بنگاههاي برتر جهاني (26)
شركت 3M

مسعود بينش

www.mgt.blogfa.com

شركت 3M از معدود شركتهاي برتر و پايدار در سطح جهاني است كه در حوزه ها و زمينه هاي متعددي به فعاليت مشغول است. شايد وجود پنج نفر صنعتگر با سليقه هاي متنوع و مختلف به عنوان بنيانگذار، در اين جهت‌گيري بي تاثير نبوده است. بداقبالي آغاز راه در توليد ساينده ها از سنگ معدن كراندوم و توجه به نوآوري و روي آوردن به زمينه هاي ديگر كاري نيز در اين ميان نقش داشته است. به هر روي، آنچه امروز بنيان 3M را به عنوان شركتي مبتني بر علم و فناوري تشكيل مي دهد، توجه به نوآوري و تحقيق و توسعه است. هزاران محصول مختلف از مواد ساينده و چسب تا محصولات اداري و بهداشتي و ايمني و اطفاي حريق و فيلمهاي عكاسي و مدارهاي الكترونيكي و محصولات دندانپزشكي و موادالكتريكي، همگي از توجه به خلاقيت و حضور در عرصه نوآوري و توسعه محصول پديد آمده است.
اما در پس اين محصولات متنوع و حوزه هاي گوناگون فعاليت، از همان ابتدا، روح واحدي بر فلسفه رهبري شركت حاكم بوده كه توانسته است همچون ريسماني، اين حلقه هاي پراكنده را گرد آورد. حضور چهار دهه رهبري ويليام مك نايت و عرضه اصول رهبري توسط او و توجه ژرف به كاركنان و تاثير آنان در حركت شركت چنان بنيان مستحكمي براي 3M پديد آورده كه هم اينك مي تواند با تكيه بر آن، حضور خود را در جمع پانصد شركت برتر جهاني تثبيت كند.
تاريخچه
در سال 1902، پنج صنعتگر با گرايشهاي متنوع و مختلف، شركت «معدن كاوي و ساخت مينسوتا» (MINNESOTA MINING AND MANUFACTURING) را تأسيس كردند كه بعدها به اختصار و براساس حروف اول اسم شركت، به نام 3M معروف شد.
اين پنج نفر: هنري برايان، اولين رئيس، هرمان كيبل، اولين مديرعامل، جان دوان، ويليام مك گوناگل و دانلي باد بودند. نيت اوليه بنيانگذاران شركت، استفاده از سنگ معدن اكسيد آلومينيم (كراندوم) براي توليد چرخهاي آسياب معادن بود. به دليل پايين بودن عيار معدن و ارزش آن، پس از مدتي به سمت توليد كاغذ سمباده روي آوردند. بيم ورشكستگي آنان را بدين كار واداشت، اما آنان با جذب افراد موثري همچون ويليام مك نايت اين تهديد را به فرصت تبديل كردند و 12 سال بعد محصولات انحصاري خود نظير كاغذ سمباده ضدآب و پوششهاي نواري را براي رنگ كردن خودرو به بازار عرضه كردند. اين محصولات به شدت مورداستقبال و استفاده خودروسازان و تعميرگاهها قرار گرفت و رونق كار شركت را به دنبال داشت. ويليام مك نايت كه در سال 1907 جذب شركت شده بود از 1929 به عنوان مديرعامل به كار مشغول شد و تحولات شگرفي در شركت پديد آورد. فلسفه رهبري او هنوز در 3M مورداحترام و اقبال است. در سال 1929، 3M همراه با هشت شركت توليدكننده مواد ساينده يك شركت مادر تشكيل داد و نخستين گام را در راه بين‌المللي شدن فعاليتهاي خود برداشت.
دردهه 1950 اين روند به سرعت ادامه يافت و شعبه شركت در كشورهاي كانادا، مكزيك، فرانسه، آلمان، استراليا و انگليس داير شد. با افتتاح آزمايشگاهها و مراكز تحقيقاتي متعدد و تاكيد بر نوآوري محصولات جديد، روند عرضه محصولات نوي شركت ادامه يافت. عرضه مبتكرانه چسب نواري سلوفان از آن جمله بود. در دهه 1940 شركت به سمت توليد مواد دفاعي رفت. درهمين دوره عرضه محصولاتي، مانند: مواد منعكس كننده (شبرنگ) مورداستفاده در علائم راهنمايي و اتوبانها را در دستور كار قرار داد. در دهه 1960 ميكروفيلم خشك نقره‌اي، كاغذ كپي، سيستم‌هاي اورهد و محصولات عكاسي و بهداشتي و دندانپزشكي و پزشكي به بازار عرضه شد. توسعه 3M در دهه هاي 1970 و 1980 درجهت حوزه‌هاي راديوگرافي، دارويي و كنترل انرژي بود. در 1969 كه نيل آرمسترانگ بر كره ماه گام نهاد، جنس مواد مصنوعي كفش او توسط 3M تهيه شده بود. امروزه پس از صدسال، 3M همين مدل كسب و كار را دنبال مي كند: توانايي توسعه محصولات ويژه. موفقيت شركت پس از اين دوره طولاني، توانايي تركيب فناوريها در برآورده ساختن نيازهاي مشتريان است تا بتوان زندگي آسانتر و بهتري براي مردم سراسر دنيا تامين كرد.

حوزه هاي كسب و كار
3M امروزه بالغ بر 75000 محصول را در 60 كشور توليد مي كند و در بيش از 200 كشور جهان به فروش مي رساند. 32 شركت بين المللي با عمليات ساخت، اين كار را برعهده دارند. شش حوزه اصلي كسب و كار شركت عبارت‌اند از:
- مصرفي و اداري،
- نمايشي و گرافيك،
- ارتباطات،
- مراقبتهاي بهداشتي،
- صنعتي و حمل ونقل،
- ايمني، امنيتي و خدمات حفاظتي.

چشم‌انداز
چشم انداز شركت 3M عبارت است از: تعهد نسبت به مشاركت فعال در توسعه پايدار از راه حفاظت محيط‌زيست، مسئوليت اجتماعي، پيشرفت اقتصادي.

ارزشها و فرهنگ سازماني
حضور ويليام مك نايت از سال 1929 به عنوان رهبر شركت به مدت 37 سال، تاثيرات بسياري در فرهنگ شركت ايجاد كرد. او با ارائه اصول مديريتي خود، 3M را متحول كرد. فلسفه فرهنگ او توجه به كاركنان بود. هم اكنون نيز توجه به منويات او و منشور اخلاقي شركت و ارزشهاي مطرح شده در آن در رأس برنامه ها قرار دارد و مديرعامل فعلي نيز بر آن پاي مي‌فشرد.
ارزشهاي موردتاكيد شركت 3M عبارت است از:
- درهر كاري كه انجام مي دهيم، رفتار و كردار صادقانه و درست داشته باشيم،
- كسب رضايت مشتريان از راه فناوريهاي نوآورانه و كيفيت عالي و ارائه ارزش و خدمت بيشتر،
- فراهم آوردن برگشت جذب سرمايه سرمايه گذاران ازطريق رشد پايدار و جهاني،
- احترام به محيط فيزيكي و اجتماعي دنيا،
- ارزش نهادن به كاركنان، شناخت و تقويت استعدادهاي متنوع آنان،
- كسب تحسين همه همكاران شركت در سراسر جهان.

تحقيق و توسعه
اساسا شركت 3M به عنوان شركتي مبتني بر علم شناخته مي شود. شعار شركت روح نوآوري است. از همان ابتدا توجه به تحقيق و توسعه در شركت نهادينه شده است. هزاران محصول توليدي شركت جز از اين مسير قابل دستيابي نبوده است. نخستين آزمايشگاه تحقيقاتي شركت در سال 1937 راه اندازي شد. اكنون 37 آزمايشگاه مجهز تحقيقاتي شركت در سراسر دنيا فعاليت دارند و 7000 پژوهشگر را به كار گرفته‌اند. 3900 پژوهشگر از آن ميان در آمريكا مشغول به كار هستند. در سال 2007، 3M بيش از 3/1 ميليارد دلار در زمينه تحقيق و توسعه هزينه كرده است. در پنج سال اخير، اين مبلغ 6/6 ميليارد دلار بوده است. فناوريهايي كه شركت در آن فعال است به 45 نوع مي رسد. مهمترين آنها عبارت‌اند از: چسبها، موادساينده، مديريت روشنايي، فناوري نانو، بهينه سازي سطح و موادخاص. زمينه هاي تحقيق و توسعه آينده نيز عبارت‌اند از:
- فناوري زيستي و علوم سلامتي،
- الكترونيك انعطاف پذير،
- RFID
- سيستم‌هاي الكترونيكي و وسايل نوري،
- فناوري نانو،
- پليمرها و چسبها.

منابع انساني
اصول مديريتي ويليام مك نايت، توجه به كاركنان را به عنوان ارزشمندترين دارايي، در شركت پررنگ كرده است. او بر تفويض اختيار به كاركنان براي مشاركت آنان و انجام كار مطابق شيوه خودشان تاكيد داشت. بر اشتباههاي كاركنان و درس‌آموزي از آنها نگرشي نو داشت. توسعه رهبري در رأس برنامه هاي 3M است. اساس آن نيز بسيار ساده است: اگر كاركنان رشد كنند، شركت رشد مي كند. امروزه نيز بر موارد زير در زمينه منابع انساني تاكيد بسيار مي شود:
- صداقت و انصاف در كنار نوآوري و تعالي،
- كمك به رشد استعدادهاي كاركنان از راه: ايجاد فرصت‌هاي شغلي برابر، زمينه‌سازي توسعه فردي، تشويق ابتكارات هر فرد و احترام به شخصيت يگانه افراد،
تعداد كاركنان شركت در سال 2007، 76239 نفر بوده كه بيش از نيمي از آنان يعني 42101 نفر در خارج از آمريكا به كار مشغول بوده اند.

فروش
فروش يك ميليون دلاري شركت در سال 1917 - 90 سال بعد- در سال 2007 به 9/22 ميليارد دلار رسيد و از اين جهت، شركت را در رتبه 97 بين پانصد شركت برتر جهان قرار داد. سود حاصل از اين فروش نيز 8/3 ميليارد دلار بوده است. تفكيك فروش در حوزه هاي كسب و كار چنين است:
- مصرفي 23/3 ميليارد دلار
- ايمني 62/2 ميليارد دلار
- بهداشتي 01/4 ميليارد دلار
- صنعتي 75/6 ميليارد دلار
- الكترونيكي 48/2 ميليارد دلار
- نمايشي 76/3 ميليارد دلار

مديرعامل
نام ويليام مك نايت كه حدود چهار دهه سكان رهبري را در دهه هاي 30 تا 70 برعهده داشت همواره در شركت مورداحترام بوده است. او در سال 1907 به شركت پيوست و ديدگاههايش تاثير زيادي بر آينده شركت گذاشت، به گونه اي كه وقتي پس از 60 سال خدمت بازنشسته شد، عنوان رئيس افتخاري شركت را از آن خود كرد. هم اكنون جورج باكلي كه از 2005 رهبري شركت را عهده‌دار شده، ميراث او را پاسداري مي كند. او دكتراي مهندسي برق و الكترونيك است و پيش از پيوستن به 3M مديرعامل شركت برونسويك و پيش از آن نيز رئيس بخش موتورهاي الكتريكي شركت امرسان بوده است.
باور جورج باكلي بر آن است كه، 3M يك شركت خاص است با كاركناني مفتخر به گذشته خود و هيجان زده نسبت به آينده خويش. او بر منشور اخلاقي شركت بسيار تاكيد مي ورزد و در كنار نوآوري و خلاقيت، جايگاه مهمي براي آن قائل است. او مي گويد: منشور اخلاقي شركت بنيان رفتار روزمره كاركنان و تصميم‌گيري آنها و اساس موفقيت شركت است. در سده حاضر، پس از 100 سال فعاليت، 3M به همان اصولي باور داردكه ويليام مك نايت در دوران تأسيس شركت آن را بكار بست: تمركز بر اهميت مشاركت و سهم كاركنان و توانمندسازي آنان. در آينده نيز اين اصول، راهگشاي فعاليتهاي شركت خواهدبود.

منابع:
1 – www.3m.com
2 – www.fortune.com
3 – www.wikipedia.com