جوانه‌هاي اميد
در روز زمين

مريم چهاربالش

Maryam_chaharbalesh@yahoo.com

ما فقط يک زمين داريم، اين شعاري نمادين است که در فرهنگ‌هاي مختلف بيان مي‌شود، چرا كه زمين مادر ما انسانهاست كه در دامان آن مي‌روييم و مي‌باليم؛ اما در چند دهه گذشته از هنگامي كه با غلبه نگرشهاي كوتاه‌مدت مبتني بر سودآوري، فرهنگ صنعتي و سودآوري جان گرفته است، بيش از هر زمان ديگري مي‌توانيم به شماره افتادن نفس‌هاي زمين را بشنويم و از آنجا كه حيات فرزندان ما و حتي سلامت خود ما به سلامت مادر زمين گره خورده است، طبيعي است كه ما نيز در اين ارتباط بايد حساسيت داشته باشيم.
باشگاه هنر و طبيعت كه جمع ماهانه دوستداران طبيعت است و توسط موسسه طبيعت برگزار مي‌شود، از جمله محافلي است كه به موضوعات محيط‌زيستي نيز توجه بسيار زياد دارد. نخستين نشست اين باشگاه در سال جديد كه در ارديبهشت ماه به رسم هر ماه در يكشنبه نخست ماه برگزار شد، به سبب تقارن با روز زمين بخشي از آن به موضوع روز زمين اختصاص پيدا كرد. توجه خوانندگان را به گزارش كوتاهي از اين نشست جلب مي كنيم.

دكتر اسماعيل كهرم، كه از جمله استاداني است كه در حوزه محيط‌زيست آشناي همه است، در اين جلسه به مناسبت روز زمين به بررسي تاريخچه شكل‌گيري اين روز پرداخت و گفت: در چند دهه گذشته، بشر به سبب توسعه اقتصادي، جفاهاي متعددي را در حق طبيعت روا داشته است كه البته به سبب خارج كردن طبيعت از روال طبيعي، انسان نيز زيان ديده است.
كهرم كه در جمع صدها تن از علاقه‌مندان به طبيعت در خانه هنرمندان تهران سخن مي‌گفت، تاكيد كرد: به عنوان نمونه رود مي‌سي‌سي‌پي با بيش از 3700كيلومتر طول، بلندترين رودخانه آمريكاي شمالي و چهارمين رودخانه طويل دنياست و يكي از زيبايي‌هاي اين رودخانه انحناي آن در طول مسيرش بوده است، اما در سالهاي گذشته به سبب اولويت‌هاي صنعتي، برخي ترجيح دادند كه انحناي اين رودخانه را بگيرند و آن را به شكل مستقيم درآورند.

كهرم در همين ارتباط تاكيد كرد: متاسفانه حاصل آن شد كه اين رودخانه از شكل طبيعي خود خارج شود، اما سرانجام طبيعت طغيان كرد و اين بار علاوه بر اينكه دوباره به شكل طبيعي خود بازگشت، بلكه به جامعه انساني نيز زيان وارد كرد.
سخنران در ادامه خطاب به مخاطبان در ارتباط با فلسفه نامگذاري اين روز گفت: روز جهاني زمين پاک هر ساله در 22 آوريل مصادف با 2 ارديبهشت در تمام دنيا برگزار و به همه مردم روي زمين يادآوري مي شود که نبايد سياره خود "زمين" را فراموش کنند، بايد به فکر حفظ آن باشند. روز زمين پاک، مناسبت سالانه اي است که با هدف افزايش آگاهي و تجليل از محيط زيست کره زمين نامگذاري شده است. در سال 1969، جان مک مونل كه به عرصه  دين، علم و صلح علاقه‌مند بود مطرح شد، وي سپس برگزاري يک روز جهاني به نام روز زمين پاک را در همايش يونسکو درباره محيط زيست مطرح کرد و در همان سال پرچم زمين پاک را طراحي کرد. اوتانت دبير کل اسبق سازمان
ملل(1971-1962) از ايده مک کونل استقبال کرد و اين روز را به يک روز جهاني در تقويم هاي سراسر دنيا تبديل كرد. در ايران نيز همزمان با ديگر كشور هاي جهان هفته زمين پاك از روز دوم ارديبهشت ماه به مدت يك هفته در سراسر كشور برپا مي‌شود و نخستين روز اين هفته ( دوم ارديبهشت ماه ) به نام روز زمين پاك نامگذاري شده‌است.
وي سپس با اشاره به شكل‌گيري ساعت زمين گفت: هم‌اكنون موضوع محيط‌زيست در دنيا به حدي موردتوجه قرار گرفته است كه فعالان اين عرصه تنها به نامگذاري روز زمين اكتفا نكردند و هم‌اكنون 28مارس مصادف با هشتم فروردين ماه تمام شهرهاي دنيا يك ساعت خاموشي اعلام مي‌كنند.
كهرم در همين ارتباط تصريح كرد: در ابتداي اعلام اين طرح، تعداد شهرهاي مشاركت‌كننده در اين طرح كه به عنوان نماد كاهش مصرف انرژي و جلوگيري از گرم شدن كره زمين اجرا مي‌شود كمتر بود، اما هم‌اكنون تعداد اين شهرها بسيار گسترش پيدا كرده است و در سال گذشته حدود 2100شهر در اين برنامه مشاركت كردند كه اين شهرها تمام قاره‌هاي دنيا از اقيانوسيه، آسيا، اروپا، آفريقا و آمريكا را دربر مي‌گيرد.
وي با اشاره به اين ساعت در پاريس گفت: پاريس در شب برگزاري اين طرح در خاموشي مطلق فرو مي‌رود و تنها برق‌هاي برج ايفل روشن باقي مي‌ماند كه آنها هم براي اين كار دلايل خاص خودشان را دارند و از جمله به سبب اينكه پاريس يك شهر توريستي محسوب مي‌شود، برج ايفل را روشن نگاه مي‌دارند.
اين استاد دانشگاه سپس خطاب به حاضران تاكيد كرد: يكي از مزاياي اين كار آن است كه مردم مي‌توانند با خاموش شدن شهر، زيبايي آسمان و ستاره‌هاي آن را بهتر ببينند و درك كنند.
وي با انتقاد از شرايط جامعه ما گفت: متاسفانه ما در بسياري از زمينه‌ها نسبت به مسائل زيست‌محيطي بي‌تفاوت هستيم و باوجود توانمندي‌هاي زياد ما، در اين حوزه به اين طرحها بي‌توجهي مي‌شود كه در اين ارتباط هم جامعه روشنفكري، دانشجويان و افراد تحصيل‌كرده وظيفه دارند و هم دولت بايد زمينه‌هاي مشاركت در اين حوزه را فراهم آورد. به عنوان مثال خوب است كه از سال آينده تهران نيز در همين طرح «ساعت زمين» مشاركت كند.
آري ما تنها يك زمين داريم، زميني كه خداوند در كتاب مقدسش هنگامي كه از رحمت، بزرگي و قدرت خود سخن مي‌گويد چنين مي‌گويد كه ما براي شما زمين را جايگاه امن و آرامش قرار داديم و آسمان را هم‌چون سقفي بر فراز شما گسترانديم و نبايد فراموش كنيم كه كودكان ما از اين زمين پاك حق دارند، ما نيز روز زمين پاك و ساعت زمين را گرامي بداريم و اين امانت را پاسش بداريم.
در پايان جالب است بدانيد كه در ارتباط با نامگذاري روز زمين دو روايت مختلف وجود دارد و برخي از كارشناسان معتقدند كه همزمان با اعتدال بهاري يعني (روز اول فروردين) اين روز بايد پاس داشته شود و همين نكته نشان مي‌دهد كه سنت زيباي ايرانيان در پاسداشت روز نخست اعتدال بهاري به عنوان آغاز سال نو بسيار عميق بوده است و در كنار آن اگر جشن شكوفه‌هاي گيلاس در فروردين ماه ژاپن را نيز به اين مجموعه نگاه بيفزاييم، آن‌گاه به اهميت اين روز بيشتر مي‌توانيم پي ببريم.
زمين‌مان را پاس بداريم كه تنها يك زمين داريم_