رقبا، مشتريان را درك كرده و نيازهايشان را پاسخ دهند. اما پاسخ نيازهاي مشتريان و جلب نظر و رضايت آنها نيازمند عرضه چيزي منحصر به فرد است كه مشتري را قانع كند محصول شركت از ساير رقبايش بهتر است. عرضه محصولات جديد و مشتري پسند نيازمند به كارگيري ابزارهاي مناسب است. خلاقيت و نــــوآوري اــبزارهايي هستند كه همواره سازمانها را در تحقق اين هدف ياري رسانده اند و در عصر حاضر اين اهميت بيش از پيش شده است. تاكيد سازمانها به استخدام افراد خلاق، ايجاد محيط خلاق در سازمان، تشويق افراد به خلاقيت در سازمان و تحقيق و پژوهش در زمينه يافتن راههاي توسعه خلاقيت دليلي بر اين مدعا است. يكي از ابزارها، در زمينه تقويت خلاقيت، TRIZ است. آلتشولر ارائه دهنده TRIZ معتقد است كه خلاقيت صرفا يك امر ذاتي نيست بلكه اكتسابي و قابل آموزش دادن است. واژه TRIZ برگرفته از حروف اول عبارت روسي TEORIA RESHENIYA IZOBROTOTELSHKIKH ZADATCH كه برابر عبارت انگليسي THEORY OF PROBLEM SOLVING با علامت اختصاري (TIPS) است. TRIZ اولين بار توسط آلتشولر مخترع روسي، ارائه شده است. TRIZ شامل چهار اصل ابداعي است كه ابزاري قوي و نظام مند را در اختيار نوآوران و بدعت گذاران مي‌گذارد تا راه گريزي از الگوهاي جاري بيابند و الگوهاي موجود و سودمند را جايگزين الگوهاي قديمي كنند. هدف از ارائه اين مقاله صرفا بيان اصول چهل گانه و اكتفاكردن به آنها نيست بلكه انتظار مي‌رود كه شما قادر باشيد بعد از مطالعه آن، اصل چهل و يك و اصول بعدي را نيز بيان كنيد.

كاربرد اصول 40گانه TRIZ
براي استفاده از اين اصول بايد مسأله را مشخص كرد، سپس نتيجه نهايي مطلوب (ايده آل) را تعيين نمود و در ادامه دلايلي را كه نمي توان به آن نتيجه مطلوب رسيد، روشن كرد. بعداز مشخص شدن مشكل و موانع حل آن مي‌توان براي دستيابي به راه حلهايي جهت رفع اين مشكلات از اصول 40گانه TRIZ استفاده كرد. براي اين منظور بهتر است اصولي را انتخاب كرد كه بيشترين كارايي را دارند. البته بهتر است استفاده از اين اصول به صورت شانسي و غيرترتيبي باشد تا به اين صورت تفكر را غيروابسته و مستقل حفظ كرد.

اصول چهل گانه TRIZ
اصل اول – بخش بندي (SEGMENTATION)
موضوع را به بخشهاي مستقل تقسيم كنيد. سازمان را به مراكز توليد مختلف تقسيم كنيد. قسمتهاي فايده رسان را خودگردان كنيد. موضوع را منعطف كرده و تقسيم بندي را افزايش دهيد. به عنوان مثال بخش بندي بازاريابي براساس اطلاعات جمعيت شناسي، جامعه شناختي، روان شناختي، نحوه زندگي و غيره. از حلقه هاي كيفيت استفاده كنيد. فرايند تصميم سازي و تصميم گيري را بخش‌بندي كنيد.
اصل دوم – جداسازي (TAKING OUT)
قسمتهاي مهم و ضروري را جدا كنيد. يك بخش تدافعي يا ويژگي خاص را از موضوع جدا كنيد يا اينكه حفظ قسمت ضروري و مهم يا خاص يك موضوع را بيرون بكشيد. ترسها، موانع و هشدارها را حذف كنيد. به توليد تكيه كنيد.
اصل سوم – كيفيت موضعي (LOCAL QUALITY)
ساختار يك موضوع را از يك شكل به شكل ديگر تغيير دهيد. ساعتهاي كار را انعطاف پذير كنيد. براي هريك از كارمندان خود محيط كار سفارشي براساس نيازهاي روان شناختي و كارسنجي فراهم آوريد.
اصل چهارم – عدم تقارن (ASYMMETRY)
اين اصل تركيب اصول اول و سوم است. شكل يك موضوع را از حالت قرينه به حالت عدم تقارن تغيير دهيد. اگر عدم تقارن موجود پايين است آن را افزايش دهيد. به عنوان مثال، بودجه را به بخشهاي مجزا تقسيم كنيد. براي هر بخش، بودجه بندي مجزا انجام دهيد. توزيعهاي نرمال را مورب كنيد. براي هر گروه از مشتريان از شيوه هاي مختلف بازاريابي استفاده كنيد. براي هركدام از بخشهاي سازمان خود به صورت مجزا بودجه بندي نماييد و از افزايش يا كاهش حقوق و مزايا براي همه واحدها اجتناب كنيد.
اصل پنجم – ادغام (MERGING)
موضوعات مشابه را ادغام كنيد. عمليات را موازي، پيوسته و به موقع انجام دهيد. تيمهاي كاري مشابه تشكيل دهيد. شركتهاي با محصولات مرتبط را با هم ادغام كنيد.
اصل ششم – جهان گستري يا عموميت (UNIVERSALITY)
يك موضوع را طوري ترتيب دهيد كه قادر به انجام عملكردهاي مركب باشد. نيروهاي كاري چند مهارتي ايجاد كنيد. نياز به ساير قسمتها را حذف كنيد. به عنوان مثال سوپر ماركتهايي وجود دارند كه امور بيمه اي انجام مي‌دهند، خدمات بانكي ارائه مي كنند، سوخت، روزنامه و غيره مي فروشند.
اصل هفتم – عروسك تو در تو (NESTED DOLL)
هر موضوع را داخل موضوع ديگر قرار دهيد و ترتيبي دهيد كه يك قسمت از دل قسمت ديگر عبور كند. متصديان مشاغل را به صورت سنتي در معرض مواجهه با رويدادهاي خارجي و يا مشتريان قرار دهيد. سنسورهايي كه درون درهاي سازمان كار گذاشته مي شوند، مي توانند تعداد مشتريان واردشونده و خارج شونده را مشخص كنند و اين اطلاعات مي توانند در ارزيابي ها براي شما مفيد باشند.
اصل هشتم – ضدوزن (ANTI-WEIGHT)
اگر موضوع كشش به پايين دارد بايد آن را با موضوعهاي ديگر ادغام و وادار به واكنش با محيط كرد. به عنوان مثال، يك كمپاني كوچك اگر به يك شبكه حمل و نقل بزرگ متصل شود ارتقا مي يابد در ادغام دو شركت، شركتي كه داراي برتري هايي است وضعيت شركت ديگر را بهبود مي بخشد. كمپاني ها زيان ناشي از كاهش فروش يك محصول را ازطريق فروش ساير محصولات در حال رشد و موفق پوشش مي دهند.
اصل نهم – ضد عمل مقدماتي (PRELIMINARY ANTI-ACTION)
براي كنترل تاثيرات مضر عمل بايد ضدعمل، جايگزين كرد. به عبارت ديگر اگر ضروري است كه اقدامي را انجام دهيد كه هم تاثيرات مثبت و هم تاثيرات منفي دارد، لازم است كه براي كنترل تاثيرات مضر، اقدامات يا ضد عملهايي را جايگزين كنيد. وقتي درحال تهيه يك آگهي هستيد سعي كنيد كه آگهي شامل همه اطلاعات باشد نه فقط شامل قسمتهاي مطلوب و خوشايند.
اصل دهم – اقدام اوليه (PRELIMINARY ACTION)
اگر تغييري لازم است قبل از آنكه نياز به آن احساس شود، آن را اعمال كنيد. آبراهام لينكلن مي گويد: اگر من براي خرد كردن درخت هشت ساعت وقت داشته باشم، شش ساعت تبرم را تيز مي‌كنم. فعاليتهاي مديريتي را تغيير دهيد. موضوعات را از مناسب ترين جايي مي‌توان در مورد آنها اقدام كرد و براي ارسال و انجام آنها هيچ‌گونه اتلاف وقتي وجود ندارد، مرتب نماييد.
اصل يازدهم – از پيش فراهم كردن يا ضربه گيري پيش از موعد (BEFOREHAND CUSHIONING)
امكان تمام احتمالات را درنظر بگيريد. براي جبران اعتبار پايين يك موضوع ابزار ضروري را پيش از موعد آماده كنيد. از اطلاعات كامپيوتري كمك بگيريد.
اصل دوازدهم – هم پتانسيل بودن (EQUIPOTENTIALITY)
ساختار تيمي شكل ايجاد كنيد. اعضاي يك تيم درقبال دريافت پول شايستگي خود را توزيع مي كنند تا اينكه به تقسيم نكات ديكته شده مديريت بپردازند. اصل پيتر را نبايد فراموش كرد. هر كارمندي مايل است سطح خود را ارتقا دهد. براي بالابردن مهارت كاركنان، تغييراتي را در خط مشي هاي افقي سازمان صورت دهيد.
اصل سيزدهم – معكوس ساختن (THE OTHER WAY-ROUND)
اقدامي كه براي حل مسأله مورداستفاده قرار مي دهيد را برعكس كنيد. موضوعات را وارونه نماييد. به جاي سردكردن سوژه آن را داغ كنيد. به جاي بهترين، بدترين را نشان دهيد. كارمندان خبره را به جاي آخرين نقطه در اولين نقطه تماس قرار دهيد. به جاي آوردن كارمند به كوهستان، كوهستان را براي كارمند ببريد.
اصل چهاردهم – كروي ساختن (SPHEROIDALITY-CURVATURE)
به جاي حركت در يك مسير راست و بي دغدغه به صورت منحني شكل حركت كنيد. از مسير خطي به مسير چرخشي وارد شويد. به جاي استفاده از قطعات داراي مسير راست يا سطوح و اشكال راست، از نوع منحني شكل آنها استفاده كنيد. از سطوح صاف و مسطح به سطوح كروي حركت كنيد. به جاي بوروكراسي نقطه به نقطه در سازمان كوتاهترين راه را به مشتري نشان دهيد. رهبري تيم را چرخشي كنيد.
اصل پانزدهم – پويايي (DYNAMICS)
نيروي واكنشي سريع داشته باشيد و تيمهاي پاسخ به مشتري تشكيل دهيد. ساختار سازماني را انعطاف پذير كنيد. ويژگيها و خصوصيات يك موضوع، محيط خارجي يا فرايند را طوري طراحي كنيد كه تغيير به بهترين صورت انجام گيرد. يك موضوع را به قسمتهاي با قابليت جابجايي نسبي با يكديگر تقسيم كنيد. اگر موضوع يا فرايند ثابت و غيرقابل انعطاف بود آن را تحريك پذير و سازش پذير نماييد.
اصل شانزدهم – اقدامات جزيي يا اضافي (PARTIAL OR EXCESSIVE ACTIONS)
اگر يك موضوع با استفاده از يك روش مشكل دردسترس قرار دارد، با استفاده از راه حل مشابه روش آسانتري بيابيد. به عنوان مثال به جاي پخش مكرر آگهي در تلويزيون از بيلبردهاي بزرگ استفاده كنيد. فلسفه مديريت فرايند ژاپني ها بيان مي كند: اگر شكست نخورده ايد، به هر شكل آن را ثابت كنيد. دمينگ معتقد است: مهمترين اعداد آنهايي هستند كه شما آنها را هرگز نخواهيد شناخت. آيا مي دانيد صددرصد به چه معني است؟
اصل هفدهم – بعد ديگر (ANOTHER DIMENSION)
يك موضوع را از چند بعد بررسي كنيد. سلسله مراتب سازماني ترتيب دهيد. آن روي سكه را هم ببينيد. به جاي مديريت تك داستاني، از مديريت چند داستاني استفاده كنيد. ارتباط افقي را تقويت نماييد. از تفكر عمودي به افقي و برعكس تغيير جهت دهيد. به صورت مستقيم يا با كمك مشاوران، سازمان خود را از بيرون ملاحظه كنيد.
اصل هجدهم – ارتعاش مكانيكي (MECHANICAL VIBRATION)
نوسان دادن به موضوع، عدم تعادل، اغتشاش و افت و خيز، منابع اوليه خلاقيت هستند. يك مدير خوب برخورد را حذف نمي كند و از اتلاف انرژي كارمندانش جلوگيري مي كند. اين عين سلامت سازمان است كه كاركنان به خاطر اينكه فكر مي كنند مديرشان دچار اشتباه شده، با آن مخالفت كنند.
اصل نوزدهم – اقدام دوره اي (PERIODIC-ACTION)
به جاي اقدامات مداوم از اقدامات دوره اي و ضربه اي استفاده كنيد. رهبر تيم را به صورت دوره اي تغيير دهيد. بازخور هفتگي يا ماهانه را جايگزين مرور سالانه كنيد. اگر اقدامي از قبل به صورت دوره اي انجام مي شده، تناوب يا ميزان آن را تغيير دهيد. كارهاي باقي مانده را در خلال تعطيلات انجام دهيد.
اصل بيستم – تداوم اقدام مفيد (CONTINUITY OF USEFUL ACTION)
كار مفيد را به صورت مداوم ادامه دهيد. همه قسمتها را وادار كنيد تا با آخرين توان كار كنند. اقدامات بيهوده را حذف كنيد. براي بهبود جريان كار و قادر ساختن افراد به كاركردن، از افراد چند مهارتي استفاده كنيد. درخلال بروز وقفه هاي كاري به امر آموزش بپردازيد.
اصل بيست و يكم – جهيدن (SKIPPING)
يك فرايند را با سرعت بالا مديريت كنيد. آهسته روي بدترين دشمن نوآوري است سريع شكست بخور. سريع ياد بگير. شما نمي توانيد با دو پرش كوچك از روي يك شكاف بزرگ بپريد. (ديويد جورج) با سرعت از ميان فرايندهاي پردردسر عبور كنيد. واتسون معتقد است كه اگر به دنبال موفقيت هستيد، سرعت شكست خود را دو برابر كنيد.
اصل بيست و دوم – بركت در تغيير دادن يا تبديل ليمو به ليموناد (BLESSING IN DISGUISE OR TURN LEMONS INTO LEMONADE)
از عمل ناخوشايند براي رسيدن به تاثيرات مثبت استفاده كنيد. حمله بر خود را در قالب حمله به مشكل قالب‌ريزي كنيد. يك عمل ناهنجار را آن قدر بسط دهيد كه ديگر بزرگ نباشد. بر سر مشتري هايي كه مشكلي را درمورد كالا يا خدمات شما تجربه كرده اند قيل و قال كمي راه بياندازيد و كاري كنيد كه احساس مثبت آنها درمورد شما تقويت شود، تا جايي كه آن مشكل ازنظر آنها آن قدر كوچك جلوه كند كه گويي اصلا مشكلي وجود نداشته است.
اصل بيست و سوم – بازخورد (FEEDBACK)
براي بهبود يك عمل به معرفي بازخورد بپردازيد. جوران بيان مي كند كه آنچه را كه اندازه مي گيريد همان دستاورد شماست. اگر از بازخورد استفاده مي شده است، حجم يا تاثير آن را تغيير دهيد. طراحان را نيز همانند بازاريابان در معرض تماس با مشتري قرار دهيد.
اصل بيست و چهارم – ميانجي گرايي يا واسطه گري (INTERMEDIARY)
از يك فرايند ميانجي گرايانه استفاده كنيد. از يك فرد بي طرف، تيمهاي برطرف كننده مشكل يا مشاوران در خلال حل مشكل استفاده كنيد. به صورت موقت يك موضوع را به موضوع ديگر، ادغام كنيد.
اصل بيست و پنجم – خودخدمتي (SELF-SERVICE)
سوژه را وادار كنيد تا با انجام عمل مفيد به خودش كمك كند. از منابع انرژي تلف شده استفاده كنيد. كاركنان بازنشسته را در مواردي كه به تجربه شغلي آنها نياز داريد، به كار گيريد. از منابع، انرژي يا موادتلف شده يا از دست رفته استفاده كنيد. كارگران غيرماهر خود را به صورت موقت به ساير سازمانها قرض دهيد.
اصل بيست و ششم – كپي برداري (COPING)
به جاي يك موضوع غيرقابل دسترس و گران از يك موضوع ساده ارزان استفاده كنيد. به جاي شركت در سمينار به راديو گوش كنيد. به جاي رفتن به تعطيلات گران قيمت، از طريق كامپيوتر به واقعيتهاي دنيا دست پيدا كنيد. در مواردي كه چندين كاربر مي بايست به طور همزمان به اطلاعات دسترسي يابند به جاي استفاده از سيستم كاغذي از سيستم كامپيوتري و اطلاعات الكترونيك استفاده كنيد.
اصل بيست و هفتم – موضوعات كوتاه مدت ارزان (CHEAP SHORT-LIVING OBJECTS)
موضوعات كوتاه مدت و ارزان مركب و چندتايي را جايگزين موضوعات منفرد و گران كنيد. براي جلوگيري از هزينه تميزكاري انبار اشياي بادوام از سوژه هاي كاغذي يك بار مصرف استفاده كنيد.
اصل بيست و هشتم – جايگزيني مكانيكي (MECHANICS SUBSTITUTION)
يك وسيله مكانيكي را جايگزين حواس كنيد. از رأي گيري الكترونيك استفاده كنيد. از حوزه هاي ثابت به حوزه‌هاي پويا حركت كنيد. به عنوان مثال سوپرماركتها بوي نان را در اطراف مغازه شان پمپاژ مي كنند. اطلاعات مربوط به مشتريان خرده خود را به جاي پركردن فرم به وسيله يك كامپيوتر با صفحه لمسي ثبت كنيد.
اصل بيست و نهم – پنوماتيك و هيدروليك (PNEUMATICS AND HYDRAULICS)
از قسمتهاي گازي و مايع يك موضوع به جاي قسمت جامد استفاده كنيد. ساختار سازماني انعطاف پذير را جايگزين ساختار سلسله مراتبي بسته قديمي نماييد. منطق آب را جايگزين منطق صخره كنيد. مايع درحال جريان به صورت پيوسته درحال ساختن منطقي است كه برخلاف جاودانگي حاصل از منطق صخره با لبه هاي سخت است. فرايند ارتباطات را روان سازيد.
اصل سي ام – پوسته هاي انعطاف پذير و فيلمهاي نازك (FLEXIBLE SHELLS AND THIN FILMS)
نازك ترين فيلم لايه اي به ضخامت يك مولكول دارد بنابراين نازك ترين ساختار سازماني است به ضخامت يك كارمند. به جاي ساختارهاي سه بعدي از پوسته هاي انعطاف پذير استفاده كنيد. با داشتن سرويس خدمات مشتري با يك كارمند، آژانس خدمات مشتري، همه اطلاعات قابل دسترسي را به آساني دراختيار خواهد داشت.
اصل سي و يكم – مواد متخلخل (پرمنفذ) (POROUS MATERIALS)
جريان اطلاعات را دوسويه درنظر بگيريد. ارتباطات داخلي را به وسيله ايجاد دسترسي هاي اينترنتي توسط همه لايه هاي سلسله مراتب بهبود ببخشيد. به كارگران امكان دسترسي به مديريت ارشد سازمان را بدهيد و بالعكس. به مشتريان اختيار و اجازه دهيد كه با لايه هاي سازمان مواجه شوند. از نقشه هاي ذهني و قابليتهاي خودالگويي استفاده كنيد تا باعث بهبود اطلاعات و دانسته‌هاي دريافتي شود.
اصل سي و دوم – تغيير رنگ (COLOR CHANGE)
رنگ يك موضوع يا محيط خارجي آن را تغيير دهيد. از رنگهاي مختلف براي حالت ارتباط هشيارانه استفاده كنيد. از تاثيرات نورپردازي براي تغيير روحيه در يك اتاق يا دفتر استفاده كنيد. شفافيت يك موضوع يا محيط خارجي آن را تغيير دهيد. سازمان و ارتباطات سازماني را شفاف سازيد.
اصل سي و سوم – شباهت (HOMOGENEITY)
موضوعات مشابه را به واكنش با هم ترغيب كنيد. مانند خواندن يك سرود مذهبي يكسان از روي يك ورقه. بهترين راه براي ساختن يك كيف ابريشمي از گوش يك خوك اين است كه كار را از يك خوك ابريشمي شروع كنيد. موضوع را وادار به واكنش با موضوع ديگر يا مواد مشابه كنيد. مشتريان و تامين كنندگان مواداوليه را به حلقه طراحي محصول ببريد.
اصل سي و چهارم – دورانداختن و احياكردن (DISCARDING AND RECOVERING)
قسمتهايي كه كارشان تكميل شده دور بيندازيد. آنها را در خلال عمليات اصلاح كنيد. قسمتهاي پروژه اي با اندازه انعطاف پذير و متغير تشكيل دهيد. با استفاده از كارگر قراردادي، به بالانس بار و ظرفيت بپردازيد. به آموزش و يادگيري درازمدت توجه كنيد.
اصل سي و پنجم – تغييرات پارامتري (PARAMETER CHANGES)
وضعيت فيزيكي يك موضوع را تغيير دهيد. دما را نوسان دهيد. با دادن حق مالكيت تغيير در محصول، به مشتري احساس هيجان و داغي وارد كنيد. حتي اگر يك تيم بهترين نباشد با تحريك آنها مي توان بازي خوبي را از آنها ديد. ميزان و تعداد انعطاف پذيري را تغيير دهيد. كاركنان را با آگاه كردن درمورد آينده شركت و اجراي طرحهاي استراتژيك، به هيجان آوريد.
اصل سي و ششم – انتقال فاز (PHASE TRANSITIONS)
فازي كه در آن حركت مي كنيد تغيير دهيد. از پديده هايي كه درخلال انتقال فاز رخ مي دهند استفاده كنيد. مانند تغيير كارمندان. حركت از بازار گاو به سمت بازار خرس يا تمايل به استراحت بعد از دريافت گواهي كيفيت يا اختراع مثالهايي از اين مورد هستند.
اصل سي و هفتم – انبساط گرمايي (THERMAL EXPANSION)
اگر محيط براي تحول آماده است، تشويق كنيد.اگر كارمندان حسابي هيجان زده اند كارهاي بيشتري به آنها بدهيد. از انبساط يا انقباض مواد استفاده كنيد. با توجه به رشد محصول تلاشهاي بازاريابي را توسعه دهيد و به انعقاد قرارداد بپردازيد.
اصل سي و هشتم – اكسيدانهاي قوي (STRONG OXIDANTS(BOOSTED INTERACTIONS)
هواي معمولي را غني كنيد. به هواي غني شده اكسيژن خالص تزريق كنيد. رقابتهاي جديد را افزايش دهيد. از آموزش عملي به جاي سخنراني استفاده كنيد. به جاي آموزش درقالب سخنراني از آموزش همزمان با بازي استفاده كنيد. از مطالعات موردي در آموزش استفاده كنيد. از كارشناسان خارج از سازمان براي انجام سخنراني دعوت كنيد.
اصل سي و نهم – مداخله گرهاي محيطي (INTER ATMOSPHERE)
محيط طبيعي را جايگزين محيط بي حركت كنيد. از وضعيت تنبيه و تشويق خارج شويد، درخلال بحث استراحت را هم درنظر بگيريد. درخلال گفتگوهاي مشكل، از شخص سومي كه بي طرف است استفاده كنيد. در بين زمانهاي انجام ملاقات ها و نشستها اوقات استراحت درنظر بگيريد.
اصل چهلم – ساختارهاي مركب (COMPOSITE STRUCTURES)
از يك شكلي به مركب بودن تغيير وضعيت دهيد. تيمهاي چندمنظوره ايجاد كنيد. مثلا، انواع شخصيتها را در يك مجموعه استفاده كرده و آموزش تركيبي را امتحان كنيد. آموزش را با تركيبي از سخنراني، آموزش ON LINE، ويدئويي و غيره انجام دهيد. استراتژي هاي با ريسك بالا و پايين را با هم تركيب كنيد.

منابع

1 – MANN, DARRELL & ELLEN DOMB, 40 INVENTIVE (BUSINESS) PRINCIPLES WITH EXAMPLES, UNIVERSITY OF BATH, UK, 2006
2 – DOMB, E & TATE, K, 40 INVENTIVE PRINCIPLES WITH EXAMPLES, TRIZ JOURNAL, WWW.TRIZ – JOURNAL.COM, JULY 1997.

_ قاسمعلي رايج: كارشناس ارشد مديريت بازرگاني
_ علي رضا معطوفي: دانشجوي كارشناسي ارشد مديريت مالي